Là một trong những ngành xương sống của nền kinh tế, ngân hàng năm 2026 chứng kiến loạt thay đổi mới, từ việc tạo hành lang pháp lý cho xử lý nợ xấu và tổ chức tín dụng yếu kém được củng cố, nâng chuẩn an toàn vốn đến cải thiện công tác quản lý thị trường vàng và phòng, chống gian lận trong thanh toán.
Chính thức xoá bỏ cơ chế độc quyền sản xuất vàng
Sự quan tâm đang đổ dồn về thị trường vàng. Được biết, Nghị định số 232/2025 của Chính phủ chính thức bỏ độc quyền nhập khẩu vàng nguyên liệu và sản xuất vàng miếng.
Các doanh nghiệp và ngân hàng thương mại đáp ứng đủ các điều kiện về vốn, quản trị minh bạch sẽ được Ngân hàng Nhà nước xem xét cấp hạn mức nhập khẩu vàng nguyên liệu và cấp phép sản xuất, kinh doanh vàng miếng.
Cơ chế mới cũng buộc các tổ chức nhập khẩu vàng nguyên liệu và sản xuất, kinh doanh vàng miếng công bố tiêu chuẩn áp dụng, xây dựng hệ thống dữ liệu về giao dịch, mua bán vàng và kết nối thông tin với Ngân hàng Nhà nước.
Ở phía người dân, quy định mới cũng nêu rõ giao dịch mua - bán vàng từ 20 triệu đồng trở lên buộc phải thanh toán bằng hình thức chuyển khoản và xuất hoá đơn.
Nhìn chung, những quy định mới kỳ vọng giúp tăng tính minh bạch, kiểm soát rủi ro và ngăn chặn xuất nhập khẩu vàng trái phép; từng bước đưa thị trường vàng vận hành hiệu quả và ổn định hơn.
Có hệ thống phát hiện gian lận trong thanh toán số
Ngân hàng Nhà nước cũng đã ban hành Chiến lược giám sát các hệ thống thanh toán tại Việt Nam, Thông tư về việc giám sát các hệ thống thanh toán quan trọng... song song đưa vào vận hành Hệ thống giám sát các tài khoản thanh toán, ví điện tử nghi ngờ gian lận, giả mạo (SIMO).
Được biết, hệ thống SIMO cho phép tổ chức tín dụng ngăn chặn giao dịch ngay lập tức hoặc yêu cầu xác thực, định danh tài khoản trước khi thực hiện giao dịch trực tuyến... góp phần giảm thiểu rủi ro gian lận, lừa đảo, đảm bảo an toàn cho tài khoản thanh toán và ví điện tử của khách hàng.
Ngành ngân hàng còn đẩy mạnh triển khai Đề án 06 về phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022-2025, tầm nhìn đến năm 2030.
Theo Cục Công nghệ thông tin, tính đến hết ngày 12/12/2025, toàn ngành ngân hàng ghi nhận hơn 140 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân (CIF) được đối chiếu sinh trắc học qua căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VNeID. Đối với khách hàng tổ chức, đã đối chiếu thông tin sinh trắc học hơn 1,5 triệu hồ sơ.
Ngành ngân hàng có nhiều "điểm nhấn" về chính sách (Ảnh minh họa: Tiến Tuấn).
Áp dụng chuẩn mới Basel III, ngân hàng tích cực tăng vốn
Về hoạt động của ngân hàng, Thông tư 14/2025 do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành ngày 30/6/2025 và có hiệu lực từ 15/9/2025 là một dấu mốc quan trọng trong quá trình nâng cao chuẩn mực an toàn của hệ thống ngân hàng Việt Nam.
Thông tư này quy định lại tỷ lệ an toàn vốn đối với ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài, qua đó thay thế và nâng chuẩn so với Thông tư 41/2016 vốn được xây dựng trên nền tảng Basel II.
Theo Thông tư 14/2025, muốn đáp ứng được chuẩn mực Basel III, ngân hàng bắt buộc phải chuẩn bị lượng vốn dồi dào hơn, chấp nhận đệm dự phòng lớn hơn để giảm rủi ro cho hoạt động. Đổi lại, ngân hàng sẽ tăng được khả năng thanh khoản, có đủ đệm vốn dự trữ để chống chịu được các biến động bất thường của thị trường tài chính.
Thực tế, các ngân hàng cũng tích cực tăng vốn trong năm 2025, song song xử lý dứt điểm nợ xấu, nợ tồn đọng. Thống kê cho thấy, nhiều ngân hàng gồm VietinBank, Saigonbank, HDBank và VietBank đã hoàn tất tăng vốn trong tháng 12/2025.
Các chuyên gia nhận định, Basel III là một chuẩn mực trong lĩnh vực được nhiều ngân hàng thế giới áp dụng nên một khi đáp ứng được điều kiện của chuẩn mực này thì các ngân hàng sẽ dễ dàng tiếp cận thị trường vốn quốc tế.
Hoàn tất xử lý ngân hàng “0 đồng”
Song song với tăng vốn, quá trình xử lý dứt điểm các ngân hàng yếu kém trong diện “ngân hàng 0 đồng” và ngân hàng bị kiểm soát đặc biệt về cơ bản đã được hoàn tất.
Những cái tên thuộc diện này bao gồm CBBank, OceanBank, GPBank và DongA Bank. Trong đó, ngày 17/1/2025 GPBank được chuyển giao bắt buộc cho VPBank. Sau khi chuyển giao, ngân hàng này được đổi tên thành Ngân hàng Thương mại Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Kỷ Nguyên Thịnh Vượng và tiếp tục sử dụng tên giao dịch là GPBank.
Cùng ngày, DongA Bank được chuyển giao bắt buộc cho HDBank và đổi tên thành Ngân hàng Thương mại Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Số Vikki (Vikki Bank).
Trước đó, CBBank được chuyển giao bắt buộc cho Vietcombank và đổi tên thành Ngân hàng Thương mại TNHH Một thành viên Ngoại thương Công nghệ số (VCBNeo). OceanBank cũng đã được chuyển giao cho MB và đổi tên thành Ngân hàng Thương mại TNHH Một thành viên Việt Nam Hiện Đại (MBV).
Theo mô hình chuyển giao bắt buộc, các ngân hàng VCBNeo, MBV, GPBank và Vikki Bank trở thành ngân hàng con trách nhiệm hữu hạn một thành viên, do ngân hàng mẹ sở hữu 100% vốn điều lệ.
Việc hoàn tất xử lý các ngân hàng yếu kém này được xem là đã tháo gỡ nút thắt lớn cuối cùng trong tiến trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng giai đoạn 2020-2025, góp phần lành mạnh hóa thị trường tài chính và xử lý triệt để các tổ chức tín dụng yếu kém tồn đọng kéo dài.
Hiện, chỉ còn Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB) là tổ chức tín dụng duy nhất còn nằm trong diện kiểm soát đặc biệt. Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đang đẩy nhanh quá trình xử lý thông qua việc yêu cầu hoàn thiện phương án tái cơ cấu và tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược phù hợp.
Tín dụng tăng trưởng cao nhất 10 năm
2025 cũng là năm chứng kiến sự tăng trưởng tín dụng cao, vượt mục tiêu ban đầu đề ra.
Thông tin từ Ngân hàng Nhà nước cho thấy, tính đến ngày 24/12/2025, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt khoảng 18,4 triệu tỷ đồng, tăng 17,87% so với đầu năm.
