Các chùa dưới đây được lựa chọn dựa trên trải nghiệm của phóng viên VnExpress, theo tiêu chí sở hữu cảnh đẹp tự nhiên, dễ di chuyển từ Hà Nội, khoảng cách dưới 80 km, chưa đến hai tiếng lái xe, không quá đông đúc, thích hợp cho các chuyến đi trong ngày.
Chùa Địa Tạng Phi Lai
Ảnh: Gia Chính
Chùa Địa Tạng Phi Lai nằm ở xã Thanh Bình, tỉnh Ninh Bình (huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam cũ). Chùa nằm cách Hà Nội 70 km, lưng tựa núi, được cây xanh bao bọc. Khách tới đây sẽ bỏ dép, đi chân trần dạo bước quanh chùa.
Các gian thờ trong chùa được bố trí hợp lý với không gian cây xanh, mặt nước, vườn sỏi. Mái nhà, hàng cột chạm trổ, tượng, cây cỏ đều mang màu sắc Phật giáo, hài hòa. Điểm nhấn trong chùa là khoảng sân được trải sỏi trắng mang ý nghĩa thiền định, tạo nên nét khác biệt của Địa Tạng Phi Lai so với các ngôi chùa khác, mang lại cảm giác bình yên.
Chùa Bổ Đà
Bổ Đà tọa lạc trên núi Phượng Hoàng (Bổ Đà sơn), phía bắc sông Cầu, thuộc phường Vân Hà, tỉnh Bắc Ninh. Đây là một trong những ngôi chùa cổ và độc đáo của vùng Kinh Bắc. Chùa nằm cách Hà Nội khoảng 60 km, được xây dựng từ khoảng thế kỷ XI, và trải qua nhiều lần trùng tu lớn.
Chùa còn giữ nguyên bản nét kiến trúc truyền thống Việt cổ, khác biệt so với các ngôi chùa truyền thống ở miền Bắc. Gần 100 gian liên hoàn được xây dựng bằng các vật liệu dân gian: gạch nung, ngói, tiểu sành, tường bao được làm bằng đất. Mộc bản chùa Bổ Đà là một trong những kho mộc bản kinh Phật cổ và quý nhất Việt Nam, với gần 2.000 tấm khắc bằng gỗ thị niên đại từ giữa thế kỷ 18 đến đầu thế kỷ 20.
Chùa Dâu
Mặt trước chùa Dâu. Ảnh: Kiều Dương
Chùa Dâu nằm ở phường Trí Quả, tỉnh Bắc Ninh, cách Hà Nội 32 km. Nơi đây được coi là trung tâm Phật giáo đầu tiên của Việt Nam và khởi nguồn tín ngưỡng thờ Tứ pháp - 4 vị nữ thần hình thành từ sự kết hợp giữa Phật giáo Ấn Độ và tín ngưỡng dân gian của người Việt.
Điểm nhấn kiến trúc của chùa Dâu là tháp Hòa Phong cao 17 m nằm giữa sân có kết cấu bằng gạch mộc nung thủ công. Giống nhiều ngôi chùa cổ khác, chùa Dâu được xây dựng theo kiểu "nội công ngoại quốc", có bốn dãy nhà liên thông hình chữ nhật bao quanh ba ngôi nhà chính. Hai dãy hàng lang song song, nối tiền thất và hậu đường là nơi thờ Thập bát La Hán - 18 đệ tử đắc đạo của Phật.
Chùa Keo
Gác chuông ở chùa Keo. Ảnh: Tâm Anh
Chùa Keo nằm ở xã Vũ Tiên, tỉnh Hưng Yên (huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình cũ), cách Hà Nội 110 km, khoảng 1 tiếng 45 phút lái xe. Chùa Keo cũng là một trong những ngôi chùa thiêng ở miền Bắc, được xây dựng vào thế kỷ XVII, là di sản văn hóa kiến trúc của Việt Nam.
Chùa Keo gồm nhiều công trình như Tam quan, Điện Thánh, Chùa Phật, gác chuông, hành lang, khu tăng xá cùng hơn 100 hạng mục khác. Một trong những biểu tượng của chùa là tòa gác chuông xây dựng trên một nền gạch vuông, bao gồm ba tầng mái.
Chùa Mía
Một góc chùa Mía. Ảnh: Jusfy
Chùa Mía thuộc phường Sơn Tây, Hà Nội, nằm trong làng cổ Đường Lâm, cách trung tâm khoảng 45 km. Đây là số ít những ngôi cổ tự của xứ Đoài vẫn giữ được kiến trúc truyền thống nguyên bản đến ngày nay.
Chùa được xây dựng vào thế kỷ thứ XVII, do công bà chúa Mía, nằm trên một đồi đá ong, tách ra làm ba khoảnh riêng. Phía ngoài cùng là gác chuông, tiếp đó là mảnh sân, ở phía bên góc phải là một cây đa vài trăm tuổi, tán lá sum suê. Đây là nơi lưu giữ 287 pho tượng Phật, là những tác phẩm nghệ thuật điêu khắc nổi tiếng như tượng Tuyết Sơn, tượng Quan Âm, tượng Bát Bộ Kim Cương, tượng Thập Bát La Hán.
