Bằng đại học không còn bảo đảm việc làm, các trường làm gì?

Ngày 31-1, Đại học Quốc gia TP.HCM tổ chức hội thảo quốc tế "Học tập trải nghiệm trong giáo dục đại học định hướng đổi mới sáng tạo: Từ thực tiễn đến chiến lược".

Chỉ 50% sinh viên tốt nghiệp có công việc phù hợp

GS Sukhwant Jhaj, Phó hiệu trưởng phụ trách đổi mới học thuật và thành công người học, Đại học bang Arizona (ASU, Mỹ), cho rằng ngày nay nhiều trường đại học Mỹ đã nhìn nhận bằng đại học không đồng nghĩa với việc sinh viên tìm được công việc tốt.

Các nghiên cứu do ASU trích dẫn cho thấy chỉ khoảng 50% cử nhân cảm thấy công việc sau tốt nghiệp phù hợp với mục tiêu cá nhân. Hơn một nửa rơi vào tình trạng làm việc dưới trình độ ngay năm đầu ra trường và nhiều người không thoát khỏi tình trạng này trong nhiều năm tiếp theo.

Thực tế khác là thực tập từng được xem như bước đệm để có việc làm thì nay thực tập lại không đủ chỗ cho số đông sinh viên. GS Sukhwant Jhaj nói hơn một nửa người học muốn thực tập nhưng không tiếp cận được hoặc chỉ có các vị trí chất lượng thấp.

Theo ông, các đại học đang thay đổi cách tiếp cận, trong đó ưu tiên gắn trải nghiệm việc làm vào từng môn học. Chẳng hạn ASU phát triển mô hình học tập gắn với công việc (WIL), cả trăm môn học được thiết kế lại, tạo ra hàng triệu giờ trải nghiệm cho sinh viên.

GS Sukhwant Jhaj nêu dẫn chứng từ các nghiên cứu cho thấy sinh viên tham gia học tập trải nghiệm có thu nhập trung bình cao hơn gần 14.000 USD và mức độ hài lòng nghề nghiệp cao hơn rõ rệt.

Thiết kế chương trình học trải nghiệm

Tại Đại học Quản lý Singapore (SMU), SMU-X ra đời tập trung vào mô hình học tập dựa trên dự án gắn với các vấn đề thực tiễn do doanh nghiệp, tổ chức xã hội và khu vực công đặt hàng.

TS Kevin Koh, Trưởng bộ phận SMU-X, nói sinh viên sẽ làm việc theo nhóm liên ngành, giảng viên giữ vai trò trụ cột học thuật, các đối tác bên ngoài tham gia như "đồng nhà giáo dục".

Theo ông, điểm then chốt là SMU đầu tư mạnh vào "hạ tầng vô hình" như đội ngũ chuyên trách, cơ chế phối hợp với đối tác và chuẩn đánh giá học thuật, chấp nhận việc học tập trải nghiệm luôn "lộn xộn" và tốn công sức hơn dạy học truyền thống.

Tuy nhiên, từ hai môn học thí điểm năm 2015, SMU-X đã mở rộng lên hơn 180 học phần cả đại học và sau đại học, thu hút hơn 24.000 sinh viên tham gia.

Đến năm 2025, khoảng 92% sinh viên tốt nghiệp từng học ít nhất một môn SMU-X với hơn 1.200 đối tác và hơn 7.100 dự án được triển khai trong các lĩnh vực từ kinh doanh, kế toán, công nghệ thông tin đến y tế, chính sách công và phát triển cộng đồng.

PGS Wu Qi, Trường đại học Thành phố Hong Kong, nêu trải nghiệm được đặt dưới áp lực chuẩn nghề nghiệp ngay trong nhà trường. Các dự án tư vấn doanh nghiệp có đánh giá trực tiếp từ đối tác về chất lượng, tính khả thi và tác phong chuyên nghiệp của sinh viên.

"Các dự án được đồng thiết kế giữa giảng viên và doanh nghiệp, đối tác tham gia với vai trò cố vấn chứ không chỉ là bên đặt đề bài và trực tiếp đánh giá chất lượng, tính khả thi cũng như tác phong chuyên nghiệp của sinh viên", ông nói.