Không phải nam giới xông đất là tốt nhất
Từ xưa, nhiều gia đình quan niệm người xông đất phải là đàn ông khỏe mạnh, thành đạt và hợp tuổi với gia chủ. Lý do là bởi nam giới được xem là trụ cột gia đình, đại diện cho sức mạnh và sự quyết đoán. Vì thế, mời đàn ông xông đất được cho là cách "lấy vía tốt", cầu mong công việc hanh thông, làm ăn phát đạt.
Chính quan niệm này khiến không ít phụ nữ e ngại khi đi chúc Tết vào sáng mùng Một. Tuy nhiên, theo Nhà khoa học Bùi Đắc Sáng (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), xã hội hiện đại đề cao bình đẳng giới, nên suy nghĩ "trọng nam khinh nữ" trong việc xông đất không còn phù hợp.
Ông Sáng cho rằng, khi chọn người xông nhà, có thể là nam hay nữ, già hay trẻ đều được, miễn là hợp tuổi với gia chủ và có tính cách vui vẻ, hiền lành, làm ăn thuận lợi, gia đình hạnh phúc. Điều quan trọng nằm ở sự tương hợp về ngũ hành và nguồn năng lượng tích cực mà người đó mang lại.
Xông đất
Phụ nữ mang thai: Người mang lộc "gấp bội"?
Ông Sáng cho hay, một quan niệm ít người biết là phụ nữ mang thai – nếu hợp tuổi với gia chủ – lại được xem là người mang tới tài lộc dồi dào. Trong quan niệm dân gian, thai nghén tượng trưng cho sự sinh sôi, nảy nở, phát triển. Vì vậy, người phụ nữ đang mang thai được ví như biểu tượng của "mầm sống", của khởi đầu mới đầy hy vọng.
Một số chuyên gia phong thủy cho rằng, nếu người phụ nữ có thai hợp mệnh với chủ nhà thì việc xông đất đầu năm có thể tượng trưng cho sự nhân đôi may mắn, tài lộc và phúc khí.
Bên cạnh đó, người được chọn xông đất nên có những đặc điểm như: thật thà, vui vẻ, làm ăn phát đạt, gia đình êm ấm, gương mặt sáng sủa, thân hình đầy đặn và không có tang chế. Đây được xem là những dấu hiệu của "vận khí tốt", giúp gia chủ khởi đầu năm mới thuận lợi.
Tự xông đất: Xu hướng ngày càng phổ biến
Ở các khu đô thị, chung cư – nơi mối quan hệ làng xóm không còn gắn bó như trước – nhiều gia đình lựa chọn cách tự xông đất. Theo đó, một thành viên trong nhà hợp tuổi với năm mới sẽ ra ngoài trước giao thừa, sau đó bước vào nhà đầu tiên sau thời khắc chuyển giao năm mới.
Cách làm này được cho là linh hoạt, chủ động và phù hợp với nhịp sống hiện đại. Không ít gia đình cũng quan niệm xông đất là "lộc trời cho", ai đến đầu tiên trong sự vui vẻ, thiện chí thì đều đáng quý, không cần quá nặng nề về tính toán.
Những nguyên tắc cần lưu ý khi chọn người xông đất
Theo ông Sáng, trong quan niệm phong thủy, yếu tố quan trọng nhất khi chọn người xông đất là sự tương sinh về Thiên Can, Địa Chi và Ngũ hành với gia chủ.
Nguyên tắc ngũ hành tương sinh gồm:
- Kim sinh Thủy, Thủy sinh Mộc, Mộc sinh Hỏa, Hỏa sinh Thổ, Thổ sinh Kim.
Ngược lại, tương khắc là:
Kim khắc Mộc, Mộc khắc Thổ, Thổ khắc Thủy, Thủy khắc Hỏa, Hỏa khắc Kim.
Nếu ngũ hành tương sinh thì được cho là mang lại thuận lợi, còn tương khắc có thể gây xung đột về vận khí. Do đó, gia chủ thường xem xét kỹ mệnh của mình, của người được chọn và cả mệnh của năm mới để đảm bảo sự hài hòa.
Ngoài yếu tố tuổi mệnh, người xông đất cũng nên ăn mặc lịch sự, gọn gàng, tránh màu sắc quá sặc sỡ hay phô trương. Trước khi đến nhà, nên chuẩn bị vài câu chúc Tết tốt đẹp và một phong bao lì xì tượng trưng cho tài lộc. Thời gian ở lại chỉ nên khoảng 15–20 phút để giữ không khí vui tươi, tránh kéo dài gây ngại ngùng.
Những điều thường được kiêng kỵ
Ông Sáng cho hay, dù quan niệm đã cởi mở hơn, nhiều gia đình vẫn tránh chọn những người:
- Có tuổi xung khắc với gia chủ trong năm đó.
- Vừa gặp chuyện buồn, tang sự.
- Làm ăn thua lỗ, gia đình bất hòa trong năm cũ.
- Sức khỏe yếu, gương mặt u buồn, thiếu sinh khí.
Một số quan niệm dân gian còn kiêng phụ nữ đang trong kỳ kinh nguyệt hoặc góa chồng xông đất. Tuy nhiên, đây là những quan điểm mang tính truyền thống, chưa có cơ sở khoa học rõ ràng và đang dần được nhìn nhận lại theo hướng cởi mở hơn.
Quan trọng nhất vẫn là tâm thế vui vẻ
Dù lựa chọn kỹ lưỡng đến đâu, các chuyên gia cũng cho rằng điều cốt lõi của tục xông đất vẫn là niềm tin và tâm thế tích cực. Người bước vào nhà đầu năm với nụ cười, lời chúc chân thành và năng lượng vui vẻ đã góp phần tạo nên khởi đầu thuận lợi cho gia chủ.
Xông đất, suy cho cùng, là nét đẹp văn hóa mang ý nghĩa cầu chúc. Việc ai xông đất không nên trở thành áp lực hay định kiến. Quan trọng nhất vẫn là sự hòa hợp, vui vẻ và hy vọng về một năm mới an lành, phát đạt.
Bài viết thể hiện quan điểm của chuyên gia và mang tính tham khảo.
