Bộ Chính trị nhận thấy sau hơn 10 năm thực hiện Nghị quyết số 37, công tác lý luận đã đạt nhiều kết quả quan trọng, góp phần hoàn thiện hệ thống lý luận về đường lối đổi mới, về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Công tác lý luận còn góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng, tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, nâng cao nhận thức, tư duy lý luận, bản lĩnh chính trị và năng lực hành động cho cán bộ, đảng viên và nhân dân.
Tuy nhiên, công tác lý luận còn chậm đổi mới, chưa theo kịp sự phát triển của thực tiễn, chưa phát huy tốt vai trò định hướng, dẫn dắt, thúc đẩy thực tiễn. Chất lượng đội ngũ cán bộ lý luận chưa đồng đều, thiếu chuyên gia đầu ngành; phát huy dân chủ trong nghiên cứu còn hạn chế; hợp tác quốc tế chưa được quan tâm đúng mức.
Bộ Chính trị nêu rõ trong nước đang triển khai những quyết sách chiến lược, đặt ra nhiều vấn đề mới, yêu cầu mới cao hơn. Điều này đòi hỏi công tác lý luận phải đổi mới mạnh mẽ, vươn lên tầm cao mới, nâng cao tính dự báo chiến lược, chất lượng, hiệu quả.
Bộ Chính trị yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên nhận thức sâu sắc, đầy đủ, toàn diện về vai trò, nhiệm vụ đặc biệt quan trọng của công tác lý luận. Bộ Chính trị quán triệt quan điểm cần đổi mới mạnh mẽ tư duy, chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy hành động hiệu quả, phục vụ, kiến tạo phát triển.
Trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng, nhất là người đứng đầu cần được đề cao trong lãnh đạo, chỉ đạo; bảo đảm triển khai đồng bộ, toàn diện các nội dung, nhiệm vụ của công tác lý luận, từ tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận đến định hướng chiến lược, hoạch định chính sách, tổ chức thực hiện.
Bộ Chính trị yêu cầu tập trung hoàn thiện hệ thống lý luận, làm rõ những vấn đề cấp thiết, chiến lược, trọng yếu, cốt lõi; tăng cường nghiên cứu liên ngành, lĩnh vực, địa bàn; đến năm 2030 đạt 3 mục tiêu để thúc đẩy chỉ đạo thực tiễn. Đó là: tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam (1930-2030); xây dựng Cương lĩnh phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên phát triển mới trên cơ sở tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (1991-2031); hoàn thiện cơ bản hệ thống lý luận về đường lối đổi mới phục vụ hoạch định và thực hiện các chủ trương lớn đáp ứng 2 mục tiêu 100 năm, bảo đảm giữ vững ổn định, phát triển nhanh, bền vững đất nước, nâng cao đời sống và hạnh phúc của nhân dân.
Công tác nghiên cứu, học tập, quán triệt, phổ biến lý luận, xây dựng chương trình hành động cần được đổi mới, bảo đảm sát thực tiễn, khả thi, hiệu quả; kịp thời đưa lý luận vào cuộc sống; quy định cụ thể trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện.
Kiên trì, kiên quyết đấu tranh với những quan điểm lệch lạc, sai trái
Bộ Chính trị lưu ý cần tiếp tục đẩy mạnh nghiên cứu, bổ sung, hoàn thiện công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên mặt trận tư tưởng, lý luận, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.
Kết luận của Bộ Chính trị cũng yêu cầu chủ động điều tra, nắm bắt, dự báo sớm tình hình, xu hướng; cung cấp luận cứ khoa học, có tính chiến đấu cao để kịp thời định hướng, dẫn dắt dư luận xã hội tích cực; kiểm soát, mở rộng phạm vi, nội dung, hình thức đấu tranh trên không gian mạng; tăng cường đối thoại, thuyết phục, cảm hóa, đồng thời kiên trì, kiên quyết đấu tranh với những quan điểm lệch lạc, sai trái, phòng, chống âm mưu "diễn biến hòa bình".
Bộ máy các cơ quan nghiên cứu lý luận cần tiếp tục đổi mới, kiện toàn tổ chức.
Ngoài ra, Bộ Chính trị chỉ đạo xây dựng chiến lược phát triển đội ngũ cán bộ lý luận trình độ cao, chuyên gia đầu ngành; ban hành cơ chế đặc thù, vượt trội để thu hút cán bộ giỏi, cán bộ trẻ có triển vọng, hình thành lực lượng nghiên cứu lớn mạnh, tinh nhuệ, sắc bén.
"Mở rộng hơn nữa thực hành dân chủ, khuyến khích tranh luận, phản biện; khắc phục triệt để tư tưởng bảo thủ, giáo điều trong nghiên cứu lý luận; phát huy tính chủ động, dám nghĩ, dám bảo vệ chân lý khoa học và những vấn đề đúng đắn mà thực tiễn đã kiểm nghiệm, đúc rút; huy động trí tuệ, tâm huyết của các nhà khoa học ở trong và ngoài nước, các cơ quan, tổ chức và nhân dân trong đóng góp ý tưởng, phát triển lý luận" - kết luận của Bộ Chính trị nêu rõ.
Bộ Chính trị yêu cầu ưu tiên bố trí, bảo đảm ngân sách và cơ chế trọng điểm cấp quốc gia trong tổ chức và thực hiện các chương trình nghiên cứu lý luận; kết nối, huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực xã hội hóa.
Thể chế cần được hoàn thiện, thiết lập chính sách đủ mạnh cho nghiên cứu lý luận, nhất là về quản lý, phân bổ, sử dụng tài chính, tiếp nhận kinh phí tài trợ, thanh quyết toán, chuyển giao, ứng dụng kết quả nghiên cứu.
Bộ Chính trị gợi mở việc tăng cường mở rộng, đa dạng hoá các hoạt động trao đổi lý luận với đảng cộng sản các nước, nhất là các đảng cộng sản các nước anh em; đối thoại chính sách với các đảng cộng sản ở các nước phát triển, các nước đối tác chiến lược, đối tác chiến lược toàn diện, các tổ chức, quỹ nghiên cứu quốc tế.
