Bộ Tài chính đề xuất gỡ vướng về tính giá đất cho dự án BT

Bộ Tài chính đề xuất, thời điểm xác định giá đất của quỹ đất thanh toán theo hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT) là thời điểm Nhà nước quyết định giao đất, cho thuê đất.

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến về dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về cơ chế tháo gỡ, xử lý vướng mắc đối với dự án BT chuyển tiếp.

Bộ này đề xuất, dự án BT có hợp đồng ký kết theo đúng quy định xử lý theo hướng tiếp tục thực hiện, thanh toán cho nhà đầu tư theo hợp đồng đã ký kết.

Với hợp đồng BT có thiếu sót trong quá trình chuẩn bị đầu tư: rà soát, xử lý vi phạm hành chính của các bên liên quan (nếu có) theo quy định pháp luật trước khi tiếp tục thực hiện, thanh toán cho nhà đầu tư theo hợp đồng đã ký kết.

Bộ Tài chính đề xuất gỡ vướng về tính giá đất cho dự án BT- Ảnh 1. — Định giá đất đang là điểm nghẽn lớn chưa được tháo gỡ triệt để

Với hợp đồng BT có nội dung chưa phù hợp nhưng có thể sửa đổi, bổ sung: có thể sửa đổi, bổ sung ký kết phụ lục hợp đồng mà không làm thay đổi quyền, nghĩa vụ của các bên theo hợp đồng đã ký kết; đồng thời đưa ra các phương án xử lý đối với việc thanh toán cho nhà đầu tư bằng quỹ đất trong trường hợp giá trị quỹ đất thanh toán lớn/nhỏ hơn giá trị công trình BT.

Với hợp đồng BT có nội dung chưa phù hợp nhưng không thể sửa đổi, bổ sung: chấm dứt hợp đồng trước thời hạn và thanh toán các chi phí hợp lý cho nhà đầu tư trong trường hợp lỗi do cơ quan nhà nước.

Với dự án đã ký kết hợp đồng BT nhưng chưa triển khai đầu tư xây dựng công trình BT: tiếp tục thực hiện hợp đồng hoặc chấm dứt hợp đồng, bảo đảm hài hòa lợi ích Nhà nước và nhà đầu tư.

Với dự án BT có phát sinh tăng tổng mức đầu tư: cho phép điều chỉnh báo cáo nghiên cứu khả thi của dự án mà không phải thực hiện thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư.

Xử lý trường hợp nhà đầu tư ứng chi phí để giải phóng mặt bằng quỹ đất đối ứng theo hướng Nhà nước bố trí ngân sách để thanh toán.

Cho phép áp dụng quy định mới về loại hợp đồng BT tại luật PPP (luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư) để xử lý vướng mắc cho dự án BT chuyển tiếp.

Đáng chú ý, Bộ Tài chính đề xuất, thời điểm xác định giá đất của quỹ đất thanh toán theo hợp đồng BT là thời điểm Nhà nước quyết định giao đất, cho thuê đất. Trường hợp hợp đồng BT có quy định về giá trị quỹ đất thanh toán hoặc thời điểm xác định giá đất của quỹ đất thanh toán thì thực hiện theo quy định tại hợp đồng BT.

Dự kiến, dự thảo nghị quyết sẽ được trình thông qua trong quý 1/2026; có hiệu lực kể từ ngày ban hành đến hết ngày 28.2.2027.

4 vướng mắc lớn của 160 dự án BT chuyển tiếp

Giai đoạn 2023 - 2025, số liệu được tổng hợp từ báo cáo tình hình thực hiện dự án PPP của các địa phương cho thấy có 160 dự án BT chuyển tiếp đang tiếp tục triển khai. Các dự án đối mặt 4 vướng mắc lớn.

Bộ Tài chính đề xuất gỡ vướng về tính giá đất cho dự án BT- Ảnh 2. — Dự kiến, dự thảo nghị quyết sẽ được trình thông qua trong quý 1/2026

Thứ nhất, giá trị quỹ đất dự kiến thanh toán vượt quá giá trị công trình BT.

Luật Quản lý, sử dụng tài sản công (khoản 2 điều 44) và Nghị định 69/2019/NĐ-CP quy định về việc sử dụng tài sản công để thanh toán cho nhà đầu tư khi thực hiện dự án đầu tư xây dựng công trình theo hình thức hợp đồng BT được thực hiện theo nguyên tắc ngang giá và có cơ chế bù trừ phần chênh lệch giữa giá trị dự án BT và giá trị quỹ đất thanh toán.

Theo tổng kết số liệu từ các địa phương, hầu hết dự án BT chuyển tiếp đang vướng mắc đều được ký kết hợp đồng trước khi Nghị định 69/2019/NĐ-CP có hiệu lực thi hành. Quy định chuyển tiếp tại điều 17 Nghị định 69/2019/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung tại khoản 3 điều 90 Nghị định 35/2021/NĐ-CP) chưa đủ rõ để có cách hiểu thống nhất, dẫn đến lúng túng khi thực hiện thanh toán bằng quỹ đất cho nhà đầu tư thực hiện dự án BT.

Thứ hai, hợp đồng BT đã được ký kết nhưng chưa đúng quy định của pháp luật tại thời điểm ký hợp đồng.

Theo điều 17 Nghị định 69/2019/NĐ-CP, hợp đồng dự án BT đã ký kết trước và sau thời điểm luật Quản lý, sử dụng tài sản công có hiệu lực thi hành (1.1.2018) thì áp dụng chuyển tiếp với điều kiện đã được ký kết theo đúng quy định của pháp luật tại thời điểm ký hợp đồng BT.

Quy định tại điều 17 Nghị định 69/2019/NĐ-CP về việc tiếp tục thanh toán hợp đồng BT với điều kiện nêu trên chưa đủ rõ để bảo đảm tính minh bạch, khả thi, dẫn đến vướng mắc trong thực hiện.

2 vướng mắc khác mà các dự án BT chuyển tiếp gặp phải là bố trí ngân sách nhà nước thanh toán hoặc bồi thường cho nhà đầu tư trong trường hợp Nhà nước chấm dứt hợp đồng dự án trước thời hạn; thanh toán, quyết toán phần lãi vay sau giai đoạn xây dựng đối với các dự án BT thanh toán bằng tiền.

"Pháp luật hiện hành đã có quy định để xử lý các vấn đề nêu trên áp dụng đối với dự án BT triển khai theo quy định của luật PPP. Tuy nhiên, cần có quy định để xử lý vướng mắc cho các dự án BT chuyển tiếp triển khai trước khi luật PPP có hiệu lực", Bộ Tài chính cho biết.