Saudi Arabia, Oman và Qatar đang dẫn đầu các nỗ lực ngoại giao hậu trường, vận động chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump từ bỏ các kế hoạch nhằm thay đổi chế độ tại Tehran. Hoạt động vận động này diễn ra trong bối cảnh Washington đang cân nhắc các lựa chọn quân sự đối với Iran, giữa lúc Tehran chứng kiến các cuộc biểu tình chống chính phủ quy mô lớn. Trước đó, Nhà Trắng được cho là đã cảnh báo các đồng minh trong khu vực chuẩn bị cho khả năng Mỹ có hành động quân sự.
Kênh Fox News hiển thị dòng tiêu đề về các cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran, tại thành phố New York, Mỹ, ngày 21/6/2025. (Ảnh: Reuters)
Trong các trao đổi riêng, các quốc gia vùng Vịnh nhấn mạnh rằng mọi nỗ lực lật đổ chính quyền Iran đều có thể làm rung chuyển nghiêm trọng thị trường dầu mỏ. Mối lo ngại lớn nhất của họ là nguy cơ gián đoạn hoạt động tại eo biển Hormuz – tuyến đường biển hẹp giữa Iran và Oman, nơi khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu đi qua.
“Các nước này không hề có thiện cảm với chính quyền Iran, nhưng đồng thời họ cũng rất e ngại tình trạng bất ổn”, cựu Đại sứ Mỹ tại Saudi Arabia Michael Ratney nhận định với WSJ.
Lãnh đạo các nước vùng Vịnh cũng lo ngại rằng việc lật đổ chính phủ Iran có thể khiến Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) – phe cứng rắn hơn – nắm quyền, hoặc đẩy đất nước này rơi vào tình trạng hỗn loạn trên diện rộng. Các quan chức Saudi Arabia đã thông báo với Tehran rằng Riyadh sẽ không tham gia bất kỳ cuộc đối đầu nào giữa Mỹ và Iran, đồng thời không cho phép lực lượng Mỹ sử dụng không phận để tiến hành các cuộc tấn công.
Tổng thống Trump chưa công bố quyết định cuối cùng, ông đã đăng tải trên mạng xã hội thông điệp “sự hỗ trợ đang trên đường tới” gửi tới những người biểu tình tại Iran, đồng thời kêu gọi họ tiếp quản các cơ quan nhà nước.
Về phía Iran, Tehran đã kêu gọi Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc “lên án vô điều kiện” các mối đe dọa sử dụng vũ lực của Mỹ, đồng thời cáo buộc Washington và Israel đứng sau việc kích động tình trạng bất ổn ở Iran.
Trong khi đó, Nga cũng cáo buộc phương Tây tìm cách “phá hủy nhà nước Iran” bằng cách lợi dụng các cuộc biểu tình do khó khăn kinh tế để thúc đẩy một cuộc “cách mạng màu”. Bộ Ngoại giao Nga cho rằng các biện pháp trừng phạt của Mỹ là nguyên nhân gây ra khủng hoảng xã hội tại Iran, đồng thời lên án những lời đe dọa sử dụng vũ lực của Tổng thống Trump là “hoàn toàn không thể chấp nhận”.
