Trong kết luận điều tra vụ án tại Công ty cây xanh Công Minh, Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an đã chỉ ra các thủ đoạn trong đấu thầu để các công ty trong hệ thống cây xanh Công Minh do Nguyễn Công Minh (Chủ tịch Công ty Công Minh) quản lý, điều hành, được trúng thầu.
Lập thêm 59 công ty, dùng “quân xanh” dự thầu, “mượn” nhân sự đưa vào hồ sơ
Theo kết luận điều tra, trong quá trình đấu thầu và thi công các dự án trồng, chăm sóc cây xanh, Nguyễn Công Minh cùng đồng phạm đã thông thầu, gian lận, không bảo đảm công bằng, minh bạch theo quy định.
Theo đó, ngày 28/2/2002, ông Minh thành lập doanh nghiệp tư nhân “Sinh vật cảnh và giống cây trồng Công Minh”. Đến ngày 22/11/2006, công ty đổi tên thành Công ty TNHH cây xanh Công Minh, hoạt động trong lĩnh vực ươm cây giống để bán ra thị trường.
Ngày 26/2/2016, ông Minh chuyển cho bà Lê Thị Hòa làm giám đốc, đại diện pháp luật để thay ký các hồ sơ pháp lý. Tuy nhiên, theo cơ quan điều tra, trên thực tế, toàn bộ hoạt động của công ty vẫn do ông Minh chỉ đạo, điều hành. Thời điểm này, ngoài ươm cây giống, doanh nghiệp còn nhận thi công các công trình trồng và chăm sóc cây xanh tại tỉnh Bình Phước.
Một dự án do Công ty cây xanh Công Minh thực hiện (Ảnh: D.T.).
Từ năm 2017 đến tháng 6/2023, ông Minh tiếp tục thành lập, mua thêm 59 công ty để tham gia đấu thầu, thi công các dự án trồng, chăm sóc cây xanh tại 38 tỉnh/thành phố (cũ) (hiện tương ứng 20/34 tỉnh, thành phố).
Cơ quan An ninh điều tra cáo buộc, trong “hệ thống” này có 34/60 công ty đã trúng thầu, một số công ty được sử dụng làm “quân xanh”, một số công ty chưa được sử dụng.
Theo kết luận, dù các công ty độc lập về mặt pháp lý, không góp vốn theo quy định Luật Doanh nghiệp, ông Minh vẫn xây dựng hệ thống theo mô hình “tổng công ty” để thực hiện các dự án trồng, chăm sóc cây xanh.
“Tổng Công ty cây xanh Công Minh” này phân thành 3 cấp quản lý gồm Chủ tịch HĐQT, khu vực và chi nhánh. Cơ quan điều tra cho biết, ông Minh chỉ đạo viết điều lệ hoạt động, quy chế tài chính riêng cho 3 cấp, thể hiện quy mô hoạt động, nhưng thực tế lại không tổ chức, không thực hiện theo các điều lệ và quy chế này.
Để tăng khả năng trúng thầu, cơ quan điều tra cáo buộc ông Minh chỉ đạo, hướng dẫn, hỗ trợ tạm ứng kinh phí cho giám đốc khu vực, giám đốc chi nhánh vay nhằm “giữ quan hệ ngoại giao” với cá nhân có thẩm quyền cấp huyện; đồng thời hỗ trợ các chi nhánh thuộc khu vực tiếp cận chủ đầu tư phục vụ khảo sát, xây dựng hồ sơ kỹ thuật và tác động để chủ đầu tư “ủng hộ giá” vật liệu do nhà thầu đưa ra.
Sau đó, các đối tượng hợp thức việc nâng giá vật liệu bằng cách kết nối đơn vị lập báo cáo kinh tế - kỹ thuật (KTKT) để đưa vào báo cáo KTKT, hoặc kết nối đơn vị thẩm định giá sử dụng cho “3 bảng báo giá cây xanh” của mỗi dự án với mức giá cao hơn thực tế do nhà thầu lập.
Để đáp ứng tiêu chí về nhân sự của nhà thầu, cơ quan điều tra cho biết ông Minh phân bố cho mỗi khu vực một số công ty tham gia đấu thầu và một số cá nhân có bằng cấp, chứng chỉ để đưa vào hồ sơ dự thầu. Trường hợp khu vực không có công ty hoặc nhân sự đủ điều kiện, “lấy” công ty và nhân sự của khu vực khác đưa vào hồ sơ, dù thực tế các nhân sự này không tham gia thực hiện dự án.
Kết luận điều tra cũng nêu, có những dự án ông Minh chỉ đạo đưa các công ty trong cùng hệ thống làm “quân xanh” dự thầu để giúp công ty trong hệ thống trúng thầu. Các công ty trúng thầu và nhân sự ghi trong hồ sơ dự thầu “không trực tiếp” thực hiện, mà giao chi nhánh nơi phát sinh dự án tự thi công hoặc thuê nhân công khác thực hiện.
285 yêu cầu định giá, xác định ông Minh hưởng lợi hơn 254 tỷ đồng
Theo Bộ Công an, để có kinh phí “ngoại giao” và chi phí tham gia dự thầu, ông Minh thống nhất với giám đốc khu vực về số tiền ông Minh cho khu vực vay khi trúng thầu.
Khi chủ đầu tư chuyển tiền từ dự án, khu vực dùng tiền đó trả lại khoản vay cho ông Minh kèm lãi suất thỏa thuận. Việc tạm ứng hỗ trợ kinh phí và nhận nguồn tiền trả nợ, tiền hưởng lợi được giao cho bà Lê Thị Hòa và bà Ngô Thị Ngọc Lý thực hiện.
Theo đó, bà Hòa giao bà Lý quản lý toàn bộ nguồn tiền cho các khu vực vay và nguồn tiền thu hồi nợ, đồng thời quản lý nguồn tiền khu vực chuyển về theo tỷ lệ hưởng lợi thỏa thuận trên từng dự án, thường xuyên đối chiếu công nợ để báo cáo ông Minh.
Nguyễn Công Minh, Chủ tịch HĐQT Công ty cây xanh Công Minh (Ảnh: Bảo vệ pháp luật).
Với mỗi dự án trúng thầu, bà Hòa và bà Lý ký biên bản “giao khoán công việc” với các cá nhân phụ trách khu vực theo chỉ đạo của ông Minh.
Về tỷ lệ phân chia, số tiền từ 1% đến 1,5% giá trị trước thuế gói thầu được sử dụng cho một số công việc của HĐQT, trong đó ông Minh hưởng lợi từ 8% đến 15% giá trị trước thuế gói thầu. Khoảng 80% đến 90% giá trị trước thuế gói thầu được khu vực, chi nhánh sử dụng cho hoạt động thi công dự án, hoạt động của khu vực, chi nhánh, chi phí ngoại giao và phần còn lại là hưởng lợi.
Việc chuyển tiền tạm ứng kinh phí và tiền hưởng lợi, theo cơ quan điều tra, được thực hiện qua chuyển khoản hoặc giao, nhận tiền mặt. Căn cứ kết quả điều tra, Bộ Công an xác định ông Minh hưởng lợi qua chuyển khoản hơn 254 tỷ đồng.
Đối với hoạt động định giá, cơ quan điều tra cho biết đã phát hành 285 yêu cầu định giá tài sản, tập trung định giá các vật liệu (cây xanh, cọc chống và phân bón) trong hơn 1.220 dự án do hệ thống của ông Minh trúng thầu.
Đến thời điểm thông tin được công bố, Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng hình sự tại 22 tỉnh/thành phố (cũ) đã có kết quả định giá 478/1.226 dự án. Trong số đó, 439/478 dự án được xác định có hành vi nâng khống giá vật liệu, gây thiệt hại cho Nhà nước hơn 395 tỷ đồng.
Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an cho biết hành vi vi phạm quy định về đấu thầu của Nguyễn Công Minh và đồng phạm còn xảy ra tại các tỉnh, thành phố khác. Do đó, cơ quan điều tra sẽ tiếp tục kết luận khi có kết luận định giá tài sản của Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng hình sự.
