Nghị định số 357/2025/NĐ-CP về xây dựng, quản lý hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản vừa được Chính phủ ban hành, sẽ có hiệu lực từ ngày 1/3 tới.
Theo nghị định này, mỗi sản phẩm bất động sản như nhà ở riêng lẻ, căn hộ chung cư, công trình xây dựng... đều sẽ được cấp mã định danh điện tử.
UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm thu thập, chuẩn hóa thông tin dữ liệu và cung cấp lên hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản. Hệ thống này do Bộ Xây dựng quản lý.
Nói về mã định danh điện tử cho bất động sản, ông Trần Khánh Quang, Tổng giám đốc Công ty CP Đầu tư Bất động sản Việt An Hòa, cho rằng việc này giống như việc cấp “giấy khai sinh” cho bất động sản.
Theo ông Quang, việc cấp mã định danh sẽ giúp cơ quan nhà nước thực hiện các bước quản lý giao dịch, đồng thời đây cũng là bước đi đầu tiên nhằm minh bạch hóa thị trường. Việc định danh giúp xác định rõ một bất động sản có vị trí ở đâu, diện tích như thế nào.
Về lợi ích của việc định danh bất động sản, ông Quang cho rằng ưu điểm trước tiên là giúp xóa bỏ tình trạng mập mờ về pháp lý. Đây là rủi ro lớn nhất khiến nhiều người mua nhà lo lắng.
Khi bất động sản được cấp mã định danh, người dân có thể dễ dàng tra cứu các thông tin cần thiết như quy hoạch hoặc lịch sử giao dịch. Việc minh bạch này sẽ phần nào loại bỏ các dự án “ma”, bảo vệ người mua nhà trước những rủi ro lừa đảo.
“Đây là dữ liệu nền tảng quan trọng để cơ quan quản lý nhà nước đưa ra các chính sách điều tiết thị trường kịp thời. Bên cạnh đó, đây có thể cũng là cơ sở để tính đến việc đánh thuế bất động sản thứ hai trở đi”, chuyên gia bất động sản này nhận định.
Dưới góc độ pháp lý, luật sư Nguyễn Đăng Tư (Đoàn Luật sư TPHCM), cho rằng, trước hết cần làm rõ bản chất pháp lý của mã định danh bất động sản. Đây là công cụ kỹ thuật nhằm nhận diện và quản lý thông tin tài sản trên môi trường số, không phải là căn cứ xác lập quyền sở hữu hay quyền sử dụng đất.
Nếu không được quy định rõ ràng trong luật, rất dễ phát sinh cách hiểu sai, dẫn đến việc người dân hoặc tổ chức nhầm lẫn giữa giá trị quản lý dữ liệu và giá trị pháp lý của quyền đối với bất động sản.
Theo luật sư Nguyễn Đăng Tư, vấn đề tiếp theo là tính chính xác và sự đồng bộ của dữ liệu. Trách nhiệm pháp lý khi dữ liệu điện tử bị sai lệch cũng là một câu hỏi lớn.
“Trong trường hợp người dân căn cứ vào thông tin từ hệ thống định danh để giao dịch nhưng sau đó phát sinh thiệt hại thì ai sẽ chịu trách nhiệm: cơ quan quản lý dữ liệu, đơn vị vận hành hệ thống hay người sử dụng?”, ông đặt vấn đề.
