Hầm đường bộ dưới biển dài và sâu nhất thế giới đang được xây dựng tại Na Uy, với mục tiêu rút ngắn thời gian đi lại giữa các đô thị lớn và trở thành một phần của tuyến cao tốc ven bờ phía tây không còn cần đến phà.
Khi hoàn thành, công trình này sẽ trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới giao thông ven biển của quốc gia Bắc Âu này.
Đường hầm sẽ gồm hai ống tách biệt, mỗi ống có hai làn xe, phục vụ hoàn toàn cho giao thông đường bộ. Ở điểm sâu nhất, công trình nằm cách mực nước biển 392 mét. Ảnh: Skanska.
Tuyến kết nối chiến lược dưới lòng biển
Đường hầm này mang tên Rogfast, viết tắt của Rogaland fastforbindelse, theo tên khu vực nơi công trình tọa lạc. Công trình dài 27 km và tại điểm sâu nhất nằm ở độ sâu 392 m dưới mực nước biển.
Dự án được khởi công vào tháng 1-2018 nhưng phải tạm dừng vào cuối năm 2019 do dự báo đội vốn, khiến các bên phải hủy hợp đồng và tái cơ cấu toàn bộ dự án.
Công trình được nối lại vào cuối năm 2021 và hiện dự kiến hoàn thành vào năm 2033, với tổng chi phí khoảng 25 tỉ kroner Na Uy, tương đương khoảng 2,4 tỉ USD.
Đường hầm Rogfast dự kiến là hầm đường bộ dài nhất và sâu nhất thế giới. Ảnh: Skanska.
Để rút ngắn thời gian, Rogfast được thi công đồng thời từ hai đầu, với mục tiêu hai mũi đào gặp nhau ở giữa với sai số chỉ khoảng 5 cm.
Theo đại diện đơn vị thi công, Rogfast sẽ cải thiện đáng kể khả năng kết nối dọc bờ biển phía tây Na Uy, thông qua việc tạo ra tuyến đường nhanh hơn và ổn định hơn giữa các khu vực Stavanger và Haugesund. Phần phía bắc của đường hầm do tập đoàn xây dựng Skanska đảm nhiệm, đây cũng là đoạn sâu nhất và dài khoảng 9 km.
Với mục tiêu thay thế các tuyến phà hiện nay, Rogfast sẽ giúp rút ngắn thời gian di chuyển giữa Bergen và Stavanger, lần lượt là thành phố đông dân thứ 2 và thứ 4 của Na Uy, khoảng 40 phút.
Đường hầm gồm 2 ống riêng biệt, mỗi ống có 2 làn xe, chỉ phục vụ giao thông đường bộ. Một điểm thiết kế đặc biệt nằm ở khoảng giữa đường hầm, là vòng xuyến đôi ở độ sâu 260 m, kết nối với một nhánh hầm dẫn ra đảo Kvitsøy, đô thị nhỏ nhất của Na Uy.
Nhiều thách thức kỹ thuật
Việc xây dựng đường hầm dài như vậy dưới đáy biển đặt ra nhiều thách thức công nghệ. Tương tự các dự án hầm hiện đại khác, Rogfast được đào từ 2 đầu cùng lúc nhằm rút ngắn tiến độ, với mục tiêu 2 mũi thi công gặp nhau ở giữa với sai số khoảng 5 cm.
Để đạt được độ chính xác này, các kỹ sư phải sử dụng hệ thống đo đạc bằng laser và thiết bị công nghệ cao.
Một máy quét laser xoay có gương phản chiếu sẽ đo phần hầm vừa đào, thu thập khoảng 2 triệu điểm dữ liệu mỗi giây, từ đó tạo ra bản sao kỹ thuật số của đường hầm và đối chiếu với bản thiết kế để phát hiện sai lệch.
Đường hầm dự kiến hoàn thành vào năm 2033, với tổng chi phí khoảng 25 tỉ kroner Na Uy (tương đương khoảng 2,4 tỉ USD). Ảnh: Skanska
Biên độ sai số 5 cm được đánh giá là một trong những tiêu chuẩn nghiêm ngặt nhất trên thế giới, nhưng giúp tiết kiệm thời gian, chi phí, vật liệu và giảm phát thải, do tránh được việc phải đào bỏ và gia cố bổ sung khi thi công lệch chuẩn.
Rogfast là một phần trong kế hoạch cải tổ tuyến cao tốc ven biển E39, dài khoảng 1.100 km, chạy từ Trondheim ở phía bắc tới Kristiansand ở phía nam. Hiện nay, việc di chuyển toàn tuyến mất khoảng 21 giờ và phải qua 7 chuyến phà.
Mục tiêu của Na Uy là loại bỏ hoàn toàn phà bằng hệ thống hầm và cầu, qua đó rút ngắn thời gian đi lại xuống còn một nửa, dù kế hoạch này dự kiến chưa hoàn thành trước năm 2050.
Theo đơn vị quản lý dự án, Rogfast là hạng mục tham vọng và phức tạp bậc nhất trong kế hoạch E39. Thách thức lớn nhất đến nay là tìm ra phương pháp bơm trám phù hợp để bịt kín các khe đá.
Ở độ sâu hơn 300 m dưới mực nước biển, hệ thống hầm đã ghi nhận các đợt rò rỉ nước mặn đáng kể, buộc đội ngũ thi công phải liên tục điều chỉnh giải pháp kỹ thuật để bảo đảm điều kiện làm việc an toàn và hiệu quả khi tiến xuống độ sâu tối đa 392 m.
Người ta sẽ xây vòng xuyến kép ở giữa hầm, với độ sâu khoảng 230 m bên dưới mực nước biển. Trong ảnh là phối cảnh vòng xuyến đôi cùng ống thông khí nối lên bề mặt. Ảnh: Skanska
Hình minh họa cho thấy hai ống song song của Rogfast, với một lối thoát hiểm trung tâm. Thiết kế còn bao gồm các đường nối ngang, lối thoát nạn cho người đi bộ và hệ thống an toàn nhằm bảo đảm lưu thông thông suốt cũng như tiếp cận khẩn cấp khi có sự cố. Ảnh: Skanska.
Đường hầm cũng được trang bị các biện pháp kiểm soát ô nhiễm không khí cho phương tiện lưu thông. Hệ thống thông gió dọc hầm, kết hợp quạt phản lực và các trục thông gió nối lên đảo Kvitsøy, được thiết kế nhằm bảo đảm không khí lưu thông hiệu quả và an toàn trên toàn tuyến.
Ngoài ra, hệ thống cảnh báo sự cố theo thời gian thực, cùng camera và radar, sẽ giám sát các tình huống như xe hỏng hoặc ùn tắc.
