Cấp cứu trong giờ vàng
Trong cùng một buổi sáng giữa tháng 1/2026, Đơn vị Đột quỵ, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM tiếp nhận 2 bệnh nhân đột quỵ vào cấp cứu.
Khoảng 6h15, bà N.H (58 tuổi) xuất hiện các biểu hiện như méo miệng, yếu tay phải và nói khó. Đây là những dấu hiệu thường gặp của đột quỵ.
Con gái bà từng đọc và tìm hiểu về đột quỵ, đặc biệt là dấu hiệu nhận biết theo nguyên tắc FAST. Nhận thấy tình trạng bất thường của mẹ, cô đã không chần chừ mà lập tức gọi cấp cứu 115. Khoảng 45 phút sau, bà H. được đưa đến bệnh viện và nhanh chóng được các bác sĩ thăm khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Nhờ được cấp cứu trong “giờ vàng”, tình trạng của bà H. cải thiện rõ rệt. Sau 5 ngày, bà xuất viện với khả năng đi lại và sinh hoạt gần như bình thường, không để lại di chứng nặng nề. Theo các bác sĩ, nếu chậm trễ thêm vài giờ, hậu quả có thể rất khác, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng.
Cùng thời điểm cấp cứu nhưng ông B.V.T (62 tuổi) mất cơ hội điều trị sớm. Khoảng 7h, khi đang ăn sáng, ông bất ngờ làm rơi đũa và nói không rõ. Gia đình nghĩ ông chỉ bị trúng gió nhẹ nên cho nằm nghỉ.
Đến trưa, ông liệt nửa người và được đưa vào viện trong tình trạng đã qua “giờ vàng”. Dù được cứu sống, ông phải sống chung với liệt tay chân, nói khó và cần người chăm sóc lâu dài.
Các bác sĩ tại đây cho rằng ông T. phải đối mặt với những di chứng nặng nề chỉ vì chậm trễ trong xử trí ban đầu.
Theo các bác sĩ tại Đơn vị Đột quỵ, bệnh xảy ra khi não bị thiếu máu hoặc xuất huyết đột ngột. Mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào não bị tổn thương và không thể phục hồi. Vì vậy, thời gian chính là yếu tố quyết định trong điều trị đột quỵ, chứ không chỉ phụ thuộc vào mức độ nặng ban đầu của bệnh.
Với nhồi máu não, việc sử dụng thuốc tiêu sợi huyết hiệu quả nhất trong 4,5 giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng. Can thiệp nội mạch đạt hiệu quả cao nhất trong 6 giờ đầu và có thể mở rộng đến 24 giờ ở một số trường hợp chọn lọc. Ngay cả với xuất huyết não, việc nhập viện sớm vẫn giúp kiểm soát huyết áp, giảm phù não, hạn chế biến chứng và giảm tỷ lệ tử vong.
Các bác sĩ cảnh báo, nhiều sai lầm phổ biến khiến “giờ vàng” bị bỏ lỡ, như tự xử trí theo kinh nghiệm dân gian, chờ bệnh tự khỏi, ngại đến bệnh viện vì sợ tốn kém hoặc đưa người bệnh đến các cơ sở y tế không đủ năng lực cấp cứu đột quỵ.
Ai có nguy cơ đột quỵ?
Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Bá Thắng - Trưởng Trung tâm Khoa học Thần kinh, Trưởng khoa Thần kinh, Trưởng Đơn vị Đột quỵ Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM cho biết, mỗi vùng não đảm nhiệm chức năng khác nhau như vận động, cảm giác, thị giác, thính giác và ngôn ngữ.
Theo Tiến sĩ Thắng, đột quỵ được xem là “căn bệnh tử thần của thời đại 4.0” vì có thể xảy ra ở bất kỳ độ tuổi nào. Tuy nhiên, một số nhóm có nguy cơ cao hơn, liên quan đến hai nhóm yếu tố chính: yếu tố có thể thay đổi như hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, béo phì, rung nhĩ; yếu tố không thể thay đổi như tuổi tác, giới tính và yếu tố di truyền.
Để phòng ngừa đột quỵ, việc tầm soát sớm và kiểm soát các yếu tố nguy cơ đóng vai trò then chốt. Các chương trình tầm soát giúp phát hiện sớm tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu và bệnh tim mạch. Kết hợp kiểm soát bệnh lý nền với thay đổi lối sống lành mạnh sẽ góp phần giảm hiệu quả nguy cơ đột quỵ và các biến chứng mạch máu não.
