Dấu ấn đổi mới của nguyên Phó Thủ tướng Đoàn Duy Thành ở Hải Phòng

Sinh ra tại Hải Dương (cũ) nhưng phần lớn cuộc đời công tác của nguyên Phó Thủ tướng Đoàn Duy Thành lại gắn liền với Hải Phòng trong giai đoạn 1958-1986. Quãng thời gian này đánh dấu nhiều quyết sách quan trọng, góp phần định hình hướng phát triển của thành phố Cảng trong thời kỳ khó khăn trước đổi mới.

Theo ông Nguyễn Văn Thuận, nguyên Bí thư Thành ủy Hải Phòng, ông Đoàn Duy Thành là một trong những gương mặt tiêu biểu của lớp lãnh đạo tiên phong với tư duy đổi mới mạnh mẽ. Ông cho rằng những quyết định táo bạo của vị lãnh đạo này đã tạo ra chuyển biến thực chất trong đời sống kinh tế - xã hội của thành phố.

Trước khi đảm nhiệm các cương vị lãnh đạo thành phố Hải Phòng, ông Đoàn Duy Thành từng làm quản lý tại nhiều đơn vị sản xuất, thương mại trong cơ chế bao cấp như bách hóa, bông vải sợi, may mặc. Thực tiễn điều hành ở những lĩnh vực trực tiếp đối diện khó khăn đã giúp ông tích lũy kinh nghiệm quản trị và hình thành tư duy đổi mới từ sớm.

Từ nền tảng đó, ông lần lượt đảm nhiệm các trọng trách lớn hơn, trở thành Chủ tịch UBND thành phố rồi Bí thư Thành ủy Hải Phòng. Trong thời gian giữ cương vị Bí thư, hình ảnh người lãnh đạo quyết liệt, dám nghĩ dám làm đã in đậm trong ký ức nhiều thế hệ cán bộ và người dân.

Những quyết sách mở đường phát triển

Một trong những dấu ấn nổi bật là chủ trương lấn biển đầu thập niên 1980 với 2 công trình lớn gồm đắp đập Đình Vũ và đắp đê Đường 14. Hai dự án này giúp Hải Phòng mở rộng gần 190km2 diện tích ra phía biển, tạo quỹ đất quan trọng cho phát triển lâu dài.

Riêng tuyến đê Đường 14 hình thành thêm vùng đất đủ điều kiện thành lập 2 xã kinh tế mới. Ông Thành còn được ghi nhận đối với đóng góp trong quá trình mở rộng không gian phát triển đô thị - nông nghiệp ven biển.

Theo ông Nguyễn Văn Thuận, các quyết sách hạ tầng khi đó mang ý nghĩa chiến lược, không chỉ giải quyết khó khăn trước mắt mà còn đặt nền móng cho hệ thống cảng biển, logistics và khu công nghiệp sau này. Tầm nhìn vươn ra biển đã trở thành định hướng xuyên suốt trong phát triển của Hải Phòng.

Cùng với lấn biển, thành phố triển khai nhiều dự án quan trọng như đào kênh Cái Tráp, xây dựng đường xuyên đảo Cát Hải - Cát Bà, mở rộng sân bay Cát Bi, phát triển đội tàu vận tải biển. Những bước đi này góp phần mở rộng giao thương, tăng nguồn thu và giảm dần phụ thuộc cơ chế bao cấp.

Từ nền tảng hạ tầng được hình thành trong giai đoạn đó, Hải Phòng sau này phát triển các khu kinh tế, cảng biển quy mô lớn và hệ thống logistics hiện đại. Theo đánh giá của lãnh đạo thành phố qua các thời kỳ, đây là tiền đề quan trọng cho vai trò cửa ngõ biển phía Bắc.

Tư duy “dám đổi mới” từ thực tiễn đời sống

Không chỉ trong lĩnh vực hạ tầng, dấu ấn của Đoàn Duy Thành còn thể hiện rõ ở chủ trương khoán sản phẩm trong nông nghiệp năm 1980. Khi cơ chế hợp tác xã tập trung bộc lộ hạn chế, việc cho phép thí điểm giao ruộng khoán đã tạo chuyển biến mạnh về năng suất và đời sống nông dân.

Ông Nguyễn Văn Thuận cho biết quyết định thực hiện mô hình khoán khi đó thể hiện bản lĩnh chính trị và tinh thần vì dân của Thành ủy Hải Phòng, mà lãnh đạo lúc đó là Bí thư Thành ủy Bùi Quang Tạo và Chủ tịch UBND thành phố Đoàn Duy Thành. Sau này, ông Thành đảm nhiệm chức Bí thư Thành ủy Hải Phòng tiếp tục ủng hộ và chỉ đạo thực hiện chủ trương này.

Theo ông, tư duy đổi mới không xuất phát từ lý thuyết mà từ yêu cầu cấp thiết của thực tiễn đời sống.

Chỉ trong vài tháng, từ thí điểm ở cơ sở đến nghị quyết cấp huyện rồi thành phố, cơ chế khoán được mở rộng trên phạm vi toàn Hải Phòng. Bước đi này diễn ra trước khi Trung ương ban hành Chỉ thị 100 năm 1981 về khoán sản phẩm trong nông nghiệp.

Thành công của Hải Phòng góp phần tạo cơ sở thực tiễn cho đổi mới chính sách nông nghiệp cả nước, mở đường cho những cải cách sâu rộng sau này. Nhờ đó, sản xuất nông nghiệp từng bước thoát khỏi trì trệ, đời sống người dân được cải thiện rõ rệt.

Theo ông Thuận, điểm đáng nhớ nhất ở ông Đoàn Duy Thành là tinh thần dám chịu trách nhiệm trước những quyết định mới. Ông cho rằng chính sự quyết đoán này đã giúp Hải Phòng trở thành một trong những địa phương đi đầu trong tìm tòi mô hình phát triển trước đổi mới.

Bên cạnh các quyết sách lớn, hình ảnh vị lãnh đạo gần dân cũng để lại nhiều tình cảm trong cộng đồng. Những hành động quan tâm trực tiếp đến đời sống người dân, dù giản dị, vẫn được nhắc lại như biểu hiện của phong cách lãnh đạo vì dân.

Nhìn lại chặng đường phát triển của Hải Phòng, ông Nguyễn Văn Thuận nhận định dấu ấn của ông Đoàn Duy Thành không chỉ nằm ở các công trình hay nghị quyết cụ thể. Quan trọng hơn, đó là tinh thần đổi mới, tư duy hành động và khát vọng đưa thành phố vượt qua khó khăn để phát triển.

Trong bối cảnh đất nước đứng trước yêu cầu chuyển mình của những năm 1980, những thử nghiệm từ Hải Phòng đã góp phần hình thành con đường cải cách thận trọng nhưng hiệu quả. Từ nền tảng đó, kinh tế Việt Nam từng bước thoát khỏi khủng hoảng và hội nhập sâu rộng hơn với thế giới.

Nguyên Phó Thủ tướng Đoàn Duy Thành đã đi qua quy luật của đời người, nhưng những đóng góp của ông đối với Hải Phòng và tiến trình đổi mới kinh tế vẫn còn giá trị lâu dài. Theo ông Nguyễn Văn Thuận, đó là di sản tinh thần về trách nhiệm, bản lĩnh và khát vọng phát triển mà các thế hệ sau cần tiếp tục gìn giữ và phát huy.