Sáng 16/1, Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) khởi công xây dựng nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên tại Việt Nam, đặt dấu mốc quan trọng hình thành năng lực chế tạo chip bán dẫn trong nước, tạo nền tảng cho mục tiêu từng bước làm chủ công nghệ lõi và phát triển hệ sinh thái bán dẫn quốc gia.
“Không thể diễn tả hết cảm xúc dâng trào khi Việt Nam khởi công nhà máy chip của chính mình”, ông Trương Gia Bình, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn FPT, chia sẻ. Ông nhấn mạnh số nước trên thế giới có thể làm chủ sản xuất chip chỉ “đếm trên đầu ngón tay”. Việc Việt Nam khởi công nhà máy chế tạo chip không chỉ là một bước tiến công nghệ, mà là tuyên bố về khát vọng đứng vào hàng ngũ các quốc gia tiên tiến.
Chip Viettel trưng bày tại lễ khởi công xây dựng nhà máy chế tạo chip bán dẫn ngày 16/1. (Ảnh: Hùng Cường)
Mảnh ghép cuối cùng của hệ sinh thái bán dẫn
Một sản phẩm chip bán dẫn hoàn chỉnh phải trải qua sáu công đoạn chính: định nghĩa sản phẩm, thiết kế hệ thống, thiết kế chi tiết, chế tạo chip, đóng gói - kiểm thử và tích hợp - thử nghiệm. Nhiều năm qua, Việt Nam đã từng bước tham gia vào năm công đoạn đầu và cuối của chuỗi này, đặc biệt là thiết kế, đào tạo nhân lực và đóng gói - kiểm thử. Riêng chế tạo chip - công đoạn phức tạp nhất, tốn kém nhất và bị kiểm soát chặt chẽ nhất - vẫn chưa thể thực hiện trong nước.
“Việc có nhà máy của Viettel cực kỳ quan trọng với ngành chip của Việt Nam. Chúng ta không thể đào tạo, thiết kế hay đóng gói một cách bài bản nếu thiếu sản xuất”, ông Trương Gia Bình phân tích.
Ông lấy ví dụ, khi thiết kế xong một con chip thử nghiệm, doanh nghiệp Việt Nam trước đây phải gửi ra nước ngoài, chờ nhà máy đủ đơn hàng mới chạy dây chuyền, chi phí rất cao và tiến độ kéo dài. “Khi làm chủ được khâu sản xuất, chúng ta sẽ rút ngắn thời gian, giảm chi phí và tăng tốc đổi mới”, ông Bình nói.
Đồng quan điểm, Tiến sĩ Nguyễn Đông Giang, chuyên gia nghiên cứu phát triển công nghệ bán dẫn tại Mỹ cho rằng sự ra đời của nhà máy giúp Việt Nam không chỉ hoàn thiện hệ sinh thái bán dẫn mà còn tăng khả năng tự chủ nguồn cung. Ông nhắc lại bài học đắt giá từ những đợt thiếu chip toàn cầu khiến thời gian chờ có lúc lên tới gần hai năm.
Nhiều chuyên gia chung nhận định, việc Viettel triển khai nhà máy chế tạo chip giúp Việt Nam lần đầu tiên khép kín toàn bộ chuỗi giá trị bán dẫn trong nước, điều kiện tiên quyết để ngành này phát triển bền vững.
Ông Trương Gia Bình, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn FPT.
Việc Viettel lựa chọn công nghệ 28 nanomet cho giai đoạn đầu từng làm dấy lên những băn khoăn về mức độ “hiện đại”. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đây là lựa chọn mang tính chiến lược.
“Không phải ai cũng được phép sản xuất chip”, ông Trương Gia Bình nói. Theo ông, cuộc chơi bán dẫn được phân tầng rất rõ: Quốc gia sản xuất chip hiện đại nhất dưới 7 nanomet, quốc gia sản xuất chip ở mức độ dày hơn và quốc gia không thể sản xuất chip. Việc Việt Nam được chấp nhận sản xuất chip ở tiến trình 28 nanomet đã đồng nghĩa với việc bước vào nhóm quốc gia công nghệ cao.
Quan trọng hơn, chip không chỉ phục vụ điện thoại thông minh. Trong ô tô, công nghiệp, thiết bị y tế hay quốc phòng, chip cần độ ổn định, độ bền và khả năng vận hành lâu dài. Đây đều là những lĩnh vực mà tiến trình 28 nanomet vẫn chiếm thị phần lớn.
“28 nanomet là lựa chọn xuất sắc, phù hợp với nhu cầu thị trường và năng lực phát triển của Việt Nam ở giai đoạn đầu”, ông Bình nhận định.
Chip Viettel trưng bày tại lễ khởi công xây dựng nhà máy chế tạo chip bán dẫn ngày 16/1. (Ảnh: Hùng Cường)
Điểm hội tụ của trí tuệ Việt Nam toàn cầu
Với nhiều chuyên gia Việt Nam đang làm việc ở nước ngoài, nhà máy chế tạo chip của Viettel là "lời mời gọi" có sức nặng.
Tiến sĩ Lê Văn Minh, chuyên gia tích hợp công nghệ của Viettel Semi, có hơn 13 năm làm việc tại Nhật Bản, cho biết việc trở về tham gia xây dựng nhà máy là “vinh dự lớn và trách nhiệm nghề nghiệp sâu sắc”.
"Sự kiện này mang ý nghĩa chiến lược lâu dài thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Việt Nam trong việc làm chủ công nghệ cao cốt lõi, đặc biệt là công nghệ chế tạo chip bán dẫn nhầm phục vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Quan trọng hơn đây chính là động lực và điểm hội tụ để thu hút các chuyên gia, các kỹ sư VN đa ngành trên toàn cầu trở về, có một môi trường đủ lớn để cống hiến, phát triển tài năng và cùng nhau giải quyết những bài toán lớn mang tầm quốc gia", ông Minh chia sẻ.
Kỹ sư Nguyễn Bích Yến, chuyên gia cao cấp của một tập đoàn bán dẫn đa quốc gia, nhận định nhà máy sẽ đóng vai trò quan trọng trong đào tạo nhân lực và thu hút các kỹ sư, chuyên gia gốc Việt trên toàn thế giới cùng chia sẻ kinh nghiệm, truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ.
Ở trong nước, các cơ sở đào tạo nhanh chóng xác định vai trò đồng hành. PGS.TS Huỳnh Quyết Thắng, Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội, cho rằng, khi doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ lõi, các trường đại học cần đi trước một bước trong đào tạo nguồn nhân lực.
“Muốn tự lực, tự cường trong lĩnh vực công nghệ cao, yếu tố quyết định vẫn là con người”, ông nói và khẳng định nhà máy chế tạo chip sẽ là môi trường thực hành lý tưởng, giúp đào tạo không chỉ kỹ sư mà cả thạc sĩ, tiến sĩ - "những hạt nhân thúc đẩy ngành bán dẫn Việt Nam phát triển".
Chip Viettel trưng bày tại lễ khởi công xây dựng nhà máy chế tạo chip bán dẫn ngày 16/1. (Ảnh: Hùng Cường)
“Vào cuộc” mới chỉ là bắt đầu
Chế tạo chip bán dẫn là một trong những quy trình công nghệ tinh vi nhất hiện nay. Từ một tấm wafer silic có độ tinh khiết gần như tuyệt đối, chip được hình thành qua hàng nghìn bước công nghệ liên tiếp, kéo dài nhiều tháng. Ngành này thay đổi không ngừng, với định luật Moore buộc các nhà sản xuất luôn chuẩn bị cho thế hệ chip tiếp theo ngay khi thế hệ hiện tại chưa hoàn tất.
“Đó là cuộc chơi đòi hỏi sự dấn thân và hy sinh rất lớn”, ông Trương Gia Bình nói. Nhưng theo ông, khi đã có quyết sách đúng đắn của Đảng và Chính phủ, sự quyết tâm của doanh nghiệp và sự đồng lòng của xã hội, Việt Nam có đủ cơ sở để tin vào con đường mình đã chọn.
Việc khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn không đồng nghĩa Việt Nam sẽ sớm trở thành cường quốc bán dẫn, nhưng đánh dấu sự “vào cuộc”, một bước đi mang ý nghĩa lịch sử, mở ra chương mới cho hành trình làm chủ công nghệ lõi và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
