Sáng nay (31.1), tại diễn đàn giáo dục toàn diện 2026 diễn ra tại Trung tâm khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM, các bác sĩ, tiến sĩ tâm lý, những người làm giáo dục và phụ huynh đã cùng ngồi trao đổi, chia sẻ những quan điểm về giáo dục mầm non.
Nuôi dạy trẻ như trồng một cái cây
Bác sĩ Trí Đoàn, Trưởng khoa Nhi, Hệ thống phòng khám quốc tế Victoria Healthcare, cho biết giáo dục trẻ em là một hành trình như mình ươm trồng một cái cây. Cây muốn khỏe mạnh thì từ hạt giống đến khâu chăm sóc đều quan trọng. Trẻ muốn có một nền tảng học tập tốt thì phải có nền tảng sức khỏe tốt.
Nền tảng sức khỏe tốt, hệ miễn dịch tốt của một đứa trẻ không phải tự nhiên mà có, nó phải là một quá trình - trẻ cần được huấn luyện, trẻ được có nhiều cơ hội tiếp xúc với bên ngoài, được chăm sóc dinh dưỡng, được tiêm chủng vắc xin đầy đủ... Do đó, nhiều người có quan điểm là trẻ nhỏ quá thì không dám cho đi học mầm non, sợ trẻ bị bệnh, đó là suy nghĩ cần phải thay đổi.
Các khách mời trao đổi tại diễn đàn giáo dục 2026
ẢNH: THÚY HẰNG
Theo bác sĩ Trí Đoàn, những năm tháng đầu đời là khoảng thời gian lý tưởng để trẻ được học nhiều điều hay, được tạo dựng nền tảng miễn dịch tốt, để có sức khỏe tốt, từ đó có thể học được nhiều kiến thức, nhiều lĩnh vực ở các cấp học sau này.
Tiến sĩ tâm lý Bùi Hồng Quân, Trưởng khoa Giáo dục mầm non, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM khẳng định giáo viên mầm non phải cần 3 trụ cột: Vững chuyên môn; giỏi nghiệp vụ và giàu tình yêu thương. "Giáo dục trẻ như xây một ngôi nhà, trong đó giáo dục mầm non là móng nhà. Ngôi nhà muốn xây 5 tầng, 10 tầng, 15 tầng... thì đòi hỏi móng nhà phải chắc chắn, vững chãi", tiến sĩ Bùi Hồng Quân nói.
Tiến sĩ Quân cho hay giáo dục mầm non được tính là từ khi trẻ từ 3 tháng tuổi tới 6 tuổi. Khoa học thần kinh cũng chứng minh trong 6 năm đầu đời là những năm tuyệt vời để trẻ được phát triển não bộ, trẻ được học thông qua chơi, qua trải nghiệm, qua học hỏi, từ đó phát triển tư duy, nhận thức, trí tuệ cảm xúc, ngôn ngữ, hình thành nhân cách...
Tiến sĩ tâm lý Bùi Hồng Quân trong phần trao đổi về tâm lý trẻ mầm non với các phụ huynh
ẢNH: THÚY HẰNG
Giáo dục mầm non và câu chuyện '10 con vịt đều vẽ y chang nhau'
Chia sẻ tại diễn đàn, cô Thư Nguyễn Tidy, Tổng hiệu trưởng mầm non Wisdomland (Khu vườn trí tuệ), cơ sở Imperia, phường Bình Trưng, TP.HCM, mang tới một quan sát của chính cô. Ở đâu đó, rất quen thuộc, cô vẫn thấy những giáo viên mầm non vẽ con vịt giống như số 2, thêm cái đầu, thêm cái mỏ và hướng dẫn trẻ em vẽ y như vậy; vẽ ngôi nhà thì đầu tiên vẽ hình tam giác, kế tới là hình chữ nhật. Những bé nào vẽ chệch ra khỏi hướng dẫn này đều bị nói là "chưa đúng", "con vẽ lại đi cho giống cô". Vậy là 10 con vịt thì giống nhau cả 10, 10 ngôi nhà cũng chẳng khác gì nhau. Sự sáng tạo của trẻ cũng thui chột dần.
Từ góc độ một người làm giáo dục, cô Thư Nguyễn Tidy, cho rằng điều cô luôn xem là quan trọng nhất trong giáo dục mầm non, không phải là chương trình, không phải là cơ sở vật chất, mà chính là đội ngũ giáo viên - những người thay ba mẹ, gắn bó với trẻ suốt một ngày dài ở trường.
Những giáo viên hạnh phúc thì trẻ mới hạnh phúc, giáo viên được lắng nghe, tôn trọng; có tư duy toàn cầu và thấm đẫm bản sắc Việt thì mới giúp trẻ trở nên được lắng nghe, tôn trọng, được lớn lên khỏe mạnh, hạnh phúc. Giáo viên sáng tạo, cổ vũ trẻ sáng tạo, từ đó các em có thể vươn ra biển lớn, nhưng vẫn giữ gìn bản sắc Việt Nam.
Trẻ mầm non trong hoạt động sáng tạo làm hoa đào, hoa mai ngày tết
ẢNH: THÚY HẰNG
Đừng ép trẻ học toán, viết chữ quá sớm
Tiến sĩ tâm lý Bùi Hồng Quân cho rằng mỗi phụ huynh cần thấu hiểu tâm lý theo lứa tuổi của trẻ, bởi hiểu để thương - thương để dạy cho đúng cách.
Trưởng khoa giáo dục mầm non của Trường ĐH Sư phạm TP.HCM nhấn mạnh phụ huynh đừng nhìn trẻ mầm non là người lớn thu nhỏ - các con có cách suy nghĩ, cảm nhận và phản ứng hoàn toàn khác biệt. Trẻ mầm non chỉ hiểu được những gì nhìn thấy, sờ được, những khái niệm trừu tượng như cha mẹ hay nói "con phải kiên nhẫn" hay "nghiêm túc lên", quá xa vời với con. Trẻ ở độ tuổi này cũng có cảm xúc mạnh mẽ, não bộ của trẻ chưa phát triển đầy đủ, vì thế trẻ có thể chuyển từ vui sang khóc trong tích tắc, bộc lộ cảm xúc rất bản năng.
Hoạt động chủ đạo của trẻ 0-1 tuổi là giao tiếp bằng cảm xúc, trực tiếp với cha mẹ, với người chăm sóc chính. Khi 1-3 tuổi, trẻ thích các hoạt động với đồ vật, giúp trẻ khám phá công năng của các đồ vật xung quanh. Còn khi từ 3-6 tuổi, trẻ thích hoạt động vui chơi, chơi đóng vai theo chủ đề, muốn vào vai ba, mẹ, bác sĩ, giáo viên, kỹ sư... Trẻ không còn thỏa mãn với việc chỉ cầm nắm đồ vật, mà muốn được làm như người lớn. Do đó, nếu trong giai đoạn này phụ huynh ép trẻ học toán, viết chữ, học các môn học ở các bậc học cao hơn quá sớm, trẻ sẽ dễ bị áp lực, thiếu hụt kỹ năng xã hội, đi ngược lại sự phát triển tâm lý của trẻ.
Tiến sĩ tâm lý Bùi Hồng Quân nhấn mạnh 3 chữ T trong hành trình giáo dục trẻ: Tôn trọng - Tỉnh thức - Tinh thần học hỏi. Trong đó "tỉnh thức" là nuôi con ở hiện tại, không so sánh con mình với con nhà người ta, chấp nhận con với cả những điều không hoàn hảo, chấp nhận chính mình với cả những hạn chế khi lần đầu làm cha mẹ.
Ông Quân cũng gửi tới phụ huynh 2 thông điệp đáng suy ngẫm: Một đứa trẻ hành xử khó thương nhất, là lúc đứa trẻ ấy cần được yêu thương nhiều nhất (câu nói của Russell Barkley); Đứa trẻ hạnh phúc dùng tuổi thơ để ôm ấp cả cuộc đời, đứa trẻ bất hạnh dùng cả cuộc đời để chữa lành tuổi thơ.
