Bộ Tư pháp đang chủ trì xây dựng dự án luật Hộ tịch (sửa đổi), đề xuất nhiều quy định mới về đăng ký khai sinh, khai tử nhằm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cắt giảm thủ tục hành chính và nâng cấp, phát triển Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử.
Bộ Tư pháp đề xuất quy định về đăng ký khai sinh, đăng ký khai tử chủ động (ảnh minh họa)
ẢNH: T.N
Đăng ký khai sinh chủ động
Tại dự thảo, Bộ Tư pháp đề xuất sửa đổi toàn bộ các quy định về thủ tục đăng ký hộ tịch tại UBND cấp xã, quy định rõ thẩm quyền, đối tượng, phạm vi của từng thủ tục.
Trong đó, thẩm quyền đăng ký hộ tịch được xác định theo hướng cho phép thực hiện đăng ký hộ tịch không phụ thuộc vào nơi cư trú trong phạm vi cấp tỉnh đối với các thủ tục đăng ký hộ tịch thiết yếu (khai sinh, kết hôn, giám hộ, nhận cha, mẹ, con, khai tử).
Đồng thời, đăng ký hộ tịch không phụ thuộc vào nơi cư trú trong phạm vi toàn quốc đối với các thủ tục còn lại (đăng ký thay đổi thông tin hộ tịch; ghi vào sổ hộ tịch việc hộ tịch của công dân Việt Nam đã được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài; khai thác, sử dụng Cơ sở dữ liệu hộ tịch).
Dự thảo còn đơn giản hóa, cắt giảm các giấy tờ không cần thiết hoặc đã có thông tin trong cơ sở dữ liệu, cơ quan đăng ký hộ tịch phải chủ động khai thác, tra cứu thông tin qua các cơ sở dữ liệu, không yêu cầu người dân phải nộp, xuất trình khi thực hiện đăng ký hộ tịch.
Đáng chú ý, Bộ Tư pháp đề xuất bổ sung quy định về đăng ký khai sinh, đăng ký khai tử chủ động.
Theo đó, trường hợp trẻ em được sinh ra tại cơ sở khám, chữa bệnh, cha, mẹ, người thân thích đã cung cấp đủ nội dung đăng ký khai sinh, dữ liệu được kết nối, chia sẻ tự động tới hệ thống đăng ký, quản lý hộ tịch điện tử thì công chức hộ tịch chủ động thực hiện đăng ký khai sinh theo quy định.
Trường hợp cá nhân chết tại cơ sở khám, chữa bệnh thì cơ sở khám, chữa bệnh có trách nhiệm cấp giấy báo tử, cung cấp thông tin đăng ký khai tử qua kết nối, chia sẻ dữ liệu với hệ thống đăng ký, quản lý hộ tịch điện tử; cơ quan đăng ký hộ tịch có thẩm quyền chủ động thực hiện đăng ký khai tử.
Cơ quan soạn thảo đề xuất duy trì song song sổ hộ tịch điện tử và sổ giấy (ảnh minh họa)
ẢNH: T.P
Duy trì sổ hộ tịch giấy với khai sinh, khai tử và kết hôn
Vẫn theo Bộ Tư pháp, dự thảo sửa đổi quy định về sổ hộ tịch theo hướng duy trì song song sổ điện tử và sổ giấy (được thiết lập, lưu giữ tại cơ quan đăng ký hộ tịch).
Trong đó, sổ hộ tịch giấy được thiết lập đối với 3 loại việc khai sinh, khai tử, kết hôn. Đây là các sự kiện hộ tịch gốc, quan trọng nhất của mỗi cá nhân, đặc biệt là việc khai sinh - thiết lập những thông tin hộ tịch đầu tiên của mỗi cá nhân (họ, tên, ngày tháng năm sinh, dân tộc, quốc tịch, quê quán…).
Bộ Tư pháp cho rằng, các dữ liệu, thông tin hộ tịch của cá nhân sẽ thường xuyên biến động do phát sinh các sự kiện hộ tịch mới, nhất là dữ liệu điện tử, nên cần duy trì hình thức sổ giấy là loại hình lưu trữ dữ liệu khó thay đổi, tác động hơn để bảo đảm an toàn hơn cho dữ liệu hộ tịch gốc của cá nhân.
Chưa kể trong môi trường số, rủi ro an ninh mạng là hiện hữu và không thể loại trừ tuyệt đối, ngay cả đối với các quốc gia có trình độ công nghệ và nguồn lực bảo mật hàng đầu thế giới.
Nếu không duy trì song song hệ thống đăng ký điện tử với sổ hộ tịch giấy sẽ dẫn đến khả năng gián đoạn, không bảo đảm được việc đăng ký hộ tịch liên tục, nhất là các việc hộ tịch thiết yếu cho người dân.
Tại Việt Nam, hạ tầng công nghệ, năng lực thực thi và mức độ sẵn sàng giữa các vùng, miền còn chưa đồng đều, các rủi ro về an toàn, an ninh dữ liệu chưa thể được loại trừ hoàn toàn.
Việc duy trì song song sổ hộ tịch giấy và dữ liệu hộ tịch điện tử là một giải pháp hợp lý, cân bằng và phù hợp với thông lệ quốc tế.
Cách tiếp cận này không làm chậm quá trình chuyển đổi số, mà ngược lại, tạo "lớp đệm an toàn" cần thiết để hệ thống vận hành ổn định, bền vững và có khả năng tự điều chỉnh khi phát sinh rủi ro.
