Tại dự thảo sửa Nghị định 123, 70 về hóa đơn, chứng từ, Bộ Tài chính đề xuất một số dịch vụ được lập hóa đơn tổng cuối ngày hoặc cuối tháng, thay vì từng lần như quy định hiện hành.
Các dịch vụ này gồm ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, chuyển tiền qua ví điện tử, ngừng và cấp điện trở lại, trông giữ xe, chiếu phim, thương mại điện tử (gồm cả hoạt động bưu chính, vận chuyển cho sàn). Điều kiện là các đơn vị cung cấp dịch vụ này cần có hệ thống phần mềm kiểm soát, quản lý chi tiết từng giao dịch cho người mua là cá nhân không kinh doanh.
Dịch vụ vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt, taxi được đề xuất lập hóa đơn vào cuối ngày. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần có phần mềm tính tiền cho người mua với đầy đủ thông tin của chuyến đi gồm biển số xe, hành trình, cự ly, tổng số tiền phải trả.
Đơn vị cung cấp dịch vụ chịu trách nhiệm về tính chính xác, đồng thời cung cấp bảng tổng hợp chi tiết khi cơ quan nhà nước có yêu cầu. Trường hợp khách hàng yêu cầu hóa đơn theo từng giao dịch, họ phải đáp ứng yêu cầu của khách.
Văn phòng giao dịch ngân hàng Seabank Ảnh: Giang Huy
Thực tế, Nghị định 123/2020 đã quy định việc lập hóa đơn tổng với một số dịch vụ như chứng khoán, ngân hàng, bảo hiểm, dịch vụ chuyển tiền qua ví điện tử, ngừng và cấp điện trở lại. Tuy nhiên, Nghị định 70/2025 đã bỏ quy định này.
Qua quá trình thực hiện, quy định phát sinh một số vướng mắc. Cụ thể, số lượng hóa đơn điện tử phát sinh đột biến, vượt xa năng lực thiết kế của hệ thống của cơ quan thuế. Điều này dẫn tới nguy cơ quá tải hệ thống, ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp và toàn nền kinh tế.
Số liệu thực tế cho thấy hệ thống hóa đơn điện tử của cơ quan thuế được thiết kế với khả năng tiếp nhận, xử lý và lưu trữ khoảng 6,4 tỷ hóa đơn một năm. Số lượng tiếp nhận trên hệ thống hiện lên tới 18 tỷ, gấp 3 lần thiết kế.
Chưa kể, hiện nhiều ngân hàng, công ty chứng khoán chưa xuất hóa đơn cho từng giao dịch. Theo ước tính của Bộ Tài chính, số lượng sau này có thể lên tới 60 tỷ hóa đơn mỗi năm nếu các bên cùng thực hiện quy định này. Như vậy, khối lượng sẽ vượt rất xa công suất thiết kế.
Một vướng mắc khác là việc xuất hóa đơn từng lần khiến các ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, điện lực phải lập chứng từ cho hàng triệu giao dịch nhỏ. Điều này làm tăng chi phí, nhân lực, áp lực lưu trữ dữ liệu và không cần thiết trong trường hợp khách hàng không lấy hóa đơn.
Đề xuất của Bộ Tài chính đưa ra sau khi một số tập đoàn, doanh nghiệp, hiệp hội trong lĩnh vực ngân hàng, bảo hiểm, chứng khoán đề nghị được tiếp tục lập hóa đơn tổng cuối ngày để giảm chi phí và vẫn đảm bảo dữ liệu đầy đủ, minh bạch. Tiếp đó, họ nhận được kiến nghị tương tự từ các doanh nghiệp vận tải (Vingroup), chiếu phim (Phim Thiên Ngân, BDH, Lotte Cinema), thương mại điện tử (Grab, Shopee)...
Theo Bộ Tài chính, quy định mới sẽ không làm phát sinh thủ tục hành chính, đồng thời góp phần đơn giản thủ tục. Việc cho phép lập hóa đơn tổng cuối ngày với người mua không kinh doanh giúp giảm số lượng chứng từ phải lập. Qua đó, doanh nghiệp giảm được gánh nặng tuân thủ, tiết kiệm thời gian, chi phí.
