Dùng xe máy để đi "phượt" là xu hướng của nhiều bạn trẻ vì chi phí rẻ và được chủ động về mọi mặt. Tuy nhiên, nếu chọn phương tiện là xe tay ga, đặc biệt di chuyển trên các cung đường đèo dốc sẽ hoàn toàn khác so với xe số hay xe côn tay.
Lý do là xe tay ga không có cấp số thấp để tận dụng lực hãm của động cơ. Nếu người lái thiếu kinh nghiệm, việc lạm dụng phanh khi xuống dốc rất dễ dẫn đến hiện tượng "cháy phanh", mất hoàn toàn khả năng kiểm soát. Vì vậy, hiểu đúng kỹ thuật và chuẩn bị kỹ lưỡng là điều bắt buộc, không phải lựa chọn.
Kiểm tra kỹ càng trước khi khởi hành
Theo các chuyên gia xe máy, trước khi lăn bánh, xe phải luôn ở trong trạng thái hoàn hảo nhất. Đối với đường đèo dốc, phanh và lốp xe chính là hai bộ phận quan trọng nhất, bắt buộc phải kiểm tra kỹ lưỡng.
Hãy kiểm tra độ mòn của má phanh và quan trọng hơn là dầu phanh. Nếu dầu phanh đã quá cũ và lâu không được thay định kỳ sẽ có nhiệt độ sôi thấp, dễ gây ra hiện tượng mất áp suất phanh khi đổ đèo liên tục.
Tiếp đó là lốp xe. Đường đèo thường ẩm, nhiều sương mù, cua gắt liên tiếp. Lốp mòn, ít rãnh thoát nước sẽ khiến xe dễ trượt bánh, đặc biệt khi ôm cua hoặc phanh gấp. Hãy đảm bảo lốp còn đủ rãnh và áp suất lốp được bơm đúng tiêu chuẩn.
Các kỹ thuật leo đèo và đổ dốc bằng xe tay ga
Khi leo đèo, xe tay ga thường tỏ ra khá nhàn nhã nhờ động cơ mạnh mẽ và hoạt động ở dải tua cao. Tuy nhiên, người lái cần biết giữ đà. Thay vì để xe "bò" sát chân dốc rồi mới tăng ga, hãy chủ động lấy đà từ sớm để xe leo dốc mượt và nhẹ máy hơn.
Tránh tuyệt đối việc thốc ga đột ngột giữa dốc, điều này sẽ làm dây đai chịu áp lực cực lớn, gây trượt hoặc có thể đứt dây đai, khiến xe mất truyền động ngay giữa dốc. Nếu dốc quá dài, việc dừng nghỉ khoảng 10-15 phút để xe hạ nhiệt là thói quen tốt, giúp bảo vệ động cơ và hệ truyền động.
Trường hợp đổ đèo là phần khó nhất và nguy hiểm nhất đối với nhiều tay lái thiếu kinh nghiệm. Tai nạn với xe tay ga thường xảy ra ở đây.
Lý do đến từ đặc tính của bộ côn ly tâm. Khi người lái nhả hết tay ga, hệ thống côn văng ly tâm sẽ ngắt kết nối khi bạn nhả hết ga, khiến xe trôi tự do. Lúc này toàn bộ trách nhiệm hãm tốc dồn lên phanh. Nếu rà phanh liên tục, nhiệt tích tụ sẽ khiến phanh mất tác dụng.
Vì vậy, khi xuống dốc, để tạo ra lực hãm động cơ trên xe tay ga, người lái cần giữ cho bộ côn luôn bám bằng kỹ thuật "mớm ga" - không được nhả hết ga mà giữ tay ga ở mức rất nhẹ, đủ để côn bám và tạo lực ghì từ động cơ.
Kết hợp phanh nhấp nhả, không bóp chết phanh. Hãy bóp phanh, ưu tiên 70% phanh trước 30% phanh sau khi giảm tốc trên đường thẳng. Ngược lại, khi ôm cua đổ đèo, cần sử dụng phanh sau nhiều hơn rồi đến phanh trước để tránh bị mất lái. Sau đó nhả ra để gió làm mát đĩa phanh, rồi lại bóp tiếp khi cần.
Nếu cảm thấy xe trôi quá nhanh, hãy rà phanh để giảm tốc độ xuống khoảng 15-20 km/h, sau đó mớm nhẹ ga lên một chút để côn bắt lại. Khi người lái sẽ cảm thấy xe giật nhẹ và bị ghì lại thì đó là lúc phanh động cơ hoạt động.
Với xe tay ga, trọng tâm thường dồn về phía sau, vì vậy người lái nên ngồi vững, giữ thân người ổn định để xe không bị chòng chành.
Xử lý khi nghi ngờ mất phanh
Trong tình huống xấu nhất, nếu người lái bóp phanh mà thấy nhẹ bẫng hoặc phanh không ăn, điều quan trọng nhất là giữ bình tĩnh. Lập tức mớm ga để côn bám, tận dụng lực hãm của động cơ.
Quan sát nhanh các hốc lánh nạn hoặc đoạn đường an toàn ven núi. Nếu buộc phải lựa chọn, cà xe vào bên ta luy dương để giảm tốc vẫn an toàn hơn rất nhiều so với việc lao sang làn đối diện hoặc phía vực sâu.
Tóm lại, đi xe tay ga đường đèo không phải là điều cấm kỵ nhưng đòi hỏi hiểu xe và tuân thủ kỹ thuật. Lên dốc cần giữ đà, xuống dốc cần mớm ga. Khi biết biến động cơ thành "phanh thứ hai", người lái sẽ không còn phụ thuộc hoàn toàn vào má phanh và hành trình qua đèo dốc sẽ an toàn hơn nhiều.
