Đội ngũ y tế: Người bảo vệ sự nghiệp các cầu thủ

Áp lực thành tích của HLV, mong mỏi ra sân của cầu thủ đang không ở trạng thái tốt nhất, có khi sẽ khiến đội ngũ y tế khó có thể chối từ.

Từ chuyện của Đình Trọng

Cuối tháng 5-2019, do bị đứt dây chằng chéo trước trong trận gặp Hoàng Anh Gia Lai ở V-League 2019, trung vệ Trần Đình Trọng (CLB Hà Nội) đã lỡ cơ hội tham dự SEA Games 2019.

7 tháng sau, Đình Trọng ra sân tập luyện và thi đấu giao hữu trong màu áo U23 Việt Nam. Và được HLV Park Hang Seo bổ sung vào danh sách 23 cầu thủ dự VCK Giải U23 châu Á 2020. Ở giải này, anh thi đấu cả 3 trận (2 lần thay người, 1 lần đá chính) rồi tái phát chấn thương. Sau giải, Đình Trọng liên tục phải lên bàn mổ cho đến tận năm 2023.

"Câu chuyện của tôi là bài học cho nhiều đồng nghiệp. Tôi mắc sai lầm lớn là nóng vội cố quay trở lại khi thể trạng chưa tốt nhất, dẫn đến chấn thương dai dẳng. Tôi ước mình sáng suốt hơn. Tôi cũng ước ở các đội tuyển hay CLB có bác sĩ "quyết đoán" hơn. 

Họ sẽ đánh giá đúng tình trạng cầu thủ, quyết định có được tập luyện và thi đấu không, chứ không để cầu thủ muốn là được. Là cầu thủ ai cũng muốn được thi đấu. Quan trọng là có người "phanh" họ lại khi tình trạng chưa hồi phục hoàn toàn", Đình Trọng chia sẻ trên báo chí vào tháng 7-2022.

Trên thực tế, chấn thương đứt dây chằng thường cần 6-9 tháng điều trị và hồi phục. Nhưng bác sĩ thể thao cho rằng trong bóng đá chuyên nghiệp hiện đại, phục hồi dây chằng không dựa trên cảm giác hay thời gian cảm tính, mà dựa trên các mốc sinh học và tiêu chí chức năng. 

Trong đó, dây chằng có thể liền về mặt giải phẫu trong vài tháng, nhưng hệ thần kinh - cơ và não cần hơn 12-18 tháng để trở lại trạng thái thi đấu đỉnh cao. Do đó, trở lại trước 9-12 tháng là yếu tố nguy cơ số 1. Nếu trở lại thi đấu trước 9 tháng sẽ làm tăng nguy cơ đứt lại dây chằng gấp 3-7 lần. Trong đó, cầu thủ trẻ là nhóm nguy cơ cao nhất.

Từng là trung vệ triển vọng của đội tuyển Việt Nam, việc trở lại thi đấu sớm sau chấn thương đã khiến Đình Trọng lỡ cơ hội vươn lên. Đã lâu màu áo tuyển Việt Nam không dành cho Đình Trọng dù anh đang ở độ tuổi sung sức nhất.

Vai trò quan trọng của đội ngũ y tế

Đây là những người quan trọng nhất ở CLB hoặc đội tuyển. Các quyết định của họ có thể định hình sức khỏe, tương lai của cầu thủ qua việc chăm sóc sức khỏe, điều trị và phục hồi chấn thương. Nhưng họ cũng đứng trước áp lực lớn từ các HLV khi họ cần cầu thủ tốt nhất cho chiến thắng và bảo đảm thành tích.

Geoff Scott - trưởng bộ phận y tế của CLB Tottenham giai đoạn 2004-2024 - từng mô tả vai trò của mình là "ngồi ở ngã tư giữa sức khỏe của cầu thủ và nhu cầu của đội bóng". Đó cũng là thực tế ở bất kỳ CLB hay nền bóng đá nào. Cân bằng giữa sức khỏe và nhu cầu của đội bóng là điều không dễ dàng. Đặc biệt là với bóng đá Việt Nam vốn chú trọng thành tích.

Cựu bác sĩ đội tuyển U23 Việt Nam Nguyễn Trọng Thủy chia sẻ: "Mỗi buổi tập được ví như một lần "rút cạn" sức lực của cơ thể. Và chính quá trình hồi phục sau đó mới quyết định cơ thể mạnh lên hay gãy đổ. Nếu cơ thể được hồi phục đầy đủ, thông qua nghỉ ngơi tự nhiên, dinh dưỡng phù hợp, giấc ngủ chất lượng và các phương pháp y học hồi phục thì cơ thể sẽ tái tạo ở mức cao hơn trước đó. 

Còn khi ranh giới bị vượt qua, từ thích nghi sang quá tải bệnh lý, vấn đề sẽ nảy sinh nếu như cầu thủ ra sân tập hoặc thi đấu sớm mà không cho cơ thể đủ thời gian hồi phục hoặc quá trình phục hồi chưa hoàn tất".

Trên thực tế, các chuyên gia y tế ở các CLB Việt Nam thường được chọn từ các trường cao đẳng, đại học y, chuyên ngành đa khoa, kỹ thuật y học, y học cổ truyền kèm theo yêu cầu có kinh nghiệm 2-3 năm với y học thể thao. 

Nhưng để có thể tuyển được người giỏi phải trông chờ vào may mắn. Còn thuê chuyên gia y tế nước ngoài thì không có nhiều CLB ở Việt Nam có đủ chi phí.

Trong khi bóng đá hiện đại ngày càng đòi hỏi cao về trình độ chuyên môn của các chuyên gia y tế. Họ có 3 nhiệm vụ chính: chăm sóc sức khỏe, xử lý chấn thương và quản lý chấn thương. Trong đó, quản lý chấn thương là yếu tố quan trọng nhất khi sẽ quyết định thời điểm cầu thủ có thể trở lại thi đấu an toàn.

Trở lại với câu chuyện quá tải của các cầu thủ U23 Việt Nam, vai trò của các chuyên gia y tế ở CLB càng quan trọng. Bởi họ sẽ kiểm tra và tư vấn cho cầu thủ lẫn HLV sẽ dùng như thế nào sau khi đã thi đấu suốt ở 2 giải đấu lớn liên tiếp SEA Games 33 và vòng chung kết U23 châu Á 2026 để tránh chấn thương không đáng có.

"Tôi nghĩ có lẽ cơ thể mình đã mỏi mệt mà bản thân không nhận ra. Tôi không gặp bất kỳ vấn đề nào trước trận đấu. Ngay tình huống gặp chấn thương cũng rất đơn giản. Tôi chỉ lùi lại khi đối phương đi bóng và nghe rõ âm thanh của dây chằng đứt", tiền vệ Thái Sơn trải lòng sau trận gặp Công An Hà Nội ở vòng 12 V-League 2025-2026 cuối tuần rồi.

Hy vọng là từ chấn thương của hàng loạt cầu thủ U23 Việt Nam, bóng đá Việt Nam sẽ chú ý nhiều hơn đến chất lượng đội ngũ chuyên gia y tế, giúp các đôi chân tài năng bay cao hơn nữa.