"Đối tượng mới" trong luật GDNN: Tiêu chuẩn để chuyên gia, thợ giỏi đứng lớp

Dạy thực hành phải có bằng cao đẳng trở lên

Theo luật giáo dục nghề nghiệp (GDNN sửa đổi), hệ thống chức danh người dạy nghề được quy định rõ ràng theo từng trình độ đào tạo. Cụ thể, giảng viên cao đẳng giảng dạy chương trình cao đẳng; giáo viên trung học nghề giảng dạy chương trình giáo dục trung học nghề; giáo viên trung cấp giảng dạy chương trình trung cấp; giáo viên sơ cấp giảng dạy chương trình sơ cấp.

Luật cũng xác định đội ngũ giảng dạy bao gồm: giảng viên, giáo viên cơ hữu; giảng viên đồng cơ hữu; giảng viên, giáo viên hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu; và giảng viên, giáo viên thỉnh giảng. Trong đó, giảng viên đồng cơ hữu là đối tượng mới, được luật hóa lần đầu.

Theo đó, giảng viên đồng cơ hữu là viên chức đang công tác tại đơn vị sự nghiệp công lập (trừ cơ sở giáo dục công lập), có trình độ cao hoặc tài năng, năng khiếu đặc biệt hoặc kỹ năng nghề cao và được cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập giao nhiệm vụ giảng dạy, nghiên cứu như giảng viên cơ hữu.

Về trình độ chuẩn được đào tạo, luật GDNN (sửa đổi) quy định: Giảng viên cao đẳng, giáo viên trung cấp, giáo viên trung học nghề dạy lý thuyết phải có bằng cử nhân hoặc văn bằng tương đương trở lên; Giảng viên cao đẳng, giáo viên trung cấp, giáo viên trung học nghề dạy thực hành phải có bằng cao đẳng trở lên; Giáo viên sơ cấp phải có bằng trung cấp trở lên.

Trường hợp giảng viên, giáo viên dạy thực hành hoặc giáo viên sơ cấp không có văn bằng theo quy định thì phải có năng lực thực hành nghề phù hợp với trình độ giảng dạy. Đồng thời, nếu không tốt nghiệp ngành đào tạo giáo viên, người dạy phải có năng lực sư phạm phù hợp.

Đối với giảng viên, giáo viên vừa dạy lý thuyết vừa dạy thực hành, luật yêu cầu phải đáp ứng đồng thời cả chuẩn trình độ lý thuyết và thực hành. Riêng người dạy nghề tại doanh nghiệp, hợp tác xã sẽ thực hiện theo các tiêu chuẩn do Bộ trưởng Bộ GD-ĐT quy định.

ẢNH: YẾN THI

Theo thạc sĩ Võ Công Trí, Phó hiệu trưởng Trường CĐ Kỹ thuật – Du lịch Sài Gòn, nhà trường luôn ưu tiên tuyển dụng những người có kỹ năng nghề, kinh nghiệm làm việc thực tế, có khả năng hướng dẫn sinh viên thao tác nghề chuyên sâu. Tuy nhiên, những bất cập trong thực tế thời gian qua là nhiều người có tay nghề cao nhưng lại thiếu bằng cấp phù hợp để đủ điều kiện giảng dạy, trong khi không ít người sở hữu đầy đủ văn bằng, chứng chỉ thậm chí thêm nhiều văn bằng khác nhau lại chưa trang bị nhiều kinh nghiệm nghề để đủ khả năng truyền đạt hướng dẫn thực tế cho sinh viên.

Quy định chặt chẽ về văn bằng, chứng chỉ khiến nhà trường gặp khó trong việc giữ chân giảng viên thực hành giỏi, đặc biệt là những chuyên gia đến từ doanh nghiệp, xưởng sản xuất hoặc các đầu bếp, kỹ thuật viên có tay nghề cao, giàu kinh nghiệm thực tế.

Tiêu chuẩn giảng viên đồng cơ hữu

Cùng với luật GDNN (sửa đổi), dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của luật GDNN do Bộ GD-ĐT công bố đã làm rõ tiêu chuẩn của giảng viên đồng cơ hữu.

Theo Bộ GD-ĐT, giảng viên đồng cơ hữu là đối tượng mới xuất hiện trong luật GDNN (sửa đổi) nhằm thu hút người có trình độ cao từ các đơn vị sự nghiệp công lập, tham gia hoạt động giảng dạy, hoạt động KH-CN và đổi mới sáng tạo tại các trường cao đẳng.

Theo dự thảo Nghị định, giảng viên đồng cơ hữu là viên chức đang công tác tại đơn vị sự nghiệp công lập (không bao gồm cơ sở giáo dục công lập), được đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên trong năm liền kề, đáp ứng yêu cầu về đạo đức nghề nghiệp và không vi phạm pháp luật.

Đáng chú ý, giảng viên đồng cơ hữu chỉ cần đạt một trong các tiêu chuẩn về trình độ hoặc năng lực nghề, như:

• Có trình độ chuyên môn từ thạc sĩ trở lên phù hợp với chuyên ngành giảng dạy;
• Có văn bằng bác sĩ hoặc dược sĩ hoặc kiến trúc sư;
• Được phong danh hiệu “Nghệ sĩ ưu tú”, “Thầy thuốc ưu tú” trở lên;
• Có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia bậc 4 trở lên theo Khung trình độ kỹ năng nghề quốc gia;
• Có công trình nghiên cứu, báo cáo khoa học, sáng kiến kỹ thuật, giải pháp công nghệ đã được ứng dụng hoặc có giá trị thực tiễn đối với ngành, nghề đào tạo được cơ quan, đơn vị có thẩm quyền công nhận;
• Đạt giải thưởng hoặc chứng nhận kỹ năng nghề quốc gia hoặc quốc tế, chứng nhận huấn luyện học sinh, sinh viên đoạt giải thưởng quốc gia, quốc tế trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp do tổ chức có thẩm quyền cấp;
• Đạt giải thưởng cấp tỉnh trở lên trong lĩnh vực tài năng, năng khiếu nghệ thuật, thể dục thể thao;
• Có tác phẩm, sản phẩm chuyên môn được biểu diễn, trưng bày, ứng dụng rộng rãi được cơ quan chuyên ngành, hiệp hội nghề nghiệp công nhận;
• Có 5 năm kinh nghiệm trực tiếp sản xuất tại vị trí kỹ thuật chủ chốt (tổ trưởng kỹ thuật, kỹ thuật viên chính, kỹ sư chính) được đơn vị sử dụng lao động xác nhận bằng văn bản.

Về nguyên tắc, giảng viên đồng cơ hữu làm việc tại cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập theo vị trí việc làm của giảng viên cao đẳng, được tính là nhân sự chính thức của cơ sở nơi ký hợp đồng. Mỗi viên chức chỉ được xác lập tư cách giảng viên đồng cơ hữu tại một cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập trong cùng một thời điểm.

Theo thạc sĩ Lâm Văn Quản, Chủ tịch Hội GDNN TP.HCM, cơ chế tuyển chọn giảng viên nghề hiện nay vẫn còn cứng nhắc, khi yêu cầu người dạy vừa phải giỏi nghề, vừa phải có bằng cấp sư phạm, khiến nguồn ứng viên đủ điều kiện trở nên rất hạn hẹp. "Muốn nâng cao chất lượng đào tạo nghề thì cần mở rộng nguồn giảng viên từ thợ giỏi, kỹ sư, nghệ nhân, người có tay nghề cao trong doanh nghiệp, thay vì bó hẹp trong nhóm đã qua đào tạo sư phạm", ông Quản nhận định.

Từ thực tế, thạc sĩ Phan Thị Lệ Thu, Phó hiệu trưởng Trường CĐ Viễn Đông, cho rằng với quy định mới này, nhà trường sẽ gặp nhiều thuận lợi hơn trong công tác tuyển giảng viên và tổ chức giảng dạy, bởi phần lớn đội ngũ giảng viên hiện nay đến từ doanh nghiệp. Thạc sĩ Thu cũng chỉ ra rằng chính đặc thù này từng khiến các cơ sở đào tạo vướng không ít khó khăn khi áp dụng các quy định trước đây. 

Theo thạc sĩ Thu, với những điều chỉnh này, đặc biệt là các quy định liên quan đến đội ngũ giảng viên cơ hữu, các cơ sở đào tạo sẽ thuận lợi hơn rất nhiều trong hợp tác với doanh nghiệp. Quy định mới được đánh giá có tính thực tế cao hơn, bởi trên thực tế có những chuyên gia, kỹ sư giàu kinh nghiệm dù không có chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm nhưng lại phù hợp và hiệu quả hơn trong đào tạo nghề so với những giảng viên thuần túy được đào tạo từ các trường sư phạm. Nhờ đó, người học sẽ được thụ hưởng trực tiếp các kỹ năng nghề, kinh nghiệm thực tế và tác phong làm việc chuyên nghiệp do các chuyên gia trong doanh nghiệp truyền đạt.