Môn thi thứ 3 vào lớp 10 năm 2026 ở Sơn La
Liên quan đến việc chọn môn thi thứ 3 vào lớp 10 năm học 2026 - 2027, trao đổi với PV báo Dân Việt, ông Nguyễn Văn Chiến, Giám đốc Sở GDĐT Sơn La cho biết: Để chủ động chuẩn bị công tác tham mưu cho UBND tỉnh ban hành kế hoạch tuyển sinh vào các lớp đầu cấp năm học 2026 - 2027, Sở GDĐT dự kiến tổ chức thi tuyển sinh với 3 bài thi: bài thi môn Ngữ văn, bài thi môn Toán và bài thi tổ hợp (bao gồm kiến thức ở cả 3 môn: Lịch sử - Địa lý, Khoa học tự nhiên, Tiếng Anh).
Sở đã ban hành Công văn số 12/SGDĐT-QLCLGD ngày 05/01/2026 về chuẩn bị triển khai xây dựng kế hoạch tuyển sinh vào các lớp đầu cấp năm học 2026 - 2027 để các nhà trường, giáo viên có thời gian nghiên cứu, làm quen và chuẩn bị tốt cho việc dạy - ôn tập và học tập của học sinh. Đây là bước chuẩn bị của Sở GDĐT nhằm thông tin tới cha mẹ học sinh, học sinh, giáo viên và nhân dân về những thay đổi trong kỳ thi tuyển sinh vào các lớp đầu cấp năm học 2026 - 2027. Từ đó, tiếp thu ý kiến góp ý của các nhà quản lý giáo dục, giáo viên, cha mẹ học sinh và nhân dân để có những điều chỉnh phù hợp, hoàn thiện căn cứ tham mưu UBND tỉnh ban hành kế hoạch tuyển sinh vào các lớp đầu cấp năm học 2026 - 2027.
Trong kì thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2025- 2026, toàn tỉnh Sơn La có trên 17.800 thí sinh. Ảnh: BVH
Trước năm học 2020 - 2021, công tác tuyển sinh vào lớp 10 các trường THPT trên địa bàn tỉnh Sơn La chủ yếu được thực hiện theo phương thức xét tuyển bằng điểm số ghi trong học bạ. Phương thức này đã bộc lộ những hạn chế nhất định, đặc biệt trong việc nâng cao chất lượng giáo dục ở các cấp học dưới. Vì vậy, từ năm học 2021 - 2022, tỉnh Sơn La đã quyết định triển khai tuyển sinh vào lớp 10 THPT bằng phương thức thi tuyển với 3 môn: Ngữ văn, Toán và 1 môn trong số các môn học ở cấp THCS (3 năm vừa qua chọn môn Tiếng Anh) theo đề chung của Sở GDĐT đối với tất cả các trường THPT trên địa bàn.
Tuy nhiên, việc cố định 3 môn thi như trên đã dẫn tới tình trạng các nhà trường, các giáo viên, học sinh tập trung cao hơn vào dạy và học các môn học có thi tuyển sinh vào lớp 10; các môn học còn lại bị xem nhẹ hơn, làm cho cả giáo viên và học sinh có thiên hướng dạy và học lệch, học tủ, không được phát huy năng lực của nhiều em học sinh có thiên hướng học tốt các môn học khác; nhiều em bị thiệt thòi khi phải tham gia thi tuyển sinh với những môn thi không thuộc thế mạnh của mình.
Môn thi thứ 3 vào lớp 10 năm 2026 ở Sơn La: Lý do chọn bài thi tổ hợp
Trước ý kiến trái chiều về chọn môn thi thứ 3 vào lớp 10 năm 2026 là môn tổ hợp, Giám đốc Sở GDĐT Sơn La cho biết, dự kiến lựa chọn bài thi tổ hợp bởi những căn cứ và một số ưu điểm sau đây:
- Bảo đảm thực hiện đúng quy định tại Thông tư số 30/2024/TT-BGDĐT ngày 30/12/2024 của Bộ GDĐT ban hành Quy chế tuyển sinh THCS và THPT; phù hợp định hướng đổi mới giáo dục và Chương trình giáo dục phổ thông 2018; bảo đảm thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện; bảo đảm công bằng, khách quan và không làm giảm cơ hội trúng tuyển của học sinh so với các năm học trước.
- Bài thi tổ hợp giúp cho kỳ thi có tính ổn định về môn thi, không phải thay đổi môn thi hàng năm; giúp học sinh yên tâm học đều các môn; chuẩn bị từ sớm và không có tâm lý chờ đợi môn thi.
- Xu thế chung hiện nay là chuyển từ đánh giá nặng về kiến thức chuyên sâu sang đánh giá tổng hợp, diện rộng. Điều này giúp giảm rủi ro cho học sinh, đặc biệt là những học sinh học yếu ở một môn học nào đó. Bài thi tổ hợp sẽ đánh giá kiến thức ở nhiều lĩnh vực, hạn chế việc học sinh phải “đánh cược” vào một môn thi, góp phần phản ánh đầy đủ năng lực học sinh. Đây là hướng đi phù hợp với đổi mới kiểm tra, đánh giá trong giáo dục phổ thông hiện nay.
- Đề thi môn tổ hợp được Sở GDĐT gửi cho các trường để tham khảo, làm quen, thi thử, tương đương với một bài kiểm tra học kỳ ở mức trung bình với thời gian 90 phút; câu hỏi của các môn Lịch sử - Địa lý, Khoa học tự nhiên, Tiếng Anh chủ yếu trong chương trình lớp 9; mức độ đánh giá nhận thức của đề thi chủ yếu ở mức nhận biết (đây là mức độ thấp nhất trong thang đánh giá mức độ nhận thức của học sinh) và thông hiểu (70% là mức nhận biết, 20% là thông hiểu) chỉ có 10% là vận dụng (mức độ khó hơn); không yêu cầu học sinh phải học thêm kiến thức ngoài chương trình hay phải ôn luyện các kiến thức vận dụng và vận dụng cao . Điều này giúp cho học sinh không phải dồn toàn bộ “rủi ro” để tập trung học thêm, ôn luyện vào một môn duy nhất. Đây là yếu tố rất quan trọng trong bảo vệ quyền lợi chính đáng của người học, đồng thời việc môn Tiếng Anh chiếm tỉ lệ cao nhất (30/80 câu) trong bài thi tổ hợp còn góp phần thực hiện có hiệu quả mục tiêu đưa Tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
- Kết quả bài thi tổ hợp cung cấp đầy đủ dữ liệu đầu vào một cách khách quan cho các trường THPT trong việc tư vấn học sinh lựa chọn tổ hợp môn học tự chọn; phân lớp, bố trí giáo viên hợp lý; hạn chế tình trạng chọn sai năng lực, phải điều chỉnh các môn học tự chọn giữa chừng. Điều này góp phần triển khai Chương trình GDPT 2018 ở bậc THPT trở nên khoa học, ổn định và hiệu quả hơn.
- Việc điều chỉnh bài thi trong Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 không ảnh hưởng đến cơ hội trúng tuyển vào học THPT của học sinh so với các năm trước. Bởi vì, cơ hội trúng tuyển được quyết định bởi chỉ tiêu tuyển sinh (UBND tỉnh giao) và nguyên tắc xét tuyển (lấy từ cao xuống thấp), không phụ thuộc vào việc lựa chọn môn thi cụ thể, không có sự phân biệt hay ưu tiên theo môn thi. Dù thi theo bài thi tổ hợp hay không, học sinh đều được xếp hạng trên cùng một mặt bằng điểm và cơ hội trúng tuyển của mỗi học sinh là bình đẳng như nhau, phụ thuộc vào vị trí xếp hạng tương đối, chứ không phụ thuộc vào hình thức hay nội dung môn thi. Bài thi tổ hợp hay môn thi đơn lẻ đều là công cụ để sắp xếp thứ hạng học sinh; công cụ có thể khác nhau nhưng kết quả cuối cùng vẫn là lựa chọn đủ số lượng học sinh theo chỉ tiêu, bảo đảm tính cạnh tranh công bằng giữa các thí sinh trong cùng kỳ thi.
- Một vấn đề quan trọng khác đó là, theo Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Sở GDĐT đã tham mưu đưa vào Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Sơn La lần thứ XVI nhiệm kỳ 2025 - 2030 chỉ tiêu: đến năm 2030, tỉnh Sơn La có 75% học sinh trong độ tuổi phải hoàn thành chương trình giáo dục THPT và tương đương; đến năm 2035 có 100% học sinh trong độ tuổi phải hoàn thành chương trình giáo dục THPT và tương đương (hiện tại mới đạt tỉ lệ là 58,5%). Như vậy trong thời gian tới số học sinh được vào học lớp 10, số lớp, số trường THPT sẽ tăng đáng kể, tiến tới tất cả học sinh đều được vào học lớp 10 và phải hoàn thành chương trình lớp 12. Chính vì vậy việc thi tuyển vào lớp 10 nói chung và bài thi tổ hợp nói riêng không làm tăng áp lực cho học sinh.
Năm ngoái, Hà Giang là tỉnh duy nhất chọn bài thi tổ hợp Lịch sử-Địa lý làm bài thi thứ 3 trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10. Tỉnh Bình Thuận cũng chọn bài thi tổ hợp này nhưng chỉ áp dụng cho các học sinh thi tuyển vào Trường Trung học phổ thông dân tộc nội trú tỉnh.
Năm học 2026-2027, hai địa phương đầu tiên đã công bố môn thi thứ ba tiếp tục là TP.HCM và Đà Nẵng. Cả hai địa phương trên đều lựa chọn giữ ổn định với môn Ngoại ngữ (chủ yếu là tiếng Anh) là môn thi thứ ba, bên cạnh Toán và Ngữ văn.
Lãnh đạo Sở GDĐT Hà Nội cho biết, đơn vị vẫn chưa có lịch công bố môn thi thứ 3 vào lớp 10 THPT năm học 2026-2027. Sở đang trong quá trình xây dựng phương án thi tuyển để trình cấp trên phê duyệt. Năm ngoái, Hà Nội chọn Ngoại ngữ là môn thi thứ 3.
