Đầu năm 2026, câu chuyện về việc nước Mỹ muốn "mua lại" Greenland một lần nữa làm nóng các diễn đàn tài chính quốc tế. Nếu như vài năm trước, ý tưởng này bị xem là một sự ngẫu hứng nhất thời thì nay dưới góc nhìn của giới đầu tư sành sỏi, đây lại là một phép tính kinh tế đầy toan tính và thực dụng.
Không bàn đến những ồn ào chính trị, nếu đặt Greenland lên bàn cân như một tài sản trong thương vụ M&A (mua bán và sáp nhập) quy mô quốc gia, chúng ta sẽ thấy những con số biết nói đầy kinh ngạc.
Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump tái khởi động ý tưởng mua lại Greenland khiến giới đầu tư dậy sóng (Ảnh: Fox News).
Nghịch lý định giá: Khi GDP không phản ánh giá trị thực
Để hiểu vì sao Washington "khao khát" hòn đảo này, trước tiên phải nhìn vào "báo cáo tài chính" hiện tại của nó. Theo các dữ liệu từ Ngân hàng Thế giới (WB), Greenland là một nền kinh tế siêu nhỏ. Tính đến năm 2025, GDP của hòn đảo này chỉ dao động quanh mức 3,5 đến 4 tỷ USD - con số khiêm tốn đến mức chỉ bằng một phần bảy nghìn quy mô kinh tế Mỹ.
Hòn đảo lớn nhất thế giới hoạt động như một doanh nghiệp đang thua lỗ và phải sống nhờ bầu sữa ngân sách. Khoảng 90% kim ngạch xuất khẩu đến từ thủy sản, và mỗi năm Đan Mạch phải rót vào đây khoản trợ cấp trị giá khoảng 560 triệu USD (tương đương 3,9 tỷ kroner) để duy trì bộ máy và an sinh cho 56.000 cư dân.
Tờ The Economist đã thực hiện một bài toán định giá dòng tiền chiết khấu (DCF) rất thú vị. Nếu coi Greenland là một công ty, loại bỏ các khoản trợ cấp, và giả định chính phủ Mỹ thu về 16% GDP từ thuế (mức trung bình tại Mỹ), thì giá trị kinh tế thuần túy của hòn đảo này hiện chỉ vào khoảng 50 tỷ USD.
Vậy tại sao một cường quốc lại muốn bỏ tiền ra để gánh một "cục nợ" phải trợ cấp hàng năm? Câu trả lời nằm ở phần "tài sản chìm" chưa được ghi nhận trên bảng cân đối kế toán. Giới quan sát tài chính nhận định, Mỹ không mua dòng tiền hiện tại của Greenland, mà họ đang mua quyền chọn cho tương lai của ngành năng lượng và công nghệ toàn cầu.
"Kho báu" 4.000 tỷ USD dưới lớp băng vĩnh cửu
Giá trị cốt lõi khiến Greenland trở nên đắt giá nằm sâu dưới lòng đất, nơi chứa đựng những nguyên liệu thô định hình nền kinh tế thế kỷ 21. Theo phân tích từ Euronews, trong bối cảnh các cường quốc đang chạy đua kiểm soát chuỗi cung ứng, Greenland chính là mảnh ghép còn thiếu quan trọng nhất.
Các báo cáo địa chất cho thấy hòn đảo này sở hữu 25 trong tổng số 34 loại khoáng sản và nguyên liệu thô được Ủy ban châu Âu xếp vào danh mục chiến lược. Đáng chú ý nhất là đất hiếm được coi là "vitamin" của ngành công nghiệp hiện đại, thứ không thể thiếu để sản xuất từ pin xe điện, tuabin gió cho đến chip bán dẫn và thiết bị quốc phòng công nghệ cao.
Sự chênh lệch trong các báo cáo trữ lượng càng làm tăng thêm vẻ bí ẩn và hấp dẫn của mỏ vàng này. Trong khi Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) ước tính thận trọng khoảng 1,5 triệu tấn đất hiếm, thì Cơ quan Khảo sát Địa chất Đan Mạch và Greenland (GEUS) lại đưa ra con số khổng lồ hơn nhiều, là 36,1 triệu tấn. Nếu con số của GEUS là chính xác, Greenland đủ sức phá vỡ thế độc quyền nguồn cung đất hiếm hiện nay trên thế giới.
Bên cạnh khoáng sản, tiềm năng năng lượng hóa thạch của Greenland cũng là một ẩn số kích thích lòng tham của giới đầu tư. Một nghiên cứu của Diễn đàn Hành động Mỹ (AAF) trích dẫn các số liệu cho thấy, các bể trầm tích ngoài khơi hòn đảo này có thể chứa tới 17,5 tỷ thùng dầu và 148.000 tỷ feet khối khí tự nhiên.
Tổng hợp lại, AAF ước tính tổng giá trị địa chất thô của tài nguyên tại Greenland có thể lên tới con số choáng ngợp hơn 4.000 tỷ USD. Dù con số có thể khai thác thương mại thực tế thấp hơn (ước tính khoảng 186 tỷ USD theo điều kiện kỹ thuật hiện tại), thì tỷ suất sinh lời tiềm năng vẫn ở mức khổng lồ so với bất kỳ khoản đầu tư hạ tầng nào khác.
Đây chính là lý do khiến Greenland được ví như một "Alaska thứ hai" - thương vụ mà Mỹ từng bị chê cười khi mua lại từ Nga vào thế kỷ 19 nhưng nay lại là trụ cột năng lượng quốc gia.
Giá trị thực sự của Greenland không nằm trên bề mặt nền kinh tế hiện hữu, mà ở khối tài nguyên chưa được khai thác dưới lớp băng vĩnh cửu (Ảnh: Getty).
Kịch bản "chia cổ tức": Người dân Greenland sẽ thành triệu phú USD?
Không chỉ là một thương vụ sáp nhập lãnh thổ, Washington đang cân nhắc một cơ chế tài chính chưa từng có, đó là biến mỗi người dân Greenland thành "cổ đông" với cơ hội đổi đời ngoạn mục.
Khác với các thương vụ M&A (mua bán và sáp nhập) doanh nghiệp thông thường, việc thâu tóm một vùng lãnh thổ đòi hỏi những "gói lót tay" đặc biệt về tài chính. Theo nguồn tin từ NBC News, các cuộc thảo luận tại Mỹ đã đi vào chi tiết với một đề xuất táo bạo: Chi trả trực tiếp tiền mặt, dao động từ 10.000 đến 100.000 USD cho mỗi cư dân hòn đảo này.
Trong ngôn ngữ đầu tư, đây được xem như khoản "cổ tức đặc biệt" hoặc phí quyền chọn nhằm thuyết phục các "cổ đông" cũng chính là người dân bản địa thông qua thương vụ.
Tờ The Economist thậm chí còn đưa ra một viễn cảnh chấn động hơn: Nếu định giá dựa trên dòng tiền chiết khấu từ nguồn thuế tương lai khi khoáng sản được khai thác, mỗi người dân Greenland về lý thuyết hoàn toàn có thể trở thành triệu phú USD. Từ vị thế phụ thuộc trợ cấp, họ sẽ nắm trong tay khối tài sản ròng khổng lồ.
Nhìn rộng hơn, chuyên gia kinh tế Jacob Funk Kirkegaard nhận định trên Euronews rằng, giá trị cốt lõi của Greenland không chỉ nằm ở con số 4.000 tỷ USD khoáng sản, mà còn là vị trí "chốt chặn" các tuyến hàng hải Bắc Cực đang mở ra do băng tan.
Dù kịch bản "chốt đơn" mua đứt hòn đảo khó xảy ra một sớm một chiều do rào cản pháp lý, nhưng tín hiệu đã rất rõ ràng: Cuộc đua khai thác Bắc Cực đã chính thức bắt đầu. Với giới đầu tư nhạy bén, Greenland giờ đây không còn là tảng băng xa xôi, mà là thỏi nam châm thu hút dòng vốn FDI và công nghệ khai khoáng trong thập kỷ tới.
