Diêu Tài (1890-1956) là nhân vật lẫy lừng của phái Vịnh Xuân. Cha ông tên là Diêu Cửu Chi mở một hiệu thuốc đông y tại hẻm Hoàng Tản (nay là đường Phúc Hiền). Trong giới Vịnh Xuân quyền Phật Sơn, Diêu Tài được tôn xưng là “Thần thủ Diêu Tài”, “Đại lực Diêu”, “Đại lực Tà” bởi ông có thể hình vạm vỡ, sức cổ tay kinh người.
Cao thủ sánh ngang Diệp Vấn
Diêu Tài có thể dùng dây treo 2 thúng thóc vào cổ tay rồi dễ dàng nhấc lên, sau đó đưa 2 tay dang ngang vẫn ung dung sắc mặt không đổi. Từ nhỏ, ông theo học anh của Nguyễn Kỳ Sơn là Nguyễn Tế Vân để luyện Vịnh Xuân, được sư phụ dốc lòng truyền dạy. Bản thân Diêu Tài say mê võ thuật, dưới sự bồi dưỡng tận tâm của thầy, ngày đêm khổ luyện, suốt 10 năm ròng nên sở hữu một thần võ nghệ thâm hậu.
Diêu Tài được xếp ngang hàng với Diệp Vấn
Về sau, sư phụ Nguyễn Tế Vân xuống phía nam truyền bá Vịnh Xuân. Nhận thấy Diêu Tài là nhân tài hiếm có, ông dẫn Diêu Tài đến võ quán của Ngô Trọng Tố để tiếp tục học võ công.
Ngô Trọng Tố vốn là đệ tử của Trần Hoa Thuận, cao thủ Vịnh Xuân Quyền. Sau khi Trần Hoa Thuận qua đời, ông thay thầy truyền nghệ, tiếp tục truyền Vịnh Xuân công phu cho Diệp Vấn. Ngoài ra, Nguyễn Tế Vân và Ngô Trọng Tố vốn là bạn thân của nhau.
Ngô Trọng Tố giao du rộng trong giới võ thuật, kết bạn hào sảng, trọng nghĩa khí, tiêu tiền như nước. Những năm cuối đời, cuộc sống túng thiếu, ông được phụng dưỡng tại nhà Diêu Tài. Ngô Trọng Tố càng dốc lòng bồi dưỡng Diêu Tài.
"Vịnh Xuân Tam Hùng": Nguyễn Kỳ Sơn, Diêu Tài và Diệp Vấn
Đặc biệt, cao thủ Quách Bảo Toàn từng hai lần đến Phật Sơn, Diêu Tài cũng mời Quách Bảo Toàn chỉ đạo sâu thêm, khiến võ công của ông đạt đến hóa cảnh.
Nguyễn Kỳ Sơn và Diệp Vấn cũng từng được Ngô Trọng Tố dạy võ công. Ba người Nguyễn Kỳ Sơn, Diệp Vấn và Diêu Tài thường tụ hội tại võ quán của Ngô Trọng Tố để giao lưu, tỷ thí. Đương thời, họ được gọi là “Tam hùng Vịnh Xuân”, danh tiếng vang dội một thời.
Sáng tạo Vịnh Xuân Xà Hình
Đặc biệt Diêu Tài sáng lập nhánh “Vịnh Xuân họ Diêu”, đặc trưng bởi xà hình thủ pháp, còn gọi là Vịnh Xuân Xà Hình - một trong 5 bài quyền dựa theo 5 linh thú rồng, hổ, báo, rắn, hạc (Ngũ hình quyền). Cháu của Diêu Tài là Diêu Trung Cường sau này lý giải: “Vịnh Xuân quyền ban đầu do Nghiêm Vịnh Xuân sáng lập, chú trọng mượn lực đánh lực, tiêu hao thể lực ít, vì vậy cả nam lẫn nữ đều có thể tập luyện”.
Diêu Trung Cường nói thêm: “Chủ yếu là do mỗi người có sự lý giải hơi khác nhau về kỹ thuật và kinh nghiệm, nên mới hình thành các hệ phái khác nhau. Tuy vậy, công phu căn bản thì gần như giống nhau: trước tiên học các thủ pháp, thủ hình cơ bản, sau đó luyện ba bài quyền Tiểu Niệm Đầu, Tầm Kiều, Tiêu Chỉ; tiếp theo là niêm thủ, đánh trúc thung, rồi mới đến mộc nhân thung. Sư phụ sẽ đánh giá trình độ của đệ tử, ai có căn bản vững, trình độ niêm thủ đối luyện tốt thì cơ bản có thể xuất sư”.
Diêu Kỳ, con trai của Diêu Tài, cũng là võ sư Vịnh Xuân nổi tiếng
Trong khi đó, trang Cjwingchun nhận xét về xà hình thủ pháp của “Vịnh Xuân họ Diêu”: “Thủ pháp này đề cao sự kết hợp cương – nhu, lấy nhu làm chủ. Bề ngoài mềm mại nhưng thực chất nhanh gọn, phòng thủ chặt chẽ. Việc vận dụng “nhu” và “hông” làm cốt lõi, nhấn mạnh lấy hông dẫn khuỷu, lấy khuỷu dẫn cổ tay, kết hợp quỹ đạo di chuyển “đại viên – tiểu viên” của thủ pháp hình xà với khái niệm tấn công trung tuyến của Vịnh Xuân.
Thông qua niêm kiều phối hợp với bộ pháp để áp chế và dẫn hướng lực phát của đối phương, chờ thời cơ và trạng thái thích hợp nhất để nhanh chóng phát động công kích, phát huy đầy đủ đặc tính cương nhu đan xen, công thủ liên hoàn của “Vịnh Xuân xà hình”.
Những giai thoại về Diêu Tài rất nhiều. Thập niên 1920, tại Đại Lịch (Nam Hải) có một danh quyền sư ngoại tỉnh dựng lôi đài, tự xưng võ nghệ siêu quần, dùng tay quét gãy một thân gỗ tùng to cỡ miệng bát, lớn tiếng thách đấu các cao thủ Nam Hải và Phật Sơn.
Vài cao thủ lên đài đều bại trận. Diêu Tài đứng dưới đài tức giận buông lời, bị vị quyền sư kia phát hiện và nhất quyết buộc ông lên đài. Khi tỷ thí, Diêu Tài thi triển tuyệt kỹ Vịnh Xuân, dùng phép mượn lực đánh lực, hạ gục đối phương rơi khỏi lôi đài. Vị quyền sư xấu hổ không đất dung thân, tâm phục khẩu phục, lầm lũi rời Quảng Đông về quê, bà con lối xóm vỗ tay hả dạ.
Trong những năm 40 của thế kỷ trước khi mưu sinh ở Hồng Kông (Trung Quốc), Diêu Tài từng đảm nhận chức vụ cố vấn y sự tại Tổng Công Hội ở đây. Lúc đó xã hội nổi lên nhiều thế lực bang phái rất hung hãn. Một lần đàm phán với một chủ võ quán xảy ra khẩu chiến, ông một mình đến dự buổi gặp. Xung đột nổ ra, Diêu Tài ra tay trước để khống chế đối phương, sau đó dùng lý lẽ phân giải, hóa giải một vụ việc có nguy cơ đổ máu, cuối cùng còn kết giao tri kỷ với vị chủ võ quán ấy.
Diêu Tài có lý luận quyền pháp, thủ pháp, tốc phản xạ, sức bộc phát cùng với đó, ông còn có kiến giải độc đáo về phương pháp luyện niêm thủ và trúc thung dùng trong đối kháng, được giới võ thuật ca ngợi. Diêu Tài lấy việc phát dương quang đại Vịnh Xuân quyền làm sứ mệnh cả đời, nhờ vậy ông có số lượng môn sinh đông đảo
