Từ ngày 01/01/2026, theo quy định mới, HKD và cá nhân kinh doanh chuyển hẳn từ phương thức thuế khoán sang thuế kê khai. Điểm nhấn tích cực của chính sách là ngưỡng doanh thu chịu thuế đã được nâng lên mức 500 triệu đồng mỗi năm. Điều này đồng nghĩa với việc chỉ những hộ có doanh thu thực tế trên 500 triệu đồng mới phải thực hiện nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng và thu nhập cá nhân, tạo điều kiện tích lũy tư bản cho các mô hình kinh doanh nhỏ lẻ.
Thực tế triển khai sau nửa tháng đầu tiên cho thấy một bộ phận HKD còn lúng túng, đặc biệt ở nhóm chủ hộ lớn tuổi vốn đã quen nếp cũ, nay phải tiếp cận với việc tính toán sổ sách, hóa đơn điện tử và kê khai trên phần mềm. Song, nỗi lo lớn nhất không nằm ở kỹ thuật mà thuộc về tâm lý. Hàng loạt câu hỏi được đặt ra: Liệu kê khai sai có bị phạt nặng? Và quan trọng hơn, liệu con số doanh thu minh bạch của năm 2026 có trở thành cơ sở để cơ quan thuế quay lại truy thu thuế khoán của những năm trước đó hay không?
Cụ thể, chia sẻ tại hội thảo, ông Mai Sơn, Phó cục trưởng Cục Thuế, cho biết ngành thuế xác định rõ ngay từ khi triển khai là việc chuyển đổi sang thuế kê khai phải được thực hiện theo một lộ trình đồng hành, hỗ trợ xuyên suốt trước, trong và sau chuyển đổi mới thực sự bền vững.
"Ngành thuế không coi những lo lắng ấy là sự ngần ngại thay đổi, mà coi đó là trách nhiệm của ngành thuế phải giải thích rõ hơn, làm tốt hơn và đồng hành sát hơn", ông Mai Sơn nói.
Với tư cách đại diện ngành thuế, ông Mai Sơn nhấn mạnh những thông điệp, cam kết của ngành thuế để bà con và hộ kinh doanh yên tâm. Đó là tập trung vào hướng dẫn, nhắc nhở và hỗ trợ kịp thời thay vì kiểm tra xử phạt; ban hành và chuẩn hóa đầy đủ căn cứ, hướng dẫn; giảm áp lực khi thực hiện nghĩa vụ thuế theo phương thức mới.
Liên quan đến câu chuyện xử phạt, tại hội thảo, Lãnh đạo Cục Thuế cho biết cơ quan thuế thấu hiểu những sai sót trong thời gian đầu phần lớn xuất phát từ sự bỡ ngỡ, thiếu kinh nghiệm hoặc lỗi kỹ thuật. Do đó, ưu tiên hàng đầu của ngành Thuế lúc này không phải là kiểm tra hay xử phạt mà tập trung nguồn lực vào việc hướng dẫn, nhắc nhở để bà con điều chỉnh cho đúng ngay từ đầu.
"Doanh thu bà con kê khai theo thực tế trong năm 2026 sẽ không được sử dụng làm căn cứ để truy thu thuế khoán của các năm trước đây", Phó cục trưởng Cục Thuế khẳng định.
Các quy định hiện hành về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hóa đơn đối với hộ kinh doanh cũng đã được xây dựng theo hướng đơn giản, dễ áp dụng và giảm nhẹ đáng kể so với trước đây, phù hợp với quy mô và điều kiện hoạt động của hộ kinh doanh.
Từ những ý kiến ghi nhận tại hội thảo, theo ông Mai Sơn, ngành thuế sẽ rà soát đánh giá lại công tác triển khai và hỗ trợ hộ kinh doanh với mục tiêu khi bước vào kỳ kê khai không còn hộ nào gặp vướng mắc.
Đồng thời, Lãnh đạo ngành Thuế cũng đề nghị lãnh đạo thuế 34 tỉnh thành và 350 đơn vị thuế cơ sở cần tiếp tục lắng nghe, rà soát và hỗ trợ người dân, đặc biệt với các vướng mắc liên quan đến ứng dụng phần mềm.
