Ngày 15/1, Lễ khai mạc Hội nghị Bộ trưởng số ASEAN (ADGMIN) lần thứ 6 diễn ra tại Hà Nội. Sự kiện quy tụ các bộ trưởng phụ trách lĩnh vực công nghệ thông tin, viễn thông và chuyển đổi số của các nước thành viên ASEAN, Tổng Thư ký ASEAN, đại diện các đối tác đối thoại, các tổ chức quốc tế cùng đông đảo đại biểu trong và ngoài khu vực.
Hội nghị tập trung thảo luận các vấn đề trọng tâm như chuyển đổi số, kinh tế số, kết nối hạ tầng và nền tảng số, quản trị dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, an toàn - an ninh mạng, cũng như tăng cường hợp tác với các đối tác đối thoại và tổ chức quốc tế.
Bước chuyển quan trọng trong tư duy hợp tác số của ASEAN
Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh ý nghĩa của chủ đề năm nay "ASEAN Adaptive: From Connectivity to Connected Intelligence” (ASEAN thích ứng: Từ kết nối hạ tầng đến kết nối trí tuệ).
Chủ đề phản ánh bước chuyển quan trọng trong tư duy hợp tác số của ASEAN, từ hạ tầng kết nối sang hạ tầng trí tuệ - một tất yếu của thời đại số.
Trên cơ sở Kế hoạch chiến lược Cộng đồng Kinh tế ASEAN 2026-2030, Bộ trưởng chỉ rõ sự thay đổi căn bản trong mô hình tăng trưởng: chuyển sang tăng trưởng bền vững và bao trùm; từ quản lý theo lĩnh vực sang quản trị liên ngành linh hoạt.
“ASEAN phải có một kế hoạch tổng thể số mới, mang tính dẫn dắt, tích hợp và bao trùm nhằm vượt ra khỏi cách tiếp cận phát triển số đơn lẻ để hướng tới một không gian ASEAN số thống nhất, một mạng lưới AI ASEAN thống nhất”, Bộ trưởng nêu.
Trên cơ sở đó, ông đề xuất 8 định hướng chuyển đổi trọng tâm về hạ tầng, Chính phủ số, an toàn và tin cậy, phát triển bao trùm số, nguồn nhân lực, đổi mới sáng tạo, kinh tế thương mại và công nghiệp, chuyển đổi số xanh.
Bộ trưởng cho biết Việt Nam sẵn sàng hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm và các sáng kiến chung về dữ liệu và AI, nhằm đưa ASEAN không chỉ bắt kịp mà còn chủ động định hình tương lai số toàn cầu.
Ông Kao Kim Hourn, Tổng Thư ký ASEAN khẳng định cam kết của ASEAN trong việc thúc đẩy hợp tác số toàn diện, thu hẹp khoảng cách số giữa các quốc gia thành viên, đồng thời xây dựng một không gian số an toàn, tin cậy và bao trùm.
Cơ chế ADGMIN đóng vai trò quan trọng trong việc cụ thể hóa các định hướng chiến lược của ASEAN về chuyển đổi số thông qua các chương trình, sáng kiến và hợp tác thực chất.
Chia sẻ về những xu hướng toàn cầu trong chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, ông Amandeep Singh Gill, Phó Tổng Thư ký, Đặc phái viên về Công nghệ của Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc đưa ra một số khuyến nghị cho ASEAN trong việc tiếp tục theo đuổi cách tiếp cận cân bằng, lấy con người làm trung tâm, bảo đảm công nghệ số đóng góp thiết thực cho phát triển bền vững.
3 định hướng chiến lược phát triển ASEAN trong kỷ nguyên số
Tại hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã có bài phát biểu quan trọng, nhấn mạnh tầm nhìn mới cho khu vực trong kỷ nguyên số.
Thủ tướng nhận định nhân loại đang chứng kiến sự bùng nổ chưa từng có của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và Internet vạn vật.
Trong bối cảnh đó, ASEAN đang vươn mình trở thành tâm điểm tăng trưởng với quy mô kinh tế số dự kiến đạt 300 tỷ USD vào năm 2025.
Tuy nhiên, khu vực cũng đối mặt với nhiều thách thức như khoảng cách số gia tăng, an ninh mạng và sự cạnh tranh gay gắt về công nghệ.
Đánh giá cao chủ đề hội nghị năm nay, khẳng định khát vọng kiến tạo một cộng đồng ASEAN số thông minh, liên kết sâu rộng, năng động sáng tạo và có trách nhiệm trong kỷ nguyên số, người đứng đầu Chính phủ Việt Nam khẳng định quan điểm xuyên suốt: "Kết nối số không chỉ là kết nối hạ tầng mà là kết nối trí tuệ, kết nối niềm tin và sự đoàn kết".
Theo Thủ tướng, hệ sinh thái số không chỉ mở ra không gian cho phát triển mới, mà còn là cầu nối thúc đẩy sự tôn trọng, quý mến, đoàn kết, tăng cường hiểu biết và gắn kết giữa các quốc gia, giữa các dân tộc.
Chia sẻ về bức tranh chuyển đổi số tại Việt Nam, Thủ tướng cho biết nước chủ nhà đã đạt được những bước tiến vượt bậc: Phủ sóng 5G đạt trên 91,3% dân số, tốc độ Internet di động lọt Top 20 thế giới và quy mô thương mại điện tử năm 2025 ước đạt 36 tỷ USD. Tuy nhiên, Thủ tướng thẳng thắn nhìn nhận những rào cản về thể chế số, hạ tầng số vẫn còn hiện hữu.
Để hiện thực hóa tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã đề xuất 3 định hướng chiến lược mang tính gợi mở cho hội nghị:
Về thể chế và niềm tin số, Thủ tướng đề nghị ASEAN thúc đẩy xây dựng một hệ sinh thái số nhân văn, lấy con người làm trung tâm, được dẫn dắt bởi các chuẩn mực đạo đức và bảo vệ lợi ích hài hòa của mọi chủ thể. Ông nhấn mạnh: "Con người sinh ra trí tuệ nhân tạo, nhưng chúng ta phải kiểm soát sự phát triển của trí tuệ nhân tạo một cách văn minh, đạo đức".
Đồng thời, ASEAN cần đẩy mạnh hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và cơ chế phối hợp về dữ liệu dùng chung, thúc đẩy phát triển trí tuệ nhân tạo theo hướng minh bạch, linh hoạt và có trách nhiệm.
Về hạ tầng số, Thủ tướng nhấn mạnh việc nâng cấp để đáp ứng nhu cầu phát triển và tăng khả năng chống chịu, nhất là hệ thống cáp quang biển và đất liền; Phát triển trung tâm dữ liệu mỗi quốc gia, kết nối trung tâm dữ liệu các nước với nhau.
ASEAN cần sớm xúc tiến hợp tác nghiên cứu và phát triển vệ tinh để phục vụ giám sát thiên tai, quản lý tài nguyên, cung cấp Internet cho vùng sâu, vùng xa và hải đảo.
Về nhân lực số và an ninh mạng, ASEAN cần nâng cao hiệu quả chia sẻ thông tin, tăng cường diễn tập chung và củng cố lòng tin để ứng phó kịp thời, hiệu quả các cuộc tấn công mạng; đẩy mạnh hợp tác phòng chống lừa đảo trực tuyến, tội phạm mạng.
Thủ tướng cũng nêu định hướng tăng cường phát triển nhân lực số chất lượng cao, nhất là trong các lĩnh vực dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, Internet vạn vật.
Thủ tướng chia sẻ: "Chúng ta có Chính phủ số, có xã hội số, có kinh tế số nhưng không có Công dân số thì hiệu quả cũng không cao". Từ đó, Việt Nam đang thúc đẩy phong trào "Bình dân học vụ số" để tất cả mọi người tham gia, với phương châm “không ai bị bỏ lại phía sau”.
Kết thúc bài phát biểu, Thủ tướng kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp và các quốc gia tăng cường đoàn kết, hợp tác và đối thoại.
Nhắc lại lời Chủ tịch Hồ Chí Minh "Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công", Thủ tướng nhấn mạnh tinh thần đoàn kết là sợi dây liên kết bền chặt, làm nên sức mạnh và bản sắc của ASEAN.
Ông tin tưởng những cam kết hôm nay sẽ được hiện thực hóa bằng những hành động cụ thể, góp phần mở ra kỷ nguyên mới, kỷ nguyên số thịnh vượng, bao trùm, bền vững cho ASEAN.
