Ngày 23 tháng Chạp, nhiều gia đình chuẩn bị mâm cúng ông Công ông Táo khá đầy đủ với gà luộc, xôi, giò chả, canh, món xào… Tuy nhiên, theo quan niệm dân gian, trong mâm cơm cúng cuối năm còn có một chi tiết nhỏ nhưng mang ý nghĩa phong thủy khá quan trọng: đĩa gừng.
Nghe qua tưởng chỉ là gia vị, nhưng người xưa lại xem gừng như biểu tượng của sự ấm áp, xua lạnh và giữ khí tốt trong gia đạo. Nhiều gia đình hiện đại bỏ qua chi tiết này vì nghĩ không cần thiết, trong khi theo quan niệm truyền thống, thiếu gừng trong mâm lễ tiễn Táo quân có thể khiến nghi thức mất đi sự trọn vẹn.
Gừng – biểu tượng của sự ấm áp và ổn định vận khí
Ảnh minh họa
Trong văn hóa phương Đông, gừng được xem là loại gia vị mang tính dương, tượng trưng cho hơi ấm và nguồn năng lượng tích cực. Người xưa quan niệm cuối năm là thời điểm chuyển giao, dễ phát sinh biến động về vận khí, vì vậy những yếu tố mang tính “giữ ấm”, ổn định như gừng thường được đưa vào mâm cúng.
Không chỉ vậy, gừng còn gắn với ý nghĩa xua tan điều không may, giúp gia đạo ổn định và thuận hòa khi bước sang năm mới. Chính vì thế, trong nhiều gia đình truyền thống, gừng thường xuất hiện dưới dạng đĩa nhỏ đặt cạnh các món mặn hoặc dùng kèm gà luộc.
Vai trò của gừng trong nghi thức cúng ông Công ông Táo
Theo quan niệm dân gian, lễ tiễn ông Táo không chỉ là nghi thức tâm linh mà còn mang ý nghĩa tổng kết một năm sinh hoạt của gia đình. Những vật phẩm xuất hiện trên mâm lễ thường tượng trưng cho mong cầu về sự ấm no, đủ đầy.
Gừng được xem là chi tiết giúp “giữ nhiệt” cho mâm cỗ, tượng trưng cho việc duy trì hơi ấm gia đình, tránh lạnh lẽo, chia ly. Một số vùng còn quan niệm gừng đi kèm với muối để tạo thành cặp biểu tượng cho sự bền chặt, ổn định tài lộc.
Vì sao nhiều gia đình hiện nay dễ bỏ qua đĩa gừng?
Trong nhịp sống hiện đại, nhiều gia đình tập trung vào những món chính như gà, xôi, chè, mà ít chú ý đến các chi tiết gia vị đi kèm. Ngoài ra, việc mua sẵn đồ lễ hoặc chuẩn bị mâm cúng theo hướng tối giản cũng khiến các yếu tố nhỏ như gừng dần bị lược bỏ.
Một số người thậm chí cho rằng gừng chỉ dùng để ăn kèm, không ảnh hưởng đến nghi thức cúng, nên không đặt lên mâm lễ.
Chuẩn bị gừng trong mâm cúng thế nào cho đúng?
Ảnh minh họa
Theo kinh nghiệm dân gian, gừng dùng trong mâm cúng nên là gừng tươi, rửa sạch, có thể để nguyên củ nhỏ hoặc thái lát mỏng bày gọn trên đĩa riêng. Gừng thường được đặt cạnh món gà luộc hoặc các món mặn để tạo sự cân bằng.
Người lớn tuổi thường lưu ý không nên dùng gừng đã héo hoặc dập nát, vì mâm cúng cần thể hiện sự tươm tất, trang trọng.
Giữ trọn mâm lễ từ những chi tiết nhỏ
Trong phong tục thờ cúng của người Việt, sự đầy đủ không chỉ nằm ở số lượng món ăn mà còn ở ý nghĩa biểu tượng của từng chi tiết. Những thứ tưởng như nhỏ bé như đĩa gừng đôi khi lại mang giá trị tinh thần sâu sắc.
Lễ cúng ông Công ông Táo là dịp khép lại một năm cũ, gửi gắm mong ước bình an, thuận lợi cho năm mới. Và đôi khi, chính những chi tiết giản dị như đĩa gừng lại góp phần tạo nên cảm giác ấm áp, trọn vẹn cho mâm cơm sum họp cuối năm.
