Ngày 6/2, Bệnh viện Lão khoa Trung ương và Hệ thống Bệnh viện Đa khoa (BVĐK) Tâm Anh đã công bố “Chương trình hợp tác toàn diện trong lĩnh vực phòng ngừa, chẩn đoán, điều trị, chăm sóc và quản lý sa sút trí tuệ, Alzheimer ở người cao tuổi” thực hiện trong 10 năm trên quy mô lớn, đa trung tâm tại BV Lão khoa Trung ương và các Bệnh viện đa khoa Tâm Anh tại Hà Nội và TP.HCM..
Lễ ký kết Thỏa thuận hợp tác toàn diện giữa Bệnh viện Lão khoa Trung ương và Hệ thống BVĐK Tâm Anh trong lĩnh vực phòng ngừa, chẩn đoán, điều trị, chăm sóc và quản lý bệnh Alzheimer và các bệnh lý sa sút trí tuệ liên quan ở người cao tuổi. Ảnh: BVĐK Tâm Anh
Việt Nam là một trong 10 quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới, kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của các bệnh thần kinh - thoái hóa, đặc biệt là Alzheimer và các dạng sa sút trí tuệ - bệnh được coi là “đại dịch” mới, khi được dự báo sẽ có tới hơn 150 triệu người mắc bệnh vào năm 2050. Tại Việt Nam, một nghiên cứu cho thấy có khoảng 4,5% người trên 60 tuổi mắc sa sút trí tuệ, tỷ lệ mắc bệnh tăng theo độ tuổi. Trong khi đó, việc phát hiện sớm, chẩn đoán chính xác để điều trị, quản lý căn bệnh này hiện vẫn là thách thức.
Hệ thống máy móc công nghệ cao hiện đại hàng đầu thế giới nhằm giúp bác sĩ tối ưu chẩn đoán, điều trị chính xác, an toàn, người bệnh phục hồi nhanh, tiết kiệm chi phí. Ảnh: BVĐK Tâm Anh
Việc chẩn đoán sớm, chính xác bệnh Alzheimer hiện còn nhiều hạn chế, do nhận thức xã hội, công nghệ, phương pháp, kỹ thuật. Phương pháp chẩn đoán phụ thuộc vào năng lực của bác sĩ lâm sàng. Người bệnh thường được phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn. Các phương pháp chẩn đoán hiện nay như xét nghiệm dịch não tủy (CSF) giúp phát hiện bệnh sớm hơn nhưng chi phí cao, cần thực hiện nhiều lần và yếu tố xâm lấn nghiêm trọng ở xét nghiệm lấy dịch tủy, khó có thể triển khai tầm soát ở quy mô lớn.
Công nghệ Neuro-MSX (Nga) - “bước tiến mới” trong điều trị các rối loạn thần kinh, hỗ trợ điều trị cho người bệnh đau đầu, mất ngủ, rối loạn lo âu… Ảnh: BVĐK Tâm Anh
Vì thế, lần đầu tiên, hai bệnh viện là Tâm Anh và Lão khoa Trung ương cùng nhau nghiên cứu triển khai phương pháp xét nghiệm dấu ấn sinh học (biomarkers) trong máu với công nghệ hiện đại hàng đầu và mới được thực hiện tại các trung tâm khoa học thần kinh, bệnh viện lớn trên thế giới nhằm phát hiện sớm và đánh giá tiến triển của bệnh Alzheimer. Phát hiện các dấu ấn sinh học trong máu hiện được xem là “cuộc cách mạng” trong chẩn đoán sớm sa sút trí tuệ, cho phép nhận diện quá trình bệnh sinh ngay từ giai đoạn rất sớm. Việc lấy máu xét nghiệm tương tự như xét nghiệm cholesterol trong phòng ngừa bệnh tim mạch.
Biomarkers là các phân tử sinh học có thể đo lường được trong cơ thể (máu, dịch não tủy, nước tiểu…) phản ánh tình trạng sinh lý hoặc bệnh lý. Trong bệnh Alzheimer, biomarkers giúp phát hiện bệnh trước khi có triệu chứng lâm sàng, dự báo tốc độ tiến triển bệnh, theo dõi đáp ứng điều trị.
Đây là bước dịch chuyển mang tính chiến lược, từ mô hình “bất lực và bị động” khi không thể phát hiện bệnh sớm và chính xác để theo dõi bệnh tiến triển tăng nặng sang phát hiện sớm để chủ động phòng ngừa, làm chậm tiến triển bệnh và chăm sóc người bệnh tốt hơn. Việc xác định tiến trình bệnh thông qua xét nghiệm máu dễ dàng thực hiện với tất cả mọi người.
Phương pháp biomarker cho kết quả chính xác cao, có thể thực hiện rộng rãi, với chi phí thấp, còn là điều kiện quan trọng để hướng tới triển khai tầm soát Alzheimer cộng đồng hoặc đóng góp các dữ liệu khoa học cho cơ quan y tế xây dựng các chiến lược quốc gia trong việc tầm soát, dự phòng và quản lý bệnh, từ đó làm giảm những tác động nghiêm trọng của Alzheimer, sa sút trí tuệ với kinh tế, xã hội.
Hệ thống máy đo mật độ xương Prodigy DEXA Scanner (Mỹ) giúp tầm soát, phát hiện sớm dấu hiệu loãng xương với lượng phát xạ siêu thấp, không đau, không xâm lấn. Ảnh: BVĐK Tâm Anh
Sự kết hợp giữa Bệnh viện Lão khoa Trung ương và Hệ thống BVĐK Tâm Anh không chỉ phát huy thế mạnh của mỗi bên, mà còn cùng nhau xây dựng và vận hành ngân hàng sinh học (biobank) nhằm hình thành hệ sinh thái dữ liệu sinh học - lâm sàng - hình ảnh học - di truyền học, hướng tới ứng dụng y học chính xác trong chẩn đoán và điều trị Alzheimer tại Việt Nam.
Hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn diện đa chuyên khoa tại BVĐK Tâm Anh
Phát biểu tại lễ ký kết, TS.BS Nguyễn Ngô Quang - Cục trưởng Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo, Bộ Y tế, đánh giá cao tinh thần sẵn sàng đồng hành, đầu tư cho khoa học, trách nhiệm xã hội của Hệ thống BVĐK Tâm Anh.
“Không có nhiều đơn vị y tế ngoài công lập sẵn sàng tham gia và đầu tư cho nhiệm vụ mang tính nghiên cứu dài hạn. Tuy nhiên, nếu không nghiên cứu thì chúng ta sẽ không thể có dữ liệu khoa học để phát triển”, ông Quang nói.
Trung tâm Xét nghiệm, BVĐK Tâm Anh trang bị hệ thống máy tự động cho các xét nghiệm sinh hóa - miễn dịch, huyết học, vi sinh, sinh học phân tử cơ bản và chuyên sâu, hiện đại chẩn đoán toàn diện. Ảnh: BVĐK Tâm Anh
Dự kiến, dự án sẽ chính thức thu tuyển người bệnh xét nghiệm tại Bệnh viện Lão khoa Trung ương và Hệ thống BVĐK Tâm Anh từ tháng 4/2026.
