Trong những lời chúc giản dị ấy, tôi nhận ra rằng mùa xuân không chỉ bắt đầu từ đất trời đổi mới, mà còn từ sự tri ân, niềm tin và những hạt giống tri thức, nhân cách đang tiếp tục được gieo trong hành trình phát triển của đất nước bước vào kỷ nguyên mới.
Sáng mùng Ba năm nay cũng giống như nhiều năm trước. Khi những cuộc chúc Tết họ hàng, bạn bè đã thưa dần, tôi mở điện thoại và thấy hàng chục tin nhắn chưa đọc. Có em chỉ viết vỏn vẹn: “Chúc thầy năm mới mạnh khỏe, luôn truyền cảm hứng cho chúng em”. Có em gửi một bức ảnh gia đình, kèm lời nhắn: “Những điều thầy dạy đã giúp em vững vàng hơn trong công việc và cuộc sống”. Có em đã ra nước ngoài nhiều năm, vẫn không quên nhắn một dòng ngắn gọn: “Mùng Ba là ngày của thầy, em chúc thầy một năm bình an”.
Những lời chúc ấy không cầu kỳ, không hoa mỹ, nhưng mỗi lần đọc, tôi đều dừng lại lâu hơn một chút. Bởi trong đó không chỉ là tình cảm cá nhân, mà còn là sự nối dài của một mối quan hệ rất đặc biệt - mối quan hệ giữa người thầy và người học, giữa người gieo hạt và những mầm cây đã trưởng thành ở nhiều miền đất khác nhau. Mỗi năm, mùng Ba đến như một cuộc gặp gỡ thầm lặng giữa quá khứ và hiện tại, giữa ký ức lớp học và hành trình đời người.
Trong văn hóa Việt Nam, mùng Ba Tết Thầy không phải là một ngày lễ chính thức trong lịch, nhưng lại là một phong tục đẹp được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Điều đó phản ánh một giá trị sâu xa: Dân tộc ta là dân tộc trọng học, trọng đạo lý, trọng nghĩa tình. Người thầy không chỉ là người truyền đạt kiến thức, mà còn là người dẫn dắt nhân cách, khơi mở con đường, trao cho học trò niềm tin vào chính mình. Từ xa xưa, trong cấu trúc giá trị truyền thống, người thầy luôn được đặt ở vị trí đáng kính, chỉ sau cha mẹ. Và trong nhịp sống hiện đại hôm nay, khi xã hội thay đổi nhanh chóng, khi công nghệ có thể thay thế nhiều chức năng truyền đạt thông tin, thì việc học trò vẫn nhớ đến thầy vào ngày mùng Ba Tết lại càng có ý nghĩa. Đó là dấu hiệu cho thấy những giá trị nền tảng của văn hóa Việt Nam vẫn đang được gìn giữ một cách bền bỉ và tự nhiên.
Điều khiến tôi suy nghĩ nhiều hơn mỗi dịp mùng Ba không chỉ là niềm vui cá nhân, mà là cảm nhận rằng nghề giáo, dù trải qua nhiều biến động, vẫn giữ được vị trí đặc biệt trong đời sống tinh thần của xã hội. Trong những năm gần đây, giáo dục đứng trước nhiều thách thức: Đổi mới chương trình, chuyển đổi số, áp lực hội nhập, yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho nền kinh tế tri thức. Vai trò của người thầy vì thế cũng thay đổi rất nhanh. Nếu trước đây, người thầy là trung tâm truyền đạt tri thức, thì hôm nay, tri thức có thể được tìm thấy ở khắp nơi. Điều xã hội cần ở người thầy không chỉ là kiến thức, mà là khả năng khơi gợi tư duy độc lập, truyền cảm hứng học tập suốt đời, nuôi dưỡng năng lực sáng tạo và đặc biệt là định hướng giá trị.
Bối cảnh phát triển mới của đất nước sau Đại hội Đảng lần thứ XIV càng làm nổi bật vai trò của giáo dục và của đội ngũ nhà giáo. Khi mục tiêu phát triển nhanh và bền vững được đặt ra với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng nguồn nhân lực, khi chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế trở thành động lực phát triển, thì giáo dục chính là nền tảng của mọi nền tảng. Phát triển con người toàn diện, xây dựng nguồn nhân lực có tri thức, kỹ năng, bản lĩnh và trách nhiệm xã hội không phải là một khẩu hiệu, mà là một nhiệm vụ chiến lược. Và trong hành trình đó, người thầy vẫn là mắt xích quan trọng nhất.
Mùng Ba Tết vì thế không chỉ là dịp để học trò tri ân thầy cô, mà còn là một lời nhắc nhẹ nhàng về trách nhiệm của xã hội đối với giáo dục. Bởi tri ân không thể chỉ dừng lại ở những lời chúc. Tri ân cần được thể hiện bằng việc tạo điều kiện tốt hơn cho người thầy được sáng tạo, được nghiên cứu, được sống bằng nghề với sự tôn trọng và bảo đảm xứng đáng. Khi người thầy được tin tưởng và được trao quyền, họ sẽ có điều kiện để phát huy hết năng lực của mình. Và khi người thầy phát triển, người học sẽ phát triển, xã hội sẽ phát triển.
Những năm gần đây, tôi cũng nhận thấy một thay đổi thú vị trong nội dung những lời chúc của học trò. Trước đây, các em thường chúc sức khỏe, chúc thành công. Còn bây giờ, nhiều em viết: “Chúc thầy tiếp tục truyền cảm hứng”, hoặc “Chúc thầy luôn giữ được nhiệt huyết với nghề”. Điều đó cho thấy kỳ vọng của người học đối với người thầy cũng đã khác. Họ không chỉ cần một người dạy kiến thức, mà cần một người truyền động lực, một người giúp họ tìm thấy ý nghĩa của việc học và của cuộc sống.
Nghề giáo vì thế là một nghề đặc biệt. Thành quả của nó không thể đo đếm ngay lập tức. Người thầy không nhìn thấy ngay “sản phẩm” của mình, mà phải chờ đợi qua năm tháng, qua hành trình trưởng thành của học trò. Có khi phải mười năm, hai mươi năm sau, một tin nhắn bất ngờ mới khiến người thầy nhận ra rằng một lời nói năm xưa, một bài học nhỏ trong lớp học đã trở thành một điểm tựa tinh thần cho ai đó trong những lúc khó khăn. Mỗi dịp mùng Ba Tết, khi những tin nhắn như vậy xuất hiện, tôi lại cảm thấy rõ hơn ý nghĩa của việc “gieo hạt”. Những hạt giống tri thức, kỷ luật, niềm tin, trách nhiệm, nếu được gieo đúng cách, sẽ nảy mầm và lớn lên ở những nơi mà chính người gieo cũng không thể hình dung hết.
Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh chóng, trí tuệ nhân tạo, công nghệ số, kinh tế tri thức đang làm thay đổi sâu sắc cấu trúc việc làm và đời sống xã hội, vai trò của người thầy càng trở nên quan trọng. Máy móc có thể cung cấp thông tin, nhưng không thể thay thế sự dẫn dắt về giá trị. Internet có thể mở ra kho tri thức khổng lồ, nhưng không thể thay thế một người giúp học trò biết cách lựa chọn, biết cách tư duy, biết cách sống. Giáo dục trong kỷ nguyên mới vì thế không chỉ là đào tạo kỹ năng nghề nghiệp, mà còn là bồi dưỡng năng lực thích ứng, tinh thần trách nhiệm công dân, bản lĩnh văn hóa và khát vọng cống hiến.
Nếu nhìn rộng hơn, mỗi lớp học hôm nay chính là một phần của hành trình phát triển quốc gia ngày mai. Khi đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng cao, phát triển bền vững, xây dựng nền kinh tế sáng tạo và hội nhập sâu rộng, thì chất lượng con người sẽ quyết định chất lượng phát triển. Và chất lượng con người lại bắt đầu từ giáo dục. Mỗi người thầy, dù ở một lớp học nhỏ, một giảng đường khiêm tốn, cũng đang góp phần vào bức tranh lớn ấy. Đó là một công việc thầm lặng, nhưng có ý nghĩa lâu dài và sâu sắc.
Trở lại với buổi sáng mùng Ba, giữa những lời chúc nối tiếp nhau, tôi chợt nhận ra rằng điều khiến nghề giáo trở nên bền bỉ chính là niềm tin. Học trò tin vào thầy, thầy tin vào học trò và xã hội tin vào sức mạnh của giáo dục. Niềm tin ấy không ồn ào, nhưng đủ để giữ cho ngọn lửa nghề luôn cháy, ngay cả trong những thời điểm khó khăn nhất.
Mùa xuân của đất trời bắt đầu từ những chồi non. Mùa xuân của xã hội bắt đầu từ những con người được nuôi dưỡng tốt hơn, trưởng thành hơn, có trách nhiệm hơn với cộng đồng. Và ở đâu đó, trong hành trình ấy, luôn có bóng dáng của người thầy - lặng lẽ, bền bỉ, kiên nhẫn, như người nông dân chăm sóc một cánh đồng dài qua nhiều mùa vụ.
Mùng Ba Tết Thầy vì thế không chỉ là một ngày của ký ức hay nghi lễ. Đó là một ngày của niềm tin vào tương lai. Những lời chúc giản dị của học trò không chỉ là sự tri ân cho quá khứ, mà còn là sự gửi gắm cho chặng đường phía trước. Đó là lời nhắc rằng xã hội vẫn cần những người gieo hạt, vẫn trân trọng những giá trị của tri thức, của nhân cách, của đạo học.
Khi đất nước đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội và thách thức, chúng ta càng cần bắt đầu mùa xuân từ những điều bền vững nhất. Không phải chỉ từ những con số tăng trưởng, những công trình mới hay những công nghệ hiện đại, mà từ chất lượng con người, từ niềm tin vào giáo dục, từ sự tôn trọng đối với những người làm nghề dạy học.
Sáng mùng Ba dần trôi qua, những tin nhắn vẫn còn đó trên màn hình. Mỗi dòng chữ nhỏ bé ấy giống như một hạt giống niềm tin được gửi lại. Và tôi biết rằng, khi còn những lời tri ân như vậy, khi còn những người trẻ nhớ đến thầy cô trong ngày đầu năm, thì mùa xuân của giáo dục vẫn đang tiếp tục. Và khi mùa xuân của giáo dục được nuôi dưỡng, mùa xuân của đất nước sẽ đến - bền vững hơn, sâu sắc hơn và lâu dài hơn.
