Trong giao tiếp hằng ngày, việc được mời tham gia một cuộc hẹn, buổi gặp gỡ hay lời rủ rê là điều không hiếm gặp. Tuy nhiên, không phải lúc nào chúng ta cũng sẵn sàng hoặc thực sự muốn tham gia.
Phản xạ quen thuộc của nhiều người là trả lời ngắn gọn: “Tôi bận, không đi được”. Câu nói này tuy nhanh gọn nhưng lại dễ gây cảm giác xa cách, thậm chí khiến đối phương cảm thấy bị từ chối thẳng thừng.
Trong khi đó, người có trí tuệ cảm xúc (EQ) cao thường chọn cách nói khác khéo léo hơn, tinh tế hơn và vẫn giữ được mối quan hệ lâu dài.
Thể hiện sự trân trọng trước khi từ chối
Người EQ cao hiểu rằng, một lời mời bản thân nó đã chứa đựng sự quan tâm và thiện chí. Vì vậy, trước khi nói “không”, họ luôn bắt đầu bằng việc ghi nhận điều đó. Thay vì nói thẳng “Tôi bận”, họ thường chọn cách như: “Mình rất vui vì bạn đã nhớ đến và mời mình, nhưng lần này mình không sắp xếp được thời gian”.
Cách trả lời này không làm thay đổi bản chất của việc từ chối, nhưng lại tạo ra khác biệt lớn về cảm xúc. Đối phương cảm thấy mình được tôn trọng, được đánh giá cao, thay vì bị gạt sang một bên. Trong giao tiếp, cảm giác được trân trọng đôi khi quan trọng hơn cả việc lời mời có được chấp nhận hay không.
EQ cao không nằm ở việc nói lời hoa mỹ, mà ở chỗ hiểu được cảm xúc của người khác và phản hồi sao cho ít gây tổn thương nhất.
Nói rõ giới hạn của bản thân, không đổ lỗi hoàn toàn cho “bận”
Đa số mọi người hay dùng chữ “bận” như một lý do chung chung để né tránh. Lâu dần, điều này có thể khiến lời từ chối trở nên thiếu chân thành. Người EQ cao có cách ứng xử khác. Họ sẵn sàng nói rõ giới hạn của mình một cách vừa đủ.
Ví dụ như: “Dạo này mình đang cần thời gian nghỉ ngơi nên chưa muốn tham gia các buổi gặp đông người”, hoặc “Mình đang ưu tiên hoàn thành một số việc cá nhân nên không nhận thêm lịch hẹn”. Những câu trả lời này cho thấy người nói hiểu rõ nhu cầu của bản thân và biết cách bảo vệ năng lượng cá nhân, thay vì viện cớ mơ hồ.
Điều quan trọng là cách nói không mang tính than thở hay phàn nàn, cũng không khiến đối phương cảm thấy mình là gánh nặng. Người EQ cao chỉ đơn giản trình bày sự thật theo cách nhẹ nhàng, rõ ràng.
Mở ra khả năng kết nối trong tương lai
Thay vì trả lời “Tôi bận, không đi được” để khép lại cuộc trò chuyện, người EQ cao thường để ngỏ một cánh cửa cho lần sau. Họ có thể nói: “Lần này mình không tham gia được, nhưng khi nào có dịp khác mình rất sẵn lòng”, hoặc “Để dịp khác nhé, khi mọi thứ thoải mái hơn mình sẽ chủ động liên lạc”.
Điều này không đồng nghĩa với việc hứa hẹn cho có. Người EQ cao chỉ nói khi họ thực sự có thiện chí, nhưng cách nói ấy giúp đối phương cảm thấy mối quan hệ vẫn được duy trì. Ngay cả khi cuộc hẹn không diễn ra, sự kết nối cảm xúc vẫn còn.
Trong môi trường công việc, cách từ chối này càng thể hiện sự chuyên nghiệp. Nó cho thấy bạn tôn trọng đối tác, đồng nghiệp và không phủ nhận giá trị của mối quan hệ chỉ vì một lần không sắp xếp được thời gian.
Tóm lại, từ chối không phải là điều xấu. Song cách từ chối nói lên rất nhiều về mức độ tinh tế và trí tuệ cảm xúc của mỗi người. Người EQ thấp thường chỉ quan tâm đến việc nói “không” cho xong, trong khi người EQ cao chú ý đến cảm xúc còn lại sau câu trả lời ấy.
