Các tên lửa hạt nhân DF-5C được trưng bày trong cuộc duyệt binh ở Bắc Kinh, Trung Quốc vào tháng 9/2025 (Ảnh: Reuters).
“Tôi có thể tiết lộ rằng chính phủ Mỹ đã biết Trung Quốc tiến hành các vụ thử nổ hạt nhân, bao gồm cả việc chuẩn bị cho các vụ thử nghiệm với sức công phá tương đương hàng trăm tấn thuốc nổ”, Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ phụ trách Kiểm soát Vũ khí và An ninh Quốc tế Thomas DiNanno phát biểu tại Hội nghị Giải trừ quân bị tại Geneva ngày 6/2.
Quan chức Mỹ cáo buộc quân đội Trung Quốc tìm cách che giấu các vụ nổ hạt nhân vì nhận thức được rằng những vụ thử nghiệm này vi phạm các cam kết quốc tế về lệnh cấm thử vũ khí hạt nhân.
Ông DiNanno cho rằng Trung Quốc đã sử dụng kỹ thuật để làm giảm khả năng phát hiện của hệ thống giám sát địa chấn.
Theo ông DiNanno, Trung Quốc đã tiến hành vụ thử hạt nhân vào ngày 22/6/2020. Tuy nhiên, ông không đưa ra bằng chứng cho thông tin này.
Đại sứ Trung Quốc về giải trừ quân bị, ông Shen Jian, không trực tiếp phản hồi cáo buộc của ông DiNanno, nhưng cho rằng Bắc Kinh luôn hành động thận trọng và có trách nhiệm trong các vấn đề hạt nhân.
“Trung Quốc lưu ý rằng Mỹ tiếp tục thổi phồng cái gọi là mối đe dọa hạt nhân từ Trung Quốc. Trung Quốc kiên quyết phản đối những luận điệu sai trái như vậy”, ông Shen nói.
“Chính Mỹ mới là bên làm trầm trọng thêm cuộc chạy đua vũ trang”, nhà ngoại giao Trung Quốc nhấn mạnh.
Các nhà ngoại giao tham dự hội nghị cho biết những cáo buộc của Mỹ là thông tin mới và đáng lo ngại.
Hiệp ước cắt giảm vũ khí hạt nhân New START giữa Mỹ và Nga chính thức hết hiệu lực vào ngày 5/2.
Hiệp ước hạt nhân cuối cùng giữa Mỹ và Nga hết hạn làm dấy lên quan ngại tại Nga, Trung Quốc và Liên hợp quốc.
Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres nói, việc New START hết hiệu lực là “một thời khắc nghiêm trọng đối với hòa bình và an ninh quốc tế”.
Theo tuyên bố của ông Guterres, lần đầu tiên trong hơn 50 năm, 2 cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới không còn bất kỳ giới hạn nào đối với kho vũ khí của mình. Hiện nay, các biện pháp bảo đảm nhằm ngăn chặn một “sai lầm tính toán mang tính hủy diệt” còn ít hơn so với thời Chiến tranh Lạnh và giai đoạn sau đó.
Được ký năm 2010, hiệp ước New START đặt ra trần giới hạn đối với số lượng đầu đạn hạt nhân chiến lược và các phương tiện phóng được triển khai, đồng thời thiết lập các cơ chế giám sát đối với kho vũ khí của cả Nga và Mỹ. Ban đầu hiệp ước dự kiến hết hạn vào năm 2021, nhưng đã được gia hạn thêm 5 năm vào thời điểm đó.
Moscow đã đình chỉ các cơ chế kiểm chứng của hiệp ước vào năm 2023, với lý do các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào các thành phần của lực lượng răn đe hạt nhân Nga, đồng thời cáo buộc phương Tây can dự tích cực. Tuy vậy, cho đến nay không có báo cáo nào cho thấy bất kỳ bên nào vi phạm các giới hạn do hiệp ước đặt ra.
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết Moscow đã đề xuất tiếp tục tuân thủ các điều khoản của hiệp ước thêm một năm nữa, nhưng sáng kiến này đã “không nhận được hồi đáp”.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đây từng nói ông muốn một thỏa thuận “tốt hơn”, có sự tham gia của Trung Quốc. Tuy nhiên, ông Peskov cho biết Trung Quốc coi việc tham gia các cuộc đàm phán về một hiệp ước mới là “vô nghĩa”, bởi kho vũ khí hạt nhân của Bắc Kinh không tương thích với quy mô của Nga và Mỹ.
Phát biểu tại Hội nghị Giải trừ quân bị, Đại sứ Mỹ DiNanno cho biết: “Mỹ đang phải đối mặt với các mối đe dọa từ nhiều cường quốc hạt nhân. Nói ngắn gọn, một hiệp ước song phương chỉ với một cường quốc hạt nhân đơn lẻ đơn giản là không còn phù hợp vào năm 2026 và trong thời gian tới”.
Ông nhắc lại các dự báo của Mỹ rằng Trung Quốc sẽ có hơn 1.000 đầu đạn hạt nhân vào năm 2030.
Tuy nhiên, Đại sứ Trung Quốc Shen Jian tái khẳng định rằng nước này sẽ không tham gia các cuộc đàm phán mới ở giai đoạn này với Moscow và Washington. Bắc Kinh trước đó đã nhấn mạnh Trung Quốc chỉ sở hữu một phần nhỏ số đầu đạn so với Nga và Mỹ.
“Trong kỷ nguyên mới này, chúng tôi hy vọng Mỹ sẽ từ bỏ tư duy Chiến tranh Lạnh và chấp nhận an ninh chung và hợp tác”, ông Shen nhấn mạnh.
