Trong khi phần lớn các thị trường ô tô trên thế giới vẫn loay hoay giữa mục tiêu điện hóa, Na Uy đã tiến sát cột mốc mà nhiều quốc gia thậm chí còn chưa dám đặt ra trên giấy: sẵn sàng xóa sổ xe xăng trên thị trường ô tô mới.
Điều này thể hiện rõ qua tỉ lệ xe điện tiêu thụ tại quốc gia Bắc Âu này những năm gần đây. Đặc biệt là năm 2025 vừa qua. Theo số liệu của Liên đoàn Đường bộ Na Uy (OFV), tính lũy kế 12 tháng của năm 2025, thị trường Na Uy tiêu thụ tổng cộng gần 180.000 ô tô mới. Đáng chú ý, có đến khoảng 96% là xe thuần điện. Đồng nghĩa, xe động cơ đốt trong và các loại xe khác (kể cả plug-in hybrid) chỉ còn chiếm khoảng 4%.
Tỉ lệ xe thuần điện trên thị trường xe mới tại Na Uy tăng vọt từ 1% lên đến 96% chỉ sau hơn 10 năm
ĐỒ HỌA: REUTERS
Con số này không chỉ cho thấy mức độ thâm nhập sâu rộng của xe điện, mà còn phản ánh sự thay đổi mang tính cấu trúc của toàn bộ thị trường. Tại Na Uy, xe điện không còn là "xu hướng" hay "lựa chọn thay thế" mà đã trở thành mặc định đối với người mua ô tô mới. Việc chọn xe xăng, trong bối cảnh hiện nay, thậm chí bị xem là đi ngược dòng chính sách và logic kinh tế.
Điều đáng nói là Na Uy không đạt được kết quả này bằng những khẩu hiệu môi trường chung chung, mà bằng một hệ thống chính sách kiên định và nhất quán kéo dài hơn một thập kỷ. Chính phủ nước này không cấm đoán đột ngột xe xăng, thay vào đó tạo ra một sân chơi nơi xe điện luôn có lợi thế rõ ràng, thông qua các giải pháp, chính sách cụ thể. Có thể kể đến như miễn hoặc giảm mạnh thuế mua xe, thực hiện các biện pháp hạ thấp chi phí sử dụng, đầu tư hạ tầng sạc phủ rộng.
Chính sách nhất quán chính là chìa khóa lớn nhất giúp Na Uy đột phá trong hành trình "điện hóa" ô tô
ẢNH: REUTERS
Thực tế cho thấy, khi yếu tố kinh tế song hành với mục tiêu môi trường, hành vi của người tiêu dùng cũng thay đổi rất nhanh. Xe điện tại Na Uy không chỉ được chọn vì "xanh", mà vì rẻ hơn để sở hữu và sử dụng trong dài hạn. Đây là khác biệt căn bản so với nhiều quốc gia khác, nơi xe điện vẫn mang hình ảnh đắt đỏ, phụ thuộc trợ giá và chưa thực sự thuận tiện.
Một yếu tố khác góp phần củng cố vị thế xe điện là độ hoàn thiện sản phẩm. Xe điện tại Na Uy không còn giới hạn ở các mẫu xe đô thị nhỏ, mà phủ kín mọi phân khúc từ SUV, sedan gia đình cho tới xe sang. Việc Tesla liên tục giữ vị trí dẫn đầu doanh số, cùng sự hiện diện mạnh mẽ của các hãng châu Âu, cho thấy xe điện đã bước qua giai đoạn thử nghiệm và bước vào cuộc cạnh tranh sòng phẳng về công nghệ, thương hiệu và trải nghiệm người dùng.
Ở chiều ngược lại, xe xăng, dầu đang rơi vào thế "bị động". Với chỉ khoảng 4% thị phần xe mới, động cơ đốt trong tại Na Uy gần như không còn dư địa phát triển. Đây không phải là sự sụp đổ đột ngột, mà là hệ quả tất yếu của một lộ trình đã được báo trước. Những người còn chọn xe xăng chủ yếu vì nhu cầu đặc thù hoặc thói quen, chứ không còn đại diện cho xu thế chung của thị trường.
Na Uy trở thành "ngọn hải đăng" cho mục tiêu điện hóa ô tô trên toàn cầu
ẢNH: AFP
Câu chuyện Na Uy cũng đặt ra một phép thử cho các quốc gia đang theo đuổi điện hóa giao thông, trong đó có Việt Nam. Khác biệt lớn nhất không nằm ở thu nhập bình quân hay điều kiện tự nhiên, mà ở tính nhất quán của chính sách. Na Uy cho thấy một bức tranh thực tế hơn, muốn xe điện chiếm đa số, không thể chỉ khuyến khích bằng lời kêu gọi hay các chương trình ngắn hạn; mà cần một hệ sinh thái đầy đủ, nơi người tiêu dùng nhìn thấy lợi ích rõ ràng và lâu dài.
Trong bối cảnh toàn cầu vẫn còn nhiều tranh cãi về tốc độ chuyển đổi sang xe điện, Na Uy đang đóng vai trò như một "ngọn hải đăng". Việc xe xăng chỉ còn chiếm 4% thị phần không đơn thuần ở con số ấn tượng, mà là minh chứng rằng điện hóa ô tô không phải điều viển vông. Khi chính sách đủ mạnh, hạ tầng đủ tốt và sản phẩm đủ thuyết phục, thị trường sẽ tự trả lời.
