CNBC hôm qua (18.1) dẫn lời Tổng thống Trump tuyên bố hàng hóa của 8 thành viên NATO khi xuất khẩu đến Mỹ đối mặt với thuế quan tăng cao "cho đến khi đạt được thỏa thuận mua toàn bộ và toàn bộ Greenland".
Hình ảnh được cho là lực lượng vũ trang Đức đến Greenland vào ngày 16.1
Ảnh: AFP
Căng thẳng dâng cao
Danh sách 8 thành viên trên bao gồm: Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan. Thông báo qua mạng xã hội, vị chủ nhân Nhà Trắng cho biết mức thuế bổ sung đối với hàng hóa 8 nước trên là 10%, có hiệu lực từ ngày 1.2. Chưa dừng lại ở đó, mức thuế tăng thêm sẽ là 25% kể từ ngày 1.6 sắp tới nếu không đạt thỏa thuận về Greenland. Hiện nay, thuế quan do Mỹ áp đặt đối với các đồng minh trung bình khoảng 15% đối với hàng hóa từ các nước Liên minh châu Âu (EU) và khoảng 10% đối với hàng nhập khẩu từ Anh, với tỷ lệ khác nhau tùy theo lĩnh vực.
Động thái trên của Washington đe dọa chính thỏa thuận thương mại giữa Mỹ với EU đã ký kết hồi tháng 8. Điều đó có nghĩa là việc EU áp dụng thuế suất 0% đối với hàng hóa Mỹ, theo thỏa thuận đã ký, có thể cũng dừng lại.
Tổng thống Trump tuyên bố áp thuế lên 8 quốc gia châu Âu vì Greenland
Trước đó, Tổng thống Trump ám chỉ rằng có thể theo đuổi một chiến lược thuế quan đối với Greenland tương tự như chiến lược mà ông đã sử dụng để buộc nước ngoài giảm giá thuốc.
Phản ứng lại, các quốc gia trong danh sách trên mô tả thuế quan mà Mỹ áp dụng là một hành động thù địch chống lại các đồng minh quân sự thân cận. Và điều đó đe dọa chính cấu trúc của quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương.
Tuyên bố tăng thuế của Tổng thống Trump được đưa ra sau khi 8 quốc gia trên triển khai một lực lượng quân sự nhỏ đến Greenland. Giải thích về động thái điều quân đến Greenland, các nước trên cho biết là nhằm "tăng cường an ninh" ở Bắc Cực "không còn là khu vực căng thẳng thấp" và được thực hiện "hoàn toàn minh bạch" với các đồng minh của Mỹ. Thế nhưng, vị chủ nhân Nhà Trắng lại cho rằng đó là hành động "chống đối" khi Washington muốn sáp nhập Greenland vào Mỹ và Tổng thống Trump đã không loại trừ khả năng sử dụng sức mạnh quân sự.
Lối thoát nào cho các bên ?
Phản ứng trước các hành động của Nhà Trắng, Thủ tướng Đan Mạch đã nhắc nhở rằng nếu Washington sử dụng quân sự để thâu tóm Greenland là hành động tấn công vào chính một quốc gia của khối NATO mà chính Mỹ cũng là một thành viên. Điều đó đồng nghĩa với sự kết thúc của liên minh quân sự này. Hiện nay, Đan Mạch đang kiểm soát Greenland.
Theo ông Daniel Fried (chuyên gia tại Hội đồng Đại Tây Dương, cựu Đại sứ Mỹ tại Ba Lan), cuộc họp giữa Mỹ với phái đoàn Đan Mạch/Greenland ngày 14.1 vừa qua kết thúc bằng việc các bên đồng ý tiếp tục đàm phán và tuyên bố thành lập một nhóm công tác về vấn đề này. Nên đây được xem là giải pháp ngoại giao đáng kể nhất cho đến lúc này về vấn đề Greenland.
Mặt khác, nhiều người Greenland đã thúc đẩy độc lập cho hòn đảo này, tức tách khỏi Đan Mạch. Tuy nhiên, nếu Greenland sớm độc lập thì không thể tự đảm nhiệm an ninh cho chính họ. Trong bối cảnh đó, một giải pháp ngoại giao là Greenland gia nhập NATO, đồng thời các bên áp dụng Hiệp định Bảo vệ Greenland cho một Greenland độc lập. Là một thành viên của NATO, một Greenland độc lập sẽ ở một vị trí tương tự như Iceland, quốc gia không có quân đội riêng nhưng an ninh được đảm bảo bởi NATO.
Bên cạnh đó, trong chính nội bộ nước Mỹ, nhiều nghị sĩ của cả 2 đảng Cộng hòa và Dân chủ đang thúc đẩy các dự luật ở Hạ viện lẫn Thượng viện để cấm Nhà Trắng sử dụng ngân sách dành cho bất kỳ hành động quân sự nào chống lại đồng minh NATO - bao gồm cả việc chống lại các lực lượng Đan Mạch và châu Âu khác đang bảo vệ Greenland. Theo một khảo sát gần đây của Reuters/Ipsos thực hiện tại Mỹ cho thấy chỉ 17% số người trả lời ủng hộ nỗ lực của Tổng thống Trump trong việc giành lấy Greenland. Và chỉ 4% số câu trả lời ủng hộ việc Mỹ sử dụng sức mạnh quân sự để thâu tóm Greenland.
Nếu như "nội kích" bằng những dự luật trên được thông qua, kết hợp cùng "ngoại kích" từ các nỗ lực ngoại giao cũng như sự cương quyết của các quốc gia châu Âu, có thể khiến Tổng thống Trump xuống thang. Khi đó, giải pháp ngoại giao về vấn đề Greenland có thể trở thành hiện thực trong khi Washington vẫn đạt mục tiêu về tăng cường hiện diện ở Greenland để thúc đẩy chiến lược an ninh ở Bắc cực trước các hoạt động của Trung Quốc và Nga ở khu vực này.
