NATO tập trận ở Greenland để làm gì?

Dù Bộ Quốc phòng Đức ngày 15-1 giải thích hoạt động này thuộc khuôn khổ "các phương án đảm bảo an ninh trước những mối đe dọa từ Nga và Trung Quốc ở Bắc Cực", nhưng cường quốc duy nhất công khai ý định thâu tóm lãnh thổ Greenland cho tới nay lại chính là Mỹ.

"Đối thủ không ngờ"

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron thông báo một nhóm quân Pháp đã có mặt ở hòn đảo thuộc Đan Mạch này để tham gia tập trận quân sự với lực lượng Đan Mạch và các quốc gia thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) khác. 

"Pháp phải sẵn sàng đánh giá mối đe dọa, thích ứng và sát cánh cùng một quốc gia có chủ quyền để bảo vệ lãnh thổ của mình", ông Macron nói trong bài phát biểu trước quân đội.

Ông cũng đưa ra lời chỉ trích nhắm vào tham vọng của Mỹ khi cho rằng "một hình thức thực dân mới đang diễn ra ở một số nơi". Ông bình luận rằng thế giới hiện giờ là "nơi các lực lượng gây bất ổn đã được đánh thức", và châu Âu đang có "những đối thủ mà họ không ngờ tới".

Cuối ngày 15-1, Bộ Quốc phòng Hà Lan cũng thông báo gửi một sĩ quan hải quân đến Greenland "để vạch ra các phương án cho một cuộc tập trận chung ở vùng Bắc Cực". Trước đó Anh, Đức, Na Uy và Thụy Điển đã xác nhận sẽ tham gia cuộc tập trận chung.

Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk nói Warsaw không tham gia, nhưng một cuộc can thiệp của Mỹ vào Greenland sẽ là "thảm họa". 

"Ý tôi là, một cuộc xung đột hoặc nỗ lực chiếm lấy lãnh thổ của một quốc gia thành viên NATO, bởi một quốc gia thành viên NATO khác, và hơn thế nữa, lại là Mỹ, sẽ là sự kết thúc của thế giới như chúng ta từng biết, nơi đã đảm bảo an ninh cho chúng ta trong nhiều thập niên", Đài DW (Đức) dẫn lời ông Tusk.

Đan Mạch, quốc gia quản lý các vấn đề quốc tế của Greenland, trước đó đã thông báo tăng cường hiện diện quân sự xung quanh hòn đảo do "căng thẳng chính sách an ninh". 

Về phía Mỹ, ông Trump và nhiều quan chức cấp cao trong chính phủ lập luận rằng kiểm soát Greenland sẽ mang lại lợi ích cho an ninh Mỹ và không loại trừ sử dụng vũ lực quân sự để đạt được mục tiêu đó. "Nếu chúng ta không vào, Nga sẽ vào và Trung Quốc sẽ vào", ông Trump nói với các phóng viên hôm 14-1.

Chỉ vài binh sĩ

Đan Mạch thừa nhận hoạt động gia tăng của Trung Quốc và Nga ở vùng Bắc Cực rộng lớn có thể gây ra những thách thức an ninh, nhưng nói cả hai nước đó đều không đe dọa trực tiếp Greenland. Ngoại trưởng Marco Rubio và Phó tổng thống Mỹ JD Vance hôm 14-1 đã gặp các nhà lãnh đạo từ Đan Mạch và Greenland. 

Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Løkke Rasmussen nói sau cuộc gặp rằng thảo luận diễn ra "thẳng thắn và mang tính xây dựng", nhưng vẫn còn "những bất đồng cơ bản".

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt dường như xác nhận điều này vào ngày 15-1, khi khẳng định: "Tổng thống đã nêu rõ ưu tiên. Ông muốn Mỹ thâu tóm Greenland. Ông nghĩ rằng việc đó mang lại lợi ích an ninh quốc gia tốt nhất cho chúng ta".

Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen thì nói phòng thủ Greenland là "mối quan tâm chung" của toàn bộ NATO. Ngoài mục tiêu thể hiện sự ủng hộ về mặt chính trị, cuộc tập trận chung của các nước NATO có thể bao gồm những sứ mệnh khảo sát quan trọng để xác định việc triển khai lực lượng mặt đất thường trực, lâu dài hơn ở Greenland của châu Âu - dù là để trấn an Mỹ rằng các thành viên NATO châu Âu nghiêm túc về an ninh Bắc Cực hay để gửi đi thông điệp rằng châu Âu sẽ không nhượng bộ trong vấn đề này với chính Washington.

Khoảng 15 binh sĩ Pháp từ đơn vị bộ binh miền núi đã có mặt tại Nuuk, thủ phủ Greenland, để tham gia tập trận, theo Bộ Quốc phòng Pháp. Trong khi đó Đức thông báo sẽ triển khai một nhóm trinh sát gồm 13 người. 

Anh và Hà Lan mỗi nước sẽ cử một sĩ quan duy nhất, Na Uy có hai người, Thụy Điển vài người, và Phần Lan có hai sĩ quan liên lạc trong cuộc tập trận chung do Đan Mạch dẫn đầu mang tên chiến dịch Arctic Endurance (Bền bỉ ở Bắc Cực).

Thảo luận cũng đang diễn ra trong nội bộ NATO về một sứ mệnh tuần tra trên không cho Bắc Cực, tương tự như hoạt động Eastern Sentry hiện được triển khai ở sườn phía đông của liên minh.