Phòng không Ukraine tác chiến đánh chặn UAV Nga (Ảnh: Lữ đoàn độc lập số 108 Ukraine).
Theo chuyên trang phân tích quốc phòng Army Recognition có trụ sở tại Bỉ, quân đội Nga đã lần đầu tiên sử dụng máy bay không người lái (UAV) tấn công Geran-5 sử dụng động cơ phản lực trong một cuộc tập kích phối hợp sâu vào lãnh thổ Ukraine.
Giới phân tích tình báo nguồn mở độc lập (OSIN) và các viện nghiên cứu, kể cả những tổ chức "bài Nga", đều đánh giá cao loại UAV lần đầu xuất hiện này, cho rằng đây là một loại vũ khí hoàn toàn mới.
Army Recognition mô tả Geran-5 là "bước đột phá công nghệ", thể hiện trình độ kỹ thuật cao của Nga trong việc kết hợp linh kiện hiện đại nước ngoài với hệ thống vũ khí trong nước, giúp gia tăng rõ rệt hiệu quả của các chiến thuật không chiến mới.
Phòng không Ukraine từng đánh chặn UAV Nga khá hiệu quả ở Odessa nhưng giờ đã khác khi Moscow tung Geran-5 vào tham chiến (Video: Telegram).
Geran-5: "Tên lửa hành trình giá rẻ" với động cơ dân sự
Geran-5 là UAV tấn công tầm xa, sử dụng động cơ phản lực Telefly - tương tự loại dùng trên Geran-3 - nhưng có lực đẩy lớn hơn, phù hợp với kích thước và tải trọng nặng hơn. Đáng chú ý, động cơ này là loại dân sự, được bán tự do trên các sàn giao dịch thương mại điện tử.
Về kích thước, Geran-5 dài khoảng 6m, sải cánh lên đến 5,5m, có khả năng mang đầu đạn nặng khoảng 90kg và tầm hoạt động lên đến 1.000km.
Tổng cục Tình báo quốc phòng Ukraine (GUR) cho biết, mặc dù có thiết kế khác biệt, nhiều hệ thống con trên Geran-5 vẫn được thống nhất với các mẫu UAV Geran trước đó. Điều này cho thấy một thiết kế mang tính thực dụng của Nga nhằm sản xuất hàng loạt, rút ngắn thời gian phát triển, thử nghiệm và tăng độ tin cậy.
Ví dụ, Geran-5 vẫn được trang bị hệ thống dẫn đường Kometa 12, các mô-đun liên lạc 3G/4G và được điều khiển dựa trên máy tính trung tâm kiểu Raspberry Pi.
Tuy nhiên, không giống các UAV dòng Geran-2/3 được cho là chủ yếu dựa trên công nghệ Iran, Geran-5 sử dụng thiết kế khí động học tròn, thuôn dài truyền thống, giúp đạt tốc độ nhanh hơn, cải thiện độ ổn định ở độ cao lớn và dễ dàng tích hợp thêm tải trọng hoặc cảm biến bên ngoài.
Hai loại UAV mới gồm Geran-5 (bên phải) và Geran-4 mới được Nga hé lộ (Ảnh: Army Recognition).
Chiến thuật "tấn công phối hợp" và khả năng chống tác chiến điện tử
Các kỹ sư quân sự Nga đã thiết kế Geran-5 để sử dụng kết hợp với những phương tiện tấn công và trinh sát khác, tạo ra một khái niệm chiến thuật "tấn công phối hợp" đa tầng, đem lại hiệu quả sát thương lớn hơn.
Với động cơ phản lực, Geran-5 giúp rút ngắn thời gian từ lúc chúng bị phát hiện đến khi tấn công mục tiêu, buộc hệ thống phòng không Ukraine phải phản ứng nhanh chóng, khiến việc đánh chặn khó khăn hơn.
Theo các nhà phân tích của Army Recognition, Geran-5 kết hợp các đặc tính kỹ - chiến thuật vượt trội như sau:
Thứ nhất, tốc độ nhanh, tầm bay xa, tương đương với tên lửa hành trình hạng nhẹ.
Thứ hai, hệ thống định vị có thể chống lại tác chiến điện tử. Tích hợp sim điện thoại và điều khiển, có khả năng chịu được các điều kiện tác chiến điện tử cường độ cao.
Thứ ba, có khả năng sử dụng trên các nền tảng trên không, bao gồm cả việc phóng từ máy bay cường kích Su-25, giúp mở rộng khả năng chiến thuật và đánh trúng mục tiêu với chi phí hậu cần tối thiểu.
Viện Nghiên cứu Chiến tranh Mỹ (ISW) lưu ý, Geran-5 không chỉ là sự phát triển tiếp theo của dòng UAV Geran, mà còn là một loại vũ khí tấn công mới, được thiết kế để xóa sổ cả các mục tiêu trên không lẫn trên mặt đất.
ISW cũng chỉ ra rằng Nga có thể đã thiết lập một dây chuyền sản xuất trong nước cho loại UAV này, và phiên bản mới sẽ "tàn phá" hệ thống phòng không của Ukraine, gây ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với các UAV đánh chặn và máy bay chiến đấu bay thấp của Ukraine.
Tạp chí quốc phòng Jane's uy tín của Vương quốc Anh nhận định, Geran-5 với tầm bay khoảng 1.000km và đầu đạn nặng 90kg, được trang bị hệ thống định vị vệ tinh và khả năng chống lại chiến tranh điện tử, đại diện cho một loại vũ khí hoàn toàn mới, đạt được sức mạnh và các thông số hiệu suất tương đương với tên lửa hành trình truyền thống.
Đồng quan điểm, Army Recognition thậm chí nhấn mạnh rằng Geran-5 còn uy lực hơn cả những tên lửa hành trình mạnh nhất, vì bản thân loại UAV này có thể mang thêm vũ khí, đặc biệt là tên lửa không đối không tầm ngắn R-73.
Dây chuyền sản xuất UAV Geran của Nga (Ảnh: Zvezda).
Phòng không Ukraine đối mặt "nút thắt" nghiêm trọng
Giới phân tích cho rằng, vũ khí phòng không của Ukraine có thể bắn hạ Geran-5 chính là các loại tên lửa phòng không đắt tiền. Với tầm bay cao và tốc độ lớn, các loại pháo phòng không và UAV đánh chặn của Ukraine sẽ "bất lực".
Lực lượng phòng không Ukraine đang thiết lập nhiều tầng phòng thủ, bao gồm các hệ thống chống tên lửa, UAV đánh chặn, các đơn vị phòng không cơ động, xe bán tải gắn súng máy, cũng như tiêm kích và trực thăng. Tuy nhiên, theo Army Recognition, Ukraine ngày càng thiếu lực lượng và phương tiện để chống lại các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV.
Một trung tá quân đội Ukraine có biệt danh “Free”, phục vụ trong Bộ Tư lệnh Không quân miền Đông, chia sẻ: “Chúng tôi không có đủ tên lửa và radar để hoàn thành nhiệm vụ. Radar của chúng tôi đang bị đánh trúng gần như mỗi ngày".
Việc thiếu tên lửa đánh chặn là nguyên nhân chính khiến các nỗ lực phòng thủ của Ukraine gặp thách thức do công nghiệp quốc phòng trong nước chưa sản xuất được tên lửa đánh chặn, các nguồn dự trữ từ thời Liên Xô đã cạn kiệt, và nguồn viện trợ từ phương Tây thì rất hạn chế.
“Nút thắt” này, cùng với việc Nga đưa UAV Geran-5 vào chiến đấu được dự báo sẽ gây ra rất nhiều khó khăn cho lực lượng phòng không Ukraine trong tương lai, nhất là khi phải đối mặt với các trận không kích lớn.
