Khoảnh khắc UAV Nga tập kích chiến đấu cơ Su-27 Ukraine (Ảnh: Telegram).
Ba Lan cáo buộc ông Elon Musk "tiếp tay" cho Nga
Ngoại trưởng Ba Lan Radosław Sikorski đã công khai chỉ trích tỷ phú Elon Musk vì không ngăn chặn được quân đội Nga (RFAF) sử dụng hệ thống Internet vệ tinh Starlink để điều khiển UAV tấn công tầm xa tấn công chính xác vào hàng loạt mục tiêu của Ukraine.
Ông Sikorski cảnh báo rằng việc này "có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến thương hiệu" của ông Elon Musk. Tuy nhiên, tỷ phú công nghệ Mỹ đã bác bỏ mạnh mẽ cáo buộc, khẳng định Starlink là "xương sống của hệ thống thông tin liên lạc của quân đội Ukraine (AFU)".
Đây không phải là lần đầu tiên hai bên có xung đột về vấn đề này. Trước đó, vào tháng 3/2025, ông Elon Musk từng nhấn mạnh rằng "tiền tuyến sẽ sụp đổ nếu ông cắt đứt liên lạc", trong khi ông Sikorski đe dọa tìm nhà cung cấp dịch vụ khác cho Kiev. Đáng chú ý, Ba Lan đang chi 50 triệu USD mỗi năm để người dùng ở Ukraine truy cập Starlink.
Ukraine bị "gậy ông đập lưng ông" như thế nào?
Các báo cáo về việc quân đội Nga sử dụng Starlink đã xuất hiện từ năm 2023, với các video cho thấy các thiết bị Starlink trong quân đội Nga. Nguồn cung cấp được cho là đến từ một quốc gia Trung Đông, nơi các thiết bị đầu cuối được đăng ký cho các công ty nước ngoài trước khi nhập khẩu vào Nga.
Cựu Bộ trưởng Chuyển đổi số Ukraine Mikhail Fedorov, nay là Bộ trưởng Quốc phòng, cũng đã xác nhận vấn đề này, mặc dù trước đó ông từng tuyên bố Kiev có khả năng vô hiệu hóa có chọn lọc các thiết bị Starlink do Nga sử dụng.
Chuyên gia quân sự Yuri Knutov giải thích rằng việc sử dụng Starlink rất đơn giản, chỉ cần một thiết bị đầu cuối có thể mua ở nhiều nơi. Ông nhấn mạnh rằng quân đội Nga thường xuyên sử dụng mạng lưới của tỷ phú Musk, giúp mở rộng đáng kể năng lực tình báo của Moscow.
Khả năng chống nhiễu cao của Starlink khiến các hệ thống tác chiến điện tử truyền thống của đối phương khó có thể gây nhiễu, cho phép UAV Nga bay mà hầu như không có nguy cơ bị bắn hạ. Điều này đã được chứng minh vào ngày 26/1, khi một UAV trinh sát của Nga, được trang bị Starlink, bay trên không phận Kiev trong nhiều giờ mà không bị ảnh hưởng hoặc bắn hạ.
Việc sử dụng Starlink trên UAV đã cải thiện đáng kể khả năng trinh sát và tấn công tầm xa của Nga. Chuyên gia Boris Dzherelievsky nhận định UAV tấn công được trang bị Starlink "đang tạo ra một loại vũ khí có độ chính xác khá cao".
Cả Ukraine và Ba Lan đều lo ngại về khả năng này, nhưng việc gây nhiễu Starlink sẽ ảnh hưởng đến cả kênh liên lạc của Ukraine, khiến họ rơi vào thế khó.
SpaceX triển khai biện pháp đối phó khẩn cấp
Trước áp lực từ các quốc gia châu Âu và Ukraine, SpaceX đã bắt đầu thực hiện các biện pháp đối phó đầu tiên nhằm cắt đứt việc quân đội Nga sử dụng Starlink cho UAV tấn công.
Ông Sergei Flash Beskrestnov, cố vấn Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine, thông báo trên Telegram rằng nhiều người dùng Starlink ở Ukraine đã nhận thấy những thay đổi này.
Ông Beskrestnov nhấn mạnh rằng các giải pháp hiện tại chỉ là tạm thời và sẽ được thay thế bằng một giải pháp toàn cầu, cần thời gian để triển khai. Ông cũng kêu gọi thu thập dữ liệu về số binh lính sử dụng Starlink, vì nhiều người ngại cung cấp thông tin cá nhân. Các biện pháp khẩn cấp này có thể gây ảnh hưởng tạm thời đến một số người dùng, nhưng là cần thiết vì an ninh quốc gia.
Một số nguồn tin cho biết các biện pháp khẩn cấp bao gồm việc giám sát tốc độ của các thiết bị đầu cuối. Giới hạn tốc độ 75-90km/h trở lên đã được áp đặt, khiến thiết bị đầu cuối ngừng hoạt động ở tốc độ này.
Tuy nhiên, hạn chế này ảnh hưởng đến cả UAV của Nga và Ukraine, và UAV của AFU bị ảnh hưởng nhiều hơn do tần suất sử dụng Starlink cao hơn. Ngoài ra, chỉ các phương tiện sử dụng thiết bị đầu cuối Starlink của Ukraine đăng ký "chính chủ" mới nhận tín hiệu vệ tinh trên không phận Ukraine.
