Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên Nga sử dụng trong thực chiến loại tên lửa mới mang tên Oreshnik, sau khi chính thức xác nhận đưa nó vào biên chế từ tháng 12/2025.
Hệ thống tên lửa Oreshnik của Nga tại một địa điểm không được tiết lộ ở Belarus. (Nguồn: MW)
Tên lửa được phóng từ bãi thử Kapustin Yar, một cơ sở thử nghiệm chiến lược lâu đời của Nga. Theo các nguồn tin, cuộc tấn công này là hành động đáp trả sau khi Ukraine sử dụng hàng chục máy bay không người lái (UAV) tấn công một mục tiêu nhạy cảm – được cho là dinh thự của Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Phản ứng trước vụ việc, Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha cảnh báo: "Việc Nga sử dụng một tên lửa đạn đạo tầm trung mang tên Oreshnik để tấn công vùng Lviv, gần biên giới EU và NATO, là mối đe dọa nghiêm trọng đối với an ninh châu Âu và là phép thử đối với toàn bộ cộng đồng xuyên Đại Tây Dương".
Một chi tiết đặc biệt đáng chú ý là Nga đã thông báo trước cho cả Mỹ và Trung Quốc về thời điểm phóng cũng như khu vực dự kiến rơi của tên lửa. Động thái này nhằm tránh nguy cơ các hệ thống cảnh báo sớm hiểu nhầm đây là một vụ phóng tên lửa đạn đạo liên lục địa mang đầu đạn hạt nhân.
Kể từ thập niên 1960, Mỹ luôn theo dõi chặt chẽ các vụ phóng tên lửa chiến lược của Nga. Nguyên nhân là do tên lửa đạn đạo tầm trung có quỹ đạo bay khá giống với ICBM, khiến nguy cơ tính toán sai lầm trong thời điểm căng thẳng là rất lớn. Trong nhiều thập kỷ sau Chiến tranh Lạnh, Nga hầu như không phát triển loại vũ khí này, do bị ràng buộc bởi Hiệp ước các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF) ký ngày 8/12/1987. Hiệp ước này chỉ chấm dứt khi Mỹ rút lui vào cuối những năm 2010, mở đường cho cả hai bên quay lại phát triển các hệ thống tên lửa phóng từ mặt đất.
Tuy nhiên, vẫn tồn tại nhiều nghi vấn xung quanh vụ phóng ngày 8/1. Một số chuyên gia cho rằng Oreshnik được sử dụng có thể chỉ là nguyên mẫu thử nghiệm, hoặc một phiên bản đang được nâng cấp, thậm chí là một quả tên lửa được phóng để "tiêu hủy có kiểm soát". Việc phóng từ bãi thử, thay vì từ một đơn vị tác chiến tiền tuyến, càng làm dấy lên câu hỏi liệu quân đội Nga đã thực sự triển khai Oreshnik trên diện rộng hay chưa.
Hiện tại, đơn vị duy nhất được xác nhận đã tiếp nhận tên lửa Oreshnik đóng quân tại Belarus, nơi Nga đang mở rộng hạ tầng tiền tuyến để có thể triển khai các hệ thống vũ khí chiến lược quy mô lớn hơn trong tương lai.
Theo các ước tính, Oreshnik có tầm bắn lên tới 4.000 km, được trang bị nhiều đầu đạn có khả năng tách rời và tự lựa chọn mục tiêu, gắn trên các phương tiện tái nhập khí quyển siêu thanh có khả năng cơ động cao. Nhờ đó, tên lửa này có thể tiếp cận mục tiêu từ những hướng khó lường, khiến việc đánh chặn trở nên cực kỳ khó khăn.
Giới chuyên gia nhận định, khả năng xuyên phá của Oreshnik vượt trội so với nhiều hệ thống phòng không hiện có, làm suy giảm đáng kể hiệu quả của các lá chắn như Arrow 3 – hệ thống mà Đức mới mua, hay Patriot MIM-104 đang được triển khai rộng rãi tại châu Âu.
