Bệnh tiểu đường đang trở thành nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên toàn cầu, dẫn đến 3,4 triệu ca tử vong vào năm 2024. Cứ mỗi 9 giây lại có một người tử vong do các biến chứng liên quan đến bệnh tiểu đường. Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), số người chết vì bệnh tiểu đường tăng lên qua từng năm, cụ thể có 1,5 triệu người chết vì bệnh này vào năm 2019, 1.55 triệu người chết vào năm 2020 và lên 1,6 triệu người chết vì tiểu đường vào năm 2021.
Tiểu đường đang trở thành một trong những vấn đề sức khỏe đáng lo ngại của xã hội hiện đại. Cùng với lối sống ít vận động, ăn uống thiếu kiểm soát và áp lực kéo dài, số người mắc tiểu đường ngày một gia tăng, không còn giới hạn ở người cao tuổi.
Bản thân tiểu đường hiếm khi gây tử vong trực tiếp. Điều nguy hiểm nằm ở tình trạng đường huyết mất kiểm soát kéo dài, dẫn đến hàng loạt biến chứng nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim, đột quỵ, suy thận giai đoạn cuối, thậm chí phải cắt cụt chi. Đây mới là những nguyên nhân chính khiến người bệnh tiểu đường đối mặt với nguy cơ tử vong.
Vì vậy, các bác sĩ nhấn mạnh rằng, muốn giữ đường huyết ổn định và tránh biến chứng, người bệnh không chỉ phụ thuộc vào thuốc hay đo đường huyết định kỳ, mà còn cần thay đổi lối sống một cách bền vững. Trong đó, có những việc “tưởng nhỏ” nhưng lại ảnh hưởng lớn đến diễn tiến bệnh.
Bỏ qua việc theo dõi đường huyết
Nhiều bệnh nhân, đặc biệt là người trẻ hoặc kiểm soát bệnh chưa nghiêm, thường để đường huyết dao động mạnh mà không hay biết. Đường huyết quá cao kéo dài làm tổn thương mạch máu, tăng nguy cơ bệnh tim mạch; trong khi hạ đường huyết lại có thể gây choáng, ngất, thậm chí hôn mê.
Việc không theo dõi đường huyết thường xuyên và không điều chỉnh thuốc kịp thời khiến những dao động nguy hiểm này bị bỏ sót. Các bác sĩ khuyến cáo người bệnh cần đo đường huyết định kỳ và tuân thủ hướng dẫn điều trị, nhằm giữ chỉ số ở mức ổn định.
Trong quá trình này, việc uống trà nhạt hoặc nước lọc đầy đủ giúp duy trì cân bằng dịch, giảm độ nhớt của máu, từ đó hỗ trợ kiểm soát đường huyết tốt hơn.
Ăn uống thả cửa, đặc biệt là đồ ngọt và tinh bột tinh chế
Chế độ ăn đóng vai trò then chốt trong kiểm soát tiểu đường. Việc thường xuyên tiêu thụ thực phẩm nhiều đường, nhiều dầu mỡ hoặc tinh bột tinh chế như bánh ngọt, đồ chiên rán, cơm trắng, bánh mì trắng… sẽ khiến đường huyết tăng nhanh, làm bệnh khó kiểm soát lâu dài.
Không ít người bệnh “tự thưởng” sau bữa ăn hoặc khó cưỡng lại đồ ăn vặt, nhưng ăn uống quá mức chính là điều người mắc tiểu đường cần tránh nhất. Bên cạnh đó, lượng chất béo cao còn làm rối loạn mỡ máu, tiếp tục gây tổn hại mạch máu và tim.
Giải pháp được khuyến nghị là ưu tiên thực phẩm ít đường, ít chất béo, giàu chất xơ như ngũ cốc nguyên hạt, rau xanh, các loại hạt, đồng thời ăn uống điều độ, đúng giờ.
Để cơ thể “bất động” quá lâu
Ít vận động, ngồi nhiều là kẻ thù thầm lặng của người tiểu đường. Lối sống này không chỉ khiến cân nặng tăng nhanh mà còn làm tăng đề kháng insulin, khiến việc kiểm soát đường huyết trở nên khó khăn hơn.
Các hình thức vận động đơn giản như đi bộ nhanh, bơi lội, đạp xe đều có thể giúp cơ thể sử dụng glucose hiệu quả hơn, cải thiện độ nhạy insulin. Chỉ cần đi bộ nhanh khoảng 30 phút mỗi ngày, người bệnh đã có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết, đồng thời cải thiện huyết áp và mỡ máu.
Xem nhẹ các dấu hiệu biến chứng sớm
Tiểu đường thường gây tổn thương mạch máu và thần kinh một cách âm thầm. Những dấu hiệu như đạm niệu vi lượng, tê bì tay chân, mờ mắt có thể là tín hiệu sớm của biến chứng thận, thần kinh hoặc võng mạc.
Nếu bỏ qua, các vấn đề này có thể tiến triển thành suy thận, bệnh lý thần kinh tiểu đường hoặc mất thị lực. Do đó, khi cơ thể xuất hiện bất thường, người bệnh cần đi khám sớm để can thiệp kịp thời.
Hút thuốc, uống rượu bia
Hút thuốc làm tổn thương lớp nội mạc mạch máu, tăng độ quánh của máu, thúc đẩy xơ vữa động mạch. Rượu bia, nếu dùng quá mức, có thể làm tăng huyết áp và nguy cơ đột quỵ.
Với người tiểu đường vốn đã có hệ mạch máu dễ tổn thương, thuốc lá và rượu bia càng làm biến chứng xuất hiện sớm và nặng hơn. Bỏ thuốc lá, hạn chế tối đa rượu bia là cách quan trọng để bảo vệ tim mạch và thận.
Kiểm soát tiểu đường không phải nỗ lực trong vài tuần hay vài tháng, mà là quá trình duy trì suốt đời. Thà lựa chọn uống trà nhạt, ăn uống điều độ, vận động đều đặn, còn hơn duy trì những thói quen tưởng như vô hại nhưng âm thầm đẩy đường huyết vượt kiểm soát.
Chỉ khi kết hợp điều trị y tế với lối sống lành mạnh, người bệnh tiểu đường mới có thể giảm nguy cơ biến chứng, kéo dài tuổi thọ và duy trì chất lượng sống ổn định.
Nguồn và ảnh: Sohu
