Ngày nắng, đêm lạnh và rủi ro từ thói quen tắm khuya

Trong những ngày hanh khô, miền Bắc và nhiều địa phương khác thường xuất hiện hiện tượng "lạnh bức xạ", khiến nhiệt độ ban đêm và sáng sớm giảm sâu. Tắm khuya vào thời điểm này có thể khiến cơ thể bị nhiễm lạnh đột ngột. Ngược lại, khi mặt trời lên cao, nhiệt độ có thể tăng hơn 10°C chỉ trong vài giờ, làm gia tăng nguy cơ "cú sốc nhiệt".

Ngày nắng, đêm lạnh và "cú sốc nhiệt" với sức khỏe

Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Ôxy cao áp Việt Nam, cho biết sự thay đổi nhiệt độ đột ngột buộc hệ điều hòa thân nhiệt phải hoạt động liên tục, dễ dẫn đến quá tải, đặc biệt với người cao tuổi và người có bệnh nền.

Khi trời lạnh vào sáng sớm, mạch máu ngoại vi co lại để giữ nhiệt, làm huyết áp tăng, tim đập nhanh, máu đặc hơn, từ đó gia tăng nguy cơ hình thành cục máu đông, dẫn đến đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim; ngược lại, nhiệt độ tăng nhanh vào buổi trưa khiến mạch máu giãn đột ngột, huyết áp dao động mạnh, dễ gây choáng váng, chóng mặt.

Đồng thời, không khí lạnh và khô làm niêm mạc đường hô hấp mất nước, suy giảm khả năng bảo vệ, tạo điều kiện cho vi khuẩn, virus xâm nhập, kích phát viêm hô hấp, cơn hen hoặc đợt cấp COPD, trong đó trẻ em, người cao tuổi và lao động ngoài trời là nhóm dễ bị ảnh hưởng nhất.

Để hạn chế tác động của chênh lệch nhiệt độ ngày - đêm, bác sĩ Hoàng khuyến cáo áp dụng nguyên tắc "mặc nhiều lớp", gồm lớp trong thấm hút mồ hôi, lớp giữa giữ ấm và lớp ngoài cản gió, giúp cơ thể linh hoạt thích nghi khi trời ấm dần.

Người cao tuổi và người có bệnh tim mạch, hô hấp nên hạn chế ra ngoài trước 6-7 giờ sáng. Sau khi thức dậy, nên nằm thêm vài phút, vận động nhẹ trong chăn rồi mới ngồi dậy để tránh tụt hoặc tăng huyết áp đột ngột. Đồng thời, tránh tắm muộn vào buổi tối khi nhiệt độ xuống thấp.

Người dân cần uống đủ nước, ưu tiên nước ấm để hỗ trợ tuần hoàn máu. Các món ăn nóng hoặc gia vị như gừng, tỏi có thể giúp cơ thể sinh nhiệt tốt hơn.

Không nên sử dụng rượu bia với mục đích "giữ ấm", bởi cồn gây giãn mạch ngoại vi, khiến cơ thể mất nhiệt nhanh và làm huyết áp dao động, tiềm ẩn nguy cơ cho người có bệnh tim mạch.

Nguy cơ đột quỵ, đột tử khi tắm lâu ngày lạnh

Bên cạnh các thói quen sinh hoạt hằng ngày, nhiều hành vi tưởng chừng vô hại trong mùa lạnh cũng tiềm ẩn rủi ro sức khỏe. Bác sĩ Hoàng cảnh báo việc đứng tắm lâu dưới vòi hoa sen vào mùa đông có thể gây nguy hiểm, nhất là đối với người cao tuổi, người tăng huyết áp hoặc có bệnh tim mạch.

"Chỉ một thay đổi nhiệt độ đột ngột cũng có thể khiến cơ thể rơi vào sốc lạnh hoặc sốc nhiệt gây ngất xỉu, thậm chí đột tử"- bác sĩ Hoàng cảnh báo.

Theo bác sĩ Hoàng, thời điểm bước vào phòng tắm là lúc nguy cơ cao nhất. Không khí lạnh làm mạch máu co lại, huyết áp tăng, sau đó nước nóng khiến mạch máu giãn nhanh, dễ gây tụt huyết áp đột ngột. Việc đứng lâu, cúi người hoặc thay đổi tư thế khi tắm càng làm tim mạch chịu áp lực. Sự kết hợp giữa không khí lạnh, nước nóng và thay đổi tư thế được xem là "bộ ba nguy hiểm", có thể khởi phát thiếu máu cơ tim hoặc rối loạn nhịp cấp.

Nếu xuất hiện các dấu hiệu như chóng mặt, hoa mắt, đau ngực, tim đập loạn, buồn nôn hoặc vã mồ hôi lạnh, cần tắt nước ngay, ngồi hoặc nằm xuống, kê cao chân và gọi hỗ trợ, đồng thời đi kiểm tra tim mạch khi cần thiết.

Để phòng ngừa, bác sĩ khuyến cáo giữ phòng tắm kín gió, đủ ấm; không bật nước quá nóng mà nên chọn mức 37-40°C, xối nước ấm từ chân lên để cơ thể thích nghi, tránh tắm quá lâu. Trường hợp tắm một mình không nên khóa cửa; đồng thời tránh tắm khi đói, no, say rượu, mệt mỏi, vừa ngủ dậy hoặc trong không gian quá lạnh.