Không uống rượu mừng xuân thì bị cho là điềm xui
Gặp nhau, bắt tay mừng, chúc tết họ hàng nhiệt tình rộn ràng trong không khí xuân nhưng mỗi khi tới lượt nâng chén rượu bia mừng năm mới là Nguyễn Gia Hậu (25 tuổi), ngụ đường Phan Đình Phùng, P.Ngã Bảy, TP.Cần Thơ lại ngán ngẩm.
“Ở quê, mỗi khi đến nhà ai chúc tết thì nhà ai cũng mang rượu ra mời. Ly đầu tiên là mừng tết, lý thứ hai là quý mến rồi đến ly thứ ba, thứ tư… mỗi lần như vậy mình thấy rất mệt, nếu từ chối thì mọi người nói mình không mến khách, xem là điềm xui đầu năm”, Hậu kể.
Hậu cho biết nếu đến chúc tết một nhà uống vài ly thì cũng không sao, nhưng phải đi mỗi chỗ một nơi. Thì lượng rượu bia nạp vào người là không ít. “Để hạn chế mình xin uống nửa ly, ngoài ra thì không còn cách khác”, Hậu nói.
Không chỉ trong những lần đi chúc tết họ hàng, mỗi dịp tụ họp bạn bè cũ như họp lớp hay họp đồng môn, cũng thường khó tránh khỏi việc uống bia rượu nhiều hơn bình thường.
Vào dịp tết, việc từ chối rượu bia là chuyện rất khó
ẢNH: THÁI PHÚC
Nguyễn Văn Chiến (29 tuổi), đang làm nhân viên văn phòng, ngụ 133 Khiếu Năng Tĩnh, P.An Lạc, TP.HCM, cho biết tết là quãng thời gian hiếm hoi trong năm khi những người làm ăn xa quê có thể trở về đầy đủ. Chính vì vậy, tết trở thành mùa của những buổi gặp mặt, từ họp lớp tiểu học, trung học đến những cuộc sum họp nhóm bạn thân lâu năm. Theo Chiến ở những cuộc gặp này, chuyện ép uống hầu như không còn phổ biến. Tuy nhiên, tâm lý chung là lâu ngày mới gặp lại nhau, không khí vui vẻ, rôm rả khiến ai cũng dễ uống nhiều hơn.
“Không ai bắt buộc, nhưng cứ bạn bè nâng ly mời nhau thì rất khó từ chối. Lâu lâu mới có dịp ngồi lại, nếu từ chối ly rượu của bạn thì cũng thấy ngại. Thêm vào đó, kỳ nghỉ tết kéo dài, không phải lo công việc ngay ngày hôm sau, nên bản thân càng dễ buông lỏng. Hệ quả là sau mỗi buổi họp lớp hay họp đồng môn mình đều rơi vào cảnh quá chén”, Chiến nói.
Việc được mời rượu bia liên tục khiến người trẻ cảm thấy khó xử
ẢNH: THÁI PHÚC
Ở góc nhìn khác, Trần Thị Thu Hà sinh viên Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM cho rằng áp lực uống rượu bia luôn đè nặng lên bản thân mỗi khi gặp gỡ bạn bè. Trong những buổi tiệc gia đình hay gặp gỡ đầu năm, Hà cũng thường được mời bia rượu liên tục. “Nhiều người nghĩ mời cho vui, nhưng nếu người được mời không muốn uống thì đó lại là sự khó xử. Mình thường chọn cách cầm ly, nhấp môi một chút rồi tập trung trò chuyện để tránh bị chú ý”, Hà cho hay.
Làm thế nào để từ chối rượu bia mà không làm mích lòng?
Thạc sĩ Tiêu Minh Sơn, giảng viên bộ môn đào tạo kỹ năng, Trường ĐH Văn Lang, cho rằng văn hóa ép rượu bia trong các dịp lễ tết không đơn thuần xuất phát từ sở thích uống rượu, mà bắt nguồn từ tâm lý xã hội và những thói quen đã tồn tại lâu năm. Trong nhiều gia đình và mối quan hệ, rượu bia được xem như biểu tượng của sự hiếu khách, gắn kết và tình cảm. Vì vậy, lời mời rượu thường mang hàm ý “mời hòa nhập”, “mời chung vui”, chứ không chỉ là mời uống.
“Vào dịp tết, khi không khí sum họp được đặt lên hàng đầu, nhiều người ngại từ chối vì sợ bị cho là không vui vẻ, không nể mặt, hoặc làm mất hứng cuộc gặp. Lâu dần, hành vi ép rượu hình thành như một chuẩn mực ngầm: ai cũng thấy không thoải mái, nhưng vẫn chấp nhận lặp lại vì nghĩ rằng ngày tết thì phải như vậy”, thạc sĩ Tiêu Minh Sơn phân tích.
Ở góc độ tâm lý, thạc sĩ Tiêu Minh Sơn cho rằng việc bị ép uống rượu bia liên tục khiến cho người khác có cảm giác mất quyền lựa chọn. Khi một người không muốn uống nhưng vẫn phải uống để giữ hòa khí, họ dễ rơi vào trạng thái căng thẳng, ức chế, thậm chí bực bội ngầm.
“Những cảm xúc tiêu cực này nếu tích tụ lâu dài sẽ làm suy giảm chất lượng các mối quan hệ, đi ngược lại mục tiêu gắn kết của những buổi gặp mặt vốn có của ngày tết”, thạc sĩ Tiêu Minh Sơn nói.
Việc bị ép uống rượu bia khiến nhiều người rơi vào trạng thái căng thẳng, ức chế, thậm chí bực bội ngầm
ẢNH: THÁI PHÚC
Với những người ngại từ chối vì sợ mất lòng, chuyên gia cho rằng cần thay đổi cách nhìn nhận và cách ứng xử. “Từ chối không đồng nghĩa với thiếu tôn trọng. Vấn đề nằm ở cách từ chối: nên nói sớm, rõ ràng nhưng nhẹ nhàng, tránh để bị cuốn theo rồi rất khó dừng lại”, thạc sĩ Tiêu Minh Sơn khuyên.
Theo thạc sĩ Tiêu Minh Sơn, những lý do trung tính như phải lái xe, đang dùng thuốc hoặc muốn giữ sức để vui trọn kỳ nghỉ thường dễ được chấp nhận. Bên cạnh đó, có thể thay thế rượu bia bằng nước lọc, nước ngọt hoặc trà, vẫn nâng ly, vẫn chúc tết, vẫn trò chuyện vui vẻ.
“Một xã hội văn minh không đo sự nhiệt tình bằng số ly rượu. Khi quyền từ chối của mỗi người được tôn trọng, không khí ngày tết sẽ nhẹ nhàng, an lành và bền vững hơn”, thạc sĩ Tiêu Minh Sơn nhấn mạnh.
