Khi tuổi tác tăng lên, đặc biệt là sau 60 tuổi, các chức năng của cơ thể bắt đầu suy giảm dần. Người cao tuổi có thể phải đối mặt với nhiều vấn đề mà trước đây chưa từng gặp. Mọi mặt trong sinh hoạt hằng ngày đều cần đặc biệt cẩn trọng và chú ý, nhất là những hành vi tưởng chừng rất quen thuộc.
Nếu không kiểm soát tốt, những hành vi này thậm chí còn có thể gây gánh nặng lớn cho sức khỏe. Nhiều người cao tuổi vẫn cảm thấy mình còn trẻ, hoặc đã quen với lối sống trước đây nên thường bỏ qua các nguy cơ sức khỏe tiềm ẩn.
Các bác sĩ đặc biệt nhắc nhở: đối với những người trên 60 tuổi, có một số hành vi nhất định cần cố gắng tránh.
Tránh các hoạt động thể chất nguy hiểm hoặc vận động quá mạnh
Người cao tuổi cần tránh những hoạt động có nguy cơ cao hoặc vận động cường độ mạnh. Khi tuổi tác tăng lên, xương, khớp, cơ bắp và nhiều bộ phận khác của cơ thể đều dần thoái hóa, đặc biệt là tình trạng giảm mật độ xương khiến xương dễ bị gãy hơn.
Những hoạt động vận động mạnh như chạy cường độ cao, nâng tạ nặng… có thể tạo áp lực quá lớn lên xương và khớp, làm tăng nguy cơ chấn thương khi tập luyện.
Ngoài ra, chức năng tim, phổi và sức bền cơ bắp của người cao tuổi thường kém hơn so với người trẻ. Khi vận động mạnh, hệ tim mạch có thể không chịu nổi tải trọng lớn, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như bệnh tim, đột quỵ não…
Đối với người trên 60 tuổi, hình thức vận động phù hợp nhất là các bài tập nhẹ nhàng, mang tính aerobic như đi bộ, bơi lội, thái cực quyền… Những hoạt động này không chỉ giúp duy trì sự linh hoạt của cơ thể mà còn tăng cường chức năng tim phổi, nâng cao sức bền.
Khi tập luyện, người cao tuổi cần đặc biệt chú ý kiểm soát cường độ và thời gian vận động, tránh mệt mỏi quá mức và các hoạt động có nguy cơ cao.
Nếu trong hoặc sau khi vận động xuất hiện các triệu chứng như khó chịu trong người, tức ngực, hụt hơi… cần lập tức dừng lại và đi khám kịp thời. Quan trọng nhất là trước khi tập luyện phải khởi động đầy đủ, tăng dần cường độ, không nóng vội hay quá sức.
Tránh thay đổi chế độ ăn uống một cách cực đoan
Nhiều người cao tuổi sau khi nghỉ hưu có nhiều thời gian hơn để quan tâm đến sức khỏe. Họ dễ nghe theo các lời khuyên về ăn uống hoặc bị thu hút bởi những "thực đơn lành mạnh" lan truyền trên mạng, từ đó thay đổi chế độ ăn một cách quá đột ngột.
Tuy nhiên, việc thay đổi ăn uống đột ngột thường mang lại tác động tiêu cực cho cơ thể, đặc biệt là với người cao tuổi.
Ví dụ, đột ngột tăng mạnh lượng tiêu thụ một số thực phẩm, hoặc cắt giảm quá mức các dưỡng chất thiết yếu, có thể dẫn đến suy dinh dưỡng hoặc rối loạn chuyển hóa.
Đối với người trên 60 tuổi, duy trì chế độ ăn cân bằng là vô cùng quan trọng. Cần tránh ăn quá thiên lệch vào một nhóm thực phẩm nào đó hoặc hạn chế quá mức một số loại thực phẩm.
Trọng tâm của chế độ ăn nên là sự đa dạng và lành mạnh. Bữa ăn của người cao tuổi cần giàu protein, chất xơ, vitamin và khoáng chất, đồng thời hạn chế tiêu thụ quá nhiều đường và chất béo.
Nhiều nghiên cứu cho thấy, việc bổ sung vừa phải chất béo lành mạnh, ngũ cốc nguyên hạt, rau củ quả và lượng protein phù hợp có thể giúp người cao tuổi duy trì sức khỏe, kiểm soát cân nặng và phòng ngừa các bệnh mạn tính.
Ngược lại, việc ăn kiêng quá mức hoặc ăn uống đơn điệu có thể gây thiếu hụt dinh dưỡng, ảnh hưởng đến các chức năng của cơ thể, thậm chí đẩy nhanh quá trình lão hóa.
Tránh mù quáng chạy theo các hành vi "bảo vệ sức khỏe" không có cơ sở khoa học
Cùng với quá trình già hóa dân số, nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người cao tuổi ngày càng tăng. Nhiều doanh nghiệp và nền tảng mạng xã hội đã tung ra vô số "sản phẩm bảo vệ sức khỏe" và "phương pháp dưỡng sinh" để đáp ứng nhu cầu này.
Tuy nhiên, hiệu quả của những sản phẩm và phương pháp này thường thiếu cơ sở khoa học, thậm chí có loại còn gây hại cho sức khỏe. Ví dụ, một số "thực phẩm chức năng" có thể chứa quá nhiều hormone hoặc thành phần không rõ ràng, sử dụng lâu dài có thể gây khó chịu cho cơ thể, thậm chí dẫn đến tác dụng phụ nghiêm trọng.
Đối với người cao tuổi, việc chăm sóc sức khỏe cần dựa trên khoa học và tư vấn của bác sĩ. Việc mù quáng mua các sản phẩm chưa được kiểm chứng lâm sàng, hoặc áp dụng những phương pháp dưỡng sinh thiếu hợp lý, thường tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Các bác sĩ thường khuyến cáo người cao tuổi nên tuân thủ các phương pháp quản lý sức khỏe khoa học: khám sức khỏe định kỳ, vận động vừa phải, ăn uống hợp lý và duy trì tinh thần tích cực – đó mới là cách tốt nhất để giữ gìn sức khỏe.
Tránh các hành vi cần nín thở và gắng sức đột ngột
Một hành vi khác mà người cao tuổi cần tránh là thường xuyên thực hiện các động tác phải nín thở và dùng lực mạnh đột ngột.
Trong sinh hoạt hằng ngày, nhiều người cao tuổi có thể phải bê đồ nặng, gắng sức hoặc tham gia các hoạt động mạnh như chuyển nhà, sửa chữa đồ điện…
Thực tế, bất kỳ hành vi nào cần nín thở để gắng sức đều làm tăng gánh nặng cho tim, thậm chí có thể gây ra các tai biến tim mạch - não.
Đặc biệt ở người cao tuổi, thành mạch đã mỏng hơn, chức năng tim cũng kém đàn hồi so với khi còn trẻ. Việc đột ngột nín thở gắng sức có thể làm huyết áp tăng vọt, làm tăng nguy cơ đột quỵ và bệnh tim.
Để tránh những rủi ro này, người cao tuổi nên hạn chế các hoạt động dùng lực quá mạnh, nhất là khi không có người hỗ trợ. Nếu cần bê vác đồ nặng, tốt nhất nên nhờ người khác giúp đỡ, tránh tự làm một mình.
Đồng thời, cần tránh lao động thể lực nặng nhọc và các hoạt động vận động cường độ cao không cần thiết. Duy trì mức vận động vừa phải, không để cơ thể chịu áp lực quá lớn là yếu tố rất quan trọng đối với sức khỏe người cao tuổi.
Nhìn chung, người trên 60 tuổi cần chú ý tránh những hành vi có thể đẩy nhanh quá trình lão hóa.
Áp lực mạn tính kéo dài, chế độ ăn uống không lành mạnh, chạy theo các hành vi bảo vệ sức khỏe thiếu khoa học, thức khuya chơi bài và các động tác gắng sức quá mức đều gây gánh nặng cho cơ thể, làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Khi theo đuổi mục tiêu sống khỏe, người cao tuổi cần xây dựng lối sống khoa học và hợp lý: sinh hoạt điều độ, vận động vừa phải, ăn uống lành mạnh, tránh căng thẳng không cần thiết và hạn chế tạo áp lực quá lớn cho cơ thể. Chỉ như vậy mới có thể thực sự duy trì sức khỏe, làm chậm quá trình lão hóa và nâng cao chất lượng cuộc sống.
