Những người Mỹ hài lòng với nhà diện tích nhỏ

Vợ chồng Jaye cùng hai con sống trong căn hộ có diện tích khoảng 52 m2 ở New York. Mọi sinh hoạt của gia đình thu gọn trong phòng khách đa năng kết hợp nhà bếp, cùng với đó là hai phòng ngủ tối giản.

Không gian nhỏ, nhưng lại giúp các mối quan hệ trở nên gần gũi. Bạn bè hai người thường xuyên chọn tụ họp ở căn phòng khách khiêm tốn ấy, dẫu nơi họ sống rộng rãi hơn nhiều.

Câu chuyện của Jaye đi ngược hình dung phổ biến về "Giấc mơ Mỹ", thường gắn liền với những ngôi nhà rộng lớn vùng ngoại ô. Nhưng dường như công thức của Jaye lại cho ra kết quả chính xác hơn, khi các khảo sát cho thấy mức độ hạnh phúc của người Mỹ không tăng lên, dù diện tích trung bình nhà của họ gần như tăng gấp đôi.

Số liệu từ Cục Điều tra Dân số Mỹ cho thấy các căn nhà mới xây ở nước này dành hơn 87 m2 cho mỗi thành viên trong gia đình, tăng hơn 30 m2 so với năm 1973. Tuy nhiên, các ngôi nhà ở Mỹ lại có ít người ở hơn, bởi quy mô hộ gia đình đã giảm xuống mức thấp kỷ lục, chỉ còn trung bình 2,5 người mỗi hộ.

Nhưng các chuyên gia tâm lý cho hay sau khi con người được đáp ứng nhu cầu cơ bản về chỗ ở, diện tích nhà lớn hơn không nhất thiết mang lại cảm giác hạnh phúc hơn.

Dĩ nhiên khi nhìn thấy một căn nhà cực lớn xuất hiện trong khu phố, người ta thường nảy sinh cảm giác so sánh, thua thiệt và kém vui hơn, dù nhu cầu không gian của họ thực tế không thay đổi. Nhà kinh tế học hành vi Clement S. Bellet gọi hiện tượng này là "hiệu ứng McMansion" (cách chơi chữ ghép giữa "Mansion" nghĩa là biệt thự và từ Mc trong thương hiệu McDonald, ám chỉ những món ăn với kích thước ngoại cỡ đặc trưng tại Mỹ).

Nói cách khác, cảm giác "kém vui" này thường xuất phát từ tâm lý so sánh, chứ không phải do con người thiếu không gian sinh hoạt. Nhà kinh tế học Mariano Rojas, chuyên gia tại Viện Công nghệ Quốc gia Mexico, cũng nhận định rằng điều quan trọng của "hạnh phúc" không nằm ở diện tích căn nhà, mà là những gì diễn ra bên trong không gian đó.

Nhà diện tích lớn ở Mỹ thường kéo theo nhiều chi phí, như phải vay nhiều hơn, bảo trì tốn kém hơn. Chúng cũng thường nằm xa trung tâm, khiến đi lại xa hơn. Cái giá không chỉ là tiền, mà còn là thời gian và năng lượng dành cho gia đình, bạn bè và nghỉ ngơi. Thực tế, các nghiên cứu về phúc lợi đô thị cho thấy hạnh phúc không chỉ nằm trong "bốn bức tường" mà còn chịu tác động mạnh từ môi trường xung quanh.

Lina Martinez, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Phúc lợi (POLIS) tại Đại học Icesi ở Colombia, đã khảo sát các hộ gia đình ở thành phố Cali phía tây Colombia và không thấy khác biệt lớn giữa mức độ hạnh phúc của nhà giàu và nhà nghèo. Nhưng khi tách biệt khỏi điều kiện của khu vực sống, như mức độ thuận tiện về giao thông công cộng, y tế và công viên, sự khác biệt mới hiện rõ.

"Điều kiện khu vực xung quanh mới ảnh hưởng đến mức độ hạnh phúc, không phải diện tích căn nhà nơi họ sống", bà nói.

Bà chỉ ra rằng việc tăng diện tích nhà chưa chắc cải thiện chất lượng sống nếu phải đánh đổi bằng quãng đường đi lại xa hơn và ít thời gian hơn cho các mối quan hệ. Chất lượng kết nối xã hội mới là yếu tố bền vững, hơn là thêm vài mét vuông diện tích nhà.

Trước đây, Jaye cũng từng cân nhắc chuyển sang một căn nhà lớn hơn. Cô đi xem vài khu khác nhưng nhận ra để có nhà rộng hơn, cô phải chấp nhận đi xa hơn, tách biệt với bạn bè hơn và gánh nặng chi trả tăng lên. Cuối cùng, cô đã chọn ở lại căn hộ cũ vì sự thuận tiện, ít áp lực tài chính và đời sống gắn kết mà khu phố này mang lại.

Một nghiên cứu của các nhà khoa học tại Đại học California - Los Angeles (UCLA), cho thấy có tới 60% diện tích nhà ở của các gia đình thường không được sử dụng.

Các gia đình thường tụ tập ở một vài phòng có mật độ sử dụng cao, chủ yếu là khu vực ăn uống, bếp và phòng sinh hoạt chung. Điều này cho thấy không gian không được bố trí hợp lý có thể trở thành "diện tích chết" và không đóng góp thực sự vào cuộc sống hàng ngày.

Sự khác biệt này góp phần giải thích vì sao người châu Âu có "chất lượng sống" cao hơn người Mỹ, dù nhà nhỏ hơn.

"Căn nhà lý tưởng của người Mỹ thường nhấn mạnh vào sự tiện nghi, riêng tư và địa vị xã hội. Trong khi đó, người châu Âu thường chú trọng hơn vào việc căn nhà của họ có kết nối tốt với những cấu trúc xã hội hiện hữu và hạ tầng công cộng hay không", nhà kinh tế học hành vi Bellet nói.

(Theo Washington Post)