Sắc lệnh từ Nhà Trắng hôm 20/2 với tiêu đề "Dừng một số hoạt động thuế" nêu rõ, "trước những diễn biến gần đây", các khoản thuế bổ sung được áp dụng theo IEEPA (Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế) sẽ không còn hiệu lực, các cơ quan liên quan bắt đầu ngay việc chấm dứt thu thuế này càng sớm càng tốt.
Việc này không ảnh hưởng đến những mức thuế khác vẫn còn hiệu lực hợp pháp - như thuế áp theo các luật khác (ví dụ như Điều khoản 232 hay Điều khoản 301).
Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: Politico)
Sắc lệnh cũng nêu rõ các tình trạng khẩn cấp đã được tuyên bố trước đó - bao gồm các trường hợp liên quan tới an ninh quốc gia, chính sách đối ngoại và nền kinh tế - vẫn được giữ nguyên, chỉ có các phần thuế quan bổ sung theo IEEPA là bị chấm dứt.
Ông Trump ký sắc lệnh trong bối cảnh Tòa án Tối cao vừa ra phán quyết ngăn việc sử dụng IEEPA để áp thuế quan rộng rãi.
Tòa án Tối cao Mỹ ngày 20/2 ra phán quyết cho rằng Tổng thống Donald Trump đã vi phạm luật liên bang khi đơn phương áp đặt các mức thuế quan quy mô lớn trên phạm vi toàn cầu. Với tỷ lệ bỏ phiếu 6-3 do Chánh án John Roberts chấp bút, các thẩm phán giữ nguyên quyết định của tòa cấp dưới, cho rằng việc ông Trump sử dụng đạo luật năm 1977 đã vượt quá thẩm quyền của tổng thống.
Hiến pháp Mỹ quy định quyền ban hành thuế và thuế quan thuộc về Quốc hội, không phải tổng thống. Tuy vậy, ông Trump đã viện dẫn IEEPA - đạo luật cho phép tổng thống điều tiết thương mại trong tình trạng khẩn cấp quốc gia - để áp thuế lên gần như toàn bộ đối tác thương mại của Mỹ mà không cần sự phê chuẩn của Quốc hội.
Ông Donald Trump là tổng thống đầu tiên sử dụng IEEPA nhằm áp thuế. Trước đây, đạo luật này chủ yếu được dùng để trừng phạt các quốc gia thù địch hoặc phong tỏa tài sản, chứ không nhằm đánh thuế nhập khẩu.
Sau động thái của Tòa án Tối cao, Tổng thống Donald Trump ký một sắc lệnh hành pháp áp đặt thuế quan bổ sung toàn cầu mới 10%, thêm vào các loại thuế vẫn còn hiệu lực. Ông cũng cho rằng động thái của tòa án thực tế làm cho khả năng điều tiết thương mại của Tổng thống trở nên mạnh mẽ hơn.
Ông Trump viết trên Truth Social: "Trên thực tế, mặc dù tôi chắc chắn rằng họ không cố ý, nhưng phán quyết của Tòa án Tối cao ngày hôm nay đã làm cho khả năng của Tổng thống trong việc điều tiết thương mại và áp đặt thuế quan trở nên mạnh mẽ và rõ ràng hơn, chứ không phải yếu đi. Sẽ không còn bất kỳ nghi ngờ nào, nguồn thu ngân sách cũng như sự bảo vệ cho các công ty và đất nước của chúng ta sẽ thực sự tăng lên nhờ phán quyết này.
Dựa trên luật pháp lâu đời và hàng trăm chiến thắng ngược lại, Tòa án Tối cao không bác bỏ thuế quan, họ chỉ bác bỏ một cách sử dụng cụ thể của thuế quan theo IEEPA. Khả năng chặn, cấm vận, hạn chế, cấp phép hoặc áp đặt bất kỳ điều kiện nào khác về hoạt động thương mại của một quốc gia nước ngoài với Mỹ theo IEEPA, đã được phán quyết này xác nhận đầy đủ.
Để bảo vệ đất nước, Tổng thống thực sự có thể áp đặt thuế quan cao hơn mức tôi đã áp đặt trong quá khứ theo các thẩm quyền thuế quan khác nhau, những thẩm quyền này cũng đã được xác nhận và cho phép đầy đủ".
