Các lực lượng lục quân, hải quân và không quân Pháp đang được triển khai tới Greenland trong bối cảnh Mỹ gia tăng sức ép để sáp nhập vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố sẽ “đứng về phía” Greenland và Đan Mạch, song cam kết đó đang làm dấy lên câu hỏi về khả năng và mức độ sẵn sàng hành động thực tế của Paris, nhất là khi đối thủ tiềm tàng là Mỹ.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron phát biểu trong chuyến thăm căn cứ không quân quân sự Istres, miền Nam nước Pháp, ngày 15/1/2026. Ảnh: AP
Sự hiện diện quân sự mang tính biểu tượng
Trong bài phát biểu trước các chỉ huy quân đội Pháp ngày 15/1, Tổng thống Macron cho biết “nhóm đầu tiên gồm các binh sĩ Pháp đã có mặt tại Greenland và sẽ được tăng cường trong những ngày tới với cả lực lượng lục quân, không quân và hải quân”.
Phát biểu tại căn cứ không quân Istres, miền Nam nước Pháp – nơi triển khai các máy bay có khả năng mang vũ khí hạt nhân – ông Macron nhấn mạnh: “Pháp và châu Âu phải hiện diện ở bất cứ nơi nào lợi ích của mình bị đe dọa, không leo thang căng thẳng, nhưng không thỏa hiệp trong việc tôn trọng chủ quyền lãnh thổ”.
Các lực lượng Pháp sẽ cùng binh sĩ Anh, Đức, Na Uy và Thụy Điển tham gia cuộc tập trận “Arctic Endurance” do Đan Mạch chủ trì. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục cảnh báo Washington có thể sử dụng vũ lực để kiểm soát Greenland.
Sau cuộc gặp tại Nhà Trắng ngày 14/1, Đan Mạch cho biết Copenhagen và chính quyền Greenland “vẫn tồn tại bất đồng cơ bản” với Mỹ liên quan tới tương lai của hòn đảo này.
Tổng thống Macron không công bố cụ thể số lượng binh sĩ và trang thiết bị được triển khai. Tuy nhiên, Đại sứ Pháp tại Ba Lan tiết lộ rằng “nhóm đầu tiên” của Pháp tại Nuuk - thủ phủ của Greenland - chỉ gồm khoảng 15 binh sĩ.
Các nước châu Âu khác cũng chỉ cử lực lượng với quy mô rất hạn chế: Đức điều 13 chuyên gia trinh sát, Thụy Điển cử 3 sĩ quan, trong khi Anh và Na Uy mỗi nước chỉ cử 1 quân nhân.
Cho dù tính cả lực lượng Đan Mạch vừa được triển khai tới Greenland, tổng quân số châu Âu tại đây vẫn thấp hơn nhiều so với khoảng 150 binh sĩ Mỹ đồn trú thường trực tại Căn cứ Không gian Pituffik ở phía Bắc hòn đảo. Điều này cho thấy sự hiện diện quân sự của châu Âu hiện nay mang tính chính trị và biểu tượng nhiều hơn là năng lực răn đe thực sự.
Greenland – bài toán khó đối với Paris
Sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington có thể chiếm Greenland “bằng biện pháp cứng rắn” nếu đàm phán với Đan Mạch thất bại, ông Macron cảnh báo điều này sẽ kéo theo những hệ quả “chưa từng có tiền lệ”.
Trong cuộc họp Nội các ngày 14/1, Tổng thống Macron tiếp tục nhấn mạnh nếu Mỹ kiểm soát Greenland, châu Âu sẽ phải đối mặt với những hệ lụy nghiêm trọng về an ninh và trật tự quốc tế. Dù vậy, nhà lãnh đạo Pháp vẫn tránh đưa ra tuyên bố rõ ràng về khả năng sử dụng vũ lực chống lại Mỹ, chỉ khẳng định Pháp “sẽ hành động với sự đoàn kết đầy đủ với Đan Mạch và chủ quyền của nước này”.
Tổng thống Macron từng không ngần ngại sử dụng hoặc đe dọa sử dụng sức mạnh quân sự ở nước ngoài, từ chiến dịch kéo dài gần một thập kỷ tại châu Phi cho đến việc viện trợ xe tăng, tên lửa hành trình cho Ukraine. Gần đây, ông còn cam kết sẽ triển khai “vài nghìn” binh sĩ Pháp tới Ukraine nếu đạt được thỏa thuận hòa bình với Nga.
Tuy nhiên, các động thái đó không trực tiếp thách thức lợi ích chiến lược của Mỹ. Với Greenland, lần đầu tiên Paris phải đối mặt nguy cơ xung đột lợi ích trực diện với Washington, khiến nhiều nhà quan sát hoài nghi về mức độ quyết tâm thực sự của Pháp và châu Âu.
Ngay cả trong nội bộ EU, quan điểm về Greenland cũng thiếu thống nhất. Trong khi Tổng thống Macron tuyên bố hòn đảo này “thuộc về Liên minh châu Âu”, các quan chức EU lại đưa ra thông điệp trái chiều về việc liệu Greenland có được bảo vệ theo điều khoản phòng thủ chung của EU hay không. Điều này cho thấy sự lúng túng của Liên minh châu Âu trước nguy cơ đối đầu trực diện với Mỹ.
Ủy viên Quốc phòng EU Andrius Kubilius cho rằng Greenland “chắc chắn” được bảo vệ theo các cam kết an ninh của EU, song Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen từ chối đưa ra bình luận chính thức. Sự thiếu nhất quán này làm suy yếu thông điệp đoàn kết của châu Âu, đồng thời đặt gánh nặng chính trị lớn hơn lên vai những quốc gia đi đầu, trong đó có Pháp.
Phép thử đối với tham vọng tự chủ chiến lược
Trong bối cảnh đó, Tổng thống Macron đã đẩy mạnh thông điệp về tự chủ chiến lược và tăng cường năng lực quốc phòng của Pháp và châu Âu. Ông xác nhận Paris sẽ tìm cách tăng thêm 36 tỷ euro chi tiêu quốc phòng trong giai đoạn 2026–2030, với mục tiêu thông qua luật hoạch định quân sự sửa đổi trước ngày 14/7.
Ba ưu tiên chính của kế hoạch này gồm: tăng dự trữ đạn dược; phát triển các năng lực chủ quyền trong phòng không, cảnh báo sớm, không gian và tấn công tầm xa; đồng thời nâng cao khả năng triển khai nhanh của các lực lượng vũ trang. Theo ông Macron, đây là điều kiện cần thiết để châu Âu có thể giảm phụ thuộc vào bên ngoài trong môi trường an ninh ngày càng bất ổn.
Tổng thống Pháp cũng chỉ trích ngành công nghiệp quốc phòng trong nước vì tiến độ chậm và thiếu đổi mới, cảnh báo một số nhà thầu có thể bị “loại khỏi thị trường” nếu không cải tổ. Ông nhấn mạnh việc tăng chi tiêu quốc phòng không nhằm làm hài lòng “đồng minh này hay đồng minh khác”, mà dựa trên đánh giá độc lập của Pháp về các mối đe dọa hiện hữu.
Theo các nhà quan sát, việc Pháp điều quân tới Greenland, cùng với những tuyên bố cứng rắn của Tổng thống Macron, phản ánh nỗ lực của Paris nhằm khẳng định vai trò dẫn dắt chiến lược của mình trong EU. Tuy nhiên, sự chia rẽ trong nội bộ châu Âu, quy mô quân sự hạn chế và sức mạnh áp đảo của Mỹ tại Greenland đang khiến những tuyên bố này chủ yếu mang ý nghĩa chính trị hơn là quân sự.
Trong bối cảnh đó, Greenland được xem là phép thử lớn đối với khái niệm “tự chủ chiến lược châu Âu” mà Pháp theo đuổi nhiều năm qua. Câu hỏi đặt ra không chỉ là Pháp sẵn sàng đi xa đến đâu để bảo vệ Greenland, mà còn là liệu châu Âu có đủ năng lực và sự thống nhất để biến các tuyên bố chính trị thành hành động thực chất, khi lợi ích của Mỹ bị đặt trực diện trước mắt hay không.
