Trong tác phẩm Timaeus viết vào khoảng năm 360 trước Công nguyên, triết gia Hy Lạp cổ đại Plato từng đưa ra một giả thuyết gây tranh cãi rằng Trái Đất được cấu tạo từ các khối lập phương. Suốt hàng nghìn năm, ý tưởng này bị xem là sự suy diễn mang tính biểu tượng hoặc tâm linh hơn là khoa học thực tiễn. Tuy nhiên, một nghiên cứu mang tính đột phá được công bố trên tạp chí Proceedings of the National Academy of Sciences đã chứng minh rằng trực giác của Plato chính xác đến mức kinh ngạc dưới góc nhìn của toán học và địa chất học hiện đại.
Tượng triết gia vĩ đại Plato, người sống cách đây khoảng 2.400 năm ở Athens (Hy Lạp)
Các nhà khoa học từ Đại học Pennsylvania, Đại học Eötvös Loránd và Đại học Debrecen đã sử dụng các mô hình toán học và hình học tiên tiến để phân tích hình dạng của các mảnh đá trên khắp hành tinh. Họ phát hiện ra rằng khi bất kỳ loại đá nào bị vỡ ra một cách tự nhiên do các tác động vật lý như xói mòn hay va đập, các mảnh vỡ có xu hướng tạo thành những hình dạng mà về mặt thống kê trung bình là khối lập phương.
Nghiên cứu bắt đầu bằng cách sử dụng các mô hình máy tính để cắt ngẫu nhiên một thực thể ba chiều thành nhiều phần khác nhau. Sau đó, nhóm nghiên cứu so sánh kết quả này với hàng nghìn mảnh đá thực tế được thu thập từ tự nhiên, từ các mỏ đá cho đến các mảnh vụn nhỏ nhất. Kết quả cho thấy cho dù đó là những tảng đá khổng lồ bị nứt vỡ do băng giá hay các hạt sỏi bị mài mòn, hình dạng hình học cơ bản của chúng luôn hội tụ về những khối sáu mặt có tính chất tương đồng với khối lập phương.
Dù thế nào mọi thứ đều là khối lập phương
Điều này có nghĩa là tầm nhìn của Plato về cấu trúc của thế giới không chỉ là triết học trừu tượng. Trong hệ thống các khối đa diện đều của mình, Plato tin rằng mỗi nguyên tố cơ bản của vũ trụ gắn liền với một hình khối nhất định, trong đó khối lập phương đại diện cho Đất vì tính ổn định bền vững của nó. Khoa học hiện đại giờ đây xác nhận rằng nếu chúng ta chia nhỏ lớp vỏ Trái Đất thành những phần cơ bản nhất, chúng thực sự tuân theo trật tự hình học mà ông đã mô tả từ hơn 2300 năm trước.
Khám phá này không chỉ minh oan cho một trong những bộ óc vĩ đại nhất lịch sử mà còn mở ra cách nhìn mới về cách các hệ thống địa chất trên hành tinh chúng ta vận hành. Nó cho thấy toán học và hình học là ngôn ngữ nền tảng thực sự của tự nhiên, giống như cách mà các triết gia cổ đại đã từng tin tưởng. Trái Đất không đơn thuần là một quả cầu hỗn độn của đá và đất, mà là một tập hợp có trật tự được xây dựng từ những hình khối hình học cơ bản và đồng nhất nhất.
