Tại Washington, không khí tại Cục Dự trữ Liên bang (Fed) đang nóng hơn bao giờ hết, không phải vì lạm phát, mà vì một câu hỏi pháp lý và quản trị đang làm đau đầu giới đầu tư toàn cầu: "Số phận" của Chủ tịch Jerome Powell sẽ ra sao sau ngày 15/5 tới?
Nhiệm kỳ Chủ tịch Fed của ông Powell sẽ kết thúc vào ngày 15/5 (Ảnh: Getty).
Nước cờ "thống đốc" và tấm khiên 2028
Theo thông lệ suốt nửa thế kỷ qua, khi một Chủ tịch Fed kết thúc nhiệm kỳ, họ sẽ rời khỏi Hội đồng Thống đốc. Tuy nhiên, AP và Euronews nhận định rằng năm 2026 có thể chứng kiến một ngoại lệ lịch sử.
Nhiệm kỳ Chủ tịch của ông Powell sẽ chính thức khép lại vào ngày 15/5. Nhưng ít ai để ý đến một chi tiết kỹ thuật quan trọng trong cấu trúc phức tạp của ngân hàng Trung ương này: Ông Powell vẫn còn một nhiệm kỳ riêng biệt với tư cách là một trong bảy thành viên Hội đồng Thống đốc kéo dài đến tận ngày 31/1/2028.
Giới phân tích tài chính cho rằng, cuộc điều tra của Bộ Tư pháp Mỹ liên quan đến chi phí cải tạo tòa nhà Fed - một sự kiện được MarketWatch mô tả là "đám mây pháp lý" - thực chất lại đang trở thành động lực khiến ông Powell cân nhắc kỹ lưỡng việc ở lại.
Ông David Wilcox, cựu kinh tế trưởng của Fed và hiện là nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson, chia sẻ một góc nhìn đầy sức nặng: “Tôi rất khó hình dung ông Powell sẽ rời đi trước nửa đêm ngày 31/1/2028. Ông ấy xem việc giữ ghế trong Hội đồng Thống đốc là trách nhiệm thiêng liêng để bảo vệ cấu trúc quản trị của Fed”.
Góc nhìn này hoàn toàn có cơ sở tài chính. Nếu ông Powell rời đi vào tháng 5, Nhà Trắng sẽ có cơ hội bổ nhiệm người thứ 4 (và có thể là thứ 5), qua đó nắm đa số ghế trong Hội đồng 7 người. Điều này đồng nghĩa với việc các chính sách về lãi suất và giám sát ngân hàng có thể thay đổi chóng mặt theo hướng nới lỏng mà ông Powell và các cộng sự hiện tại đang thận trọng kiểm soát.
Ngược lại, nếu Powell ở lại làm Thống đốc, cán cân quyền lực tại Fed vẫn sẽ được duy trì, buộc bất kỳ tân Chủ tịch nào cũng phải "nhìn trước ngó sau" trước khi ra quyết định.
"Đám mây pháp lý" làm khó thị trường
Theo MarketWatch, Thượng nghị sĩ Thom Tillis thuộc Ủy ban Ngân hàng Thượng viện đã tuyên bố sẽ chặn mọi đề cử nhân sự mới vào Fed cho đến khi cuộc điều tra về ông Powell được giải quyết. Điều này tạo ra một thế kẹt: Nếu đến ngày 15/5 mà chưa có tân Chủ tịch được phê chuẩn, ông Powell có thể tiếp tục giữ cương vị Chủ tịch lâm thời.
Hệ quả trực tiếp lên thị trường là gì? Fed dưới sự dẫn dắt tiếp tục của Powell hoặc một Hội đồng mà ông vẫn ngồi ghế Thống đốc nhiều khả năng sẽ không cắt giảm lãi suất nhanh và mạnh như kỳ vọng của một số thành phần kinh tế muốn bơm tiền rẻ. Lãi suất thế chấp và chi phí vốn vay doanh nghiệp có thể sẽ neo ở mức hiện tại lâu hơn dự kiến.
Ông Derek Tang, nhà kinh tế tại LHMeyer/Monetary Policy Analytics, nhận định trên MarketWatch: "Chính quyền coi Fed là mảnh ghép còn thiếu để thay đổi cấu trúc nền kinh tế, nhưng Fed lại không dễ dàng đi theo mục tiêu đó". Sự giằng co này chính là rủi ro lớn nhất mà các nhà quản lý quỹ đang phải tính toán lại trong danh mục đầu tư quý II/2026.
Sức nặng của chiếc ghế quyền lực
Lịch sử điều hành chính sách tiền tệ Mỹ đã nhiều lần chứng minh: Vị trí đứng đầu Fed có sức ảnh hưởng đặc biệt, thường định hình tư duy của người nắm giữ theo hướng bảo vệ sự ổn định vĩ mô dài hạn, thay vì phụ thuộc vào kỳ vọng của người bổ nhiệm.
Theo dữ liệu từ AP, năm 1948, Chủ tịch Fed Marriner Eccles đã tạo ra một tiền lệ đáng chú ý khi quyết định ở lại làm Thống đốc thêm 3 năm sau khi kết thúc nhiệm kỳ Chủ tịch. Động thái này nhằm duy trì tính nhất quán của chính sách tiền tệ trong bối cảnh hậu chiến.
Tương tự, người kế nhiệm ông, William McChesney Martin, dù ban đầu được kỳ vọng sẽ duy trì lãi suất thấp, nhưng khi tiếp quản "ghế nóng", ông đã quyết quyết định nâng lãi suất để kiềm chế lạm phát đang leo thang, ưu tiên sức khỏe của nền kinh tế trên hết.
Giáo sư luật Lev Menand từ Đại học Columbia nhận định, câu chuyện của Martin là một ví dụ điển hình về tính độc lập của ngân hàng Trung ương. Điều này hàm ý rằng, ngay cả khi ông Powell rời đi và một tân Chủ tịch được bổ nhiệm, chính sách tiền tệ khó có thể đảo chiều đột ngột chỉ dựa trên mong muốn đơn phương.
Bởi lẽ, cơ chế ra quyết định dựa trên phiếu bầu của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) với 19 thành viên bao gồm cả các Chủ tịch Fed khu vực chính là "chốt chặn" kỹ thuật vững chắc, đảm bảo mọi quyết định đều phải dựa trên dữ liệu kinh tế thực tế.
Vị trí đứng đầu Fed có sức ảnh hưởng đặc biệt, thường định hình tư duy của người nắm giữ theo hướng bảo vệ sự ổn định vĩ mô dài hạn, thay vì phụ thuộc vào kỳ vọng của người bổ nhiệm (Ảnh: FT).
Liệu Jerome Powell sẽ chọn cách rút lui êm đẹp hay chấp nhận một cuộc đối đầu pháp lý để ở lại đến năm 2028?
Bà Ellen Meade, giáo sư kinh tế tại Đại học Duke và cựu nhân viên Fed, đưa ra dự đoán trên MarketWatch: "Khả năng ông ấy ở lại là trên 50%, xét đến việc ông ấy quan tâm sâu sắc đến thể chế này như thế nào".
Với giới đầu tư, thông điệp lúc này là sự thận trọng. Một Fed chia rẽ hoặc một quá trình chuyển giao quyền lực kéo dài sẽ là "liều thuốc độc" cho tâm lý thị trường.
Từ nay đến tháng 5, mọi ánh mắt sẽ không chỉ đổ dồn vào bảng điện tử phố Wall, mà còn vào những diễn biến pháp lý tại Washington nơi quyết định dòng chảy của đồng USD trong những năm tới.
