Với những ai từng gắn bó với bộ truyện tranh huyền thoại Doraemon của tác giả Fujiko F. Fujio, hình ảnh chú mèo máy đến từ tương lai cùng chiếc túi thần kỳ trước bụng đã trở thành một biểu tượng của sự sáng tạo vô hạn. Chiếc túi không gian bốn chiều này không chỉ là nơi chứa đựng hàng nghìn bảo bối giúp Nobita giải quyết rắc rối hằng ngày, mà còn là ước mơ của mọi đứa trẻ về một thế giới nơi mọi giới hạn đều bị phá bỏ.
Tuy nhiên, dưới góc nhìn của một người sống ở kỷ nguyên công nghệ 4.0, có một câu hỏi "vô lý" luôn hiện hữu: Tại sao một thiết bị lưu trữ tối tân đến từ thế kỷ 22 lại có chế độ bảo mật kém đến vậy?
Nếu là một sản phẩm công nghệ của Apple hay Samsung ở thế kỷ 21, chắc chắn chiếc túi thần kỳ sẽ có FaceID, khóa vân tay hoặc ít nhất là một dãy mật khẩu 6 chữ số. Thế nhưng, món bảo bối tối tân nhất đến từ tương lai lại "mở toang" cho một cậu bé 10 tuổi hậu đậu như Nobita tùy ý sử dụng, dẫn đến hàng loạt thảm họa dở khóc dở cười. Phải chăng các kỹ sư tương lai đã quên mất tính năng bảo mật cơ bản, hay đây là một sự "sơ hở" có chủ đích của chú mèo máy thông minh?
Chiếc túi thần kỳ trước bụng của Doraemon chứa hàng ngàn bảo bối (Ảnh chụp màn hình)
Dưới góc độ quản trị rủi ro, việc không lắp mật khẩu cho túi thần kỳ chính là một bài kiểm tra tâm lý về quyền lực. Trong tâm lý học hành vi, khi một cá nhân được trao cho quyền năng tuyệt đối mà không có sự kiểm soát, bản chất thật sự của họ sẽ bộc lộ rõ nét nhất.
Doraemon thực chất đang đóng vai trò là một người giám sát hơn là một người bảo vệ. Chú mèo máy để Nobita tự do tiếp cận bảo bối chính là cách để cậu bé tự đối mặt với những hậu quả do mình gây ra. Mỗi lần Nobita lấy trộm bảo bối và làm hỏng mọi chuyện là một lần cậu nhận được bài học về sự trách nhiệm - thứ mà không mật khẩu hay thuật toán nào có thể dạy được.
Một chi tiết nhỏ mà ít ai để ý chính là bản chất "hàng lỗi" của Doraemon. Theo nguyên tác, chú mèo máy này là một sản phẩm bị hỏng một vài vi mạch trong quá trình sản xuất. Rất có thể, tính năng quản lý quyền truy cập đã bị hỏng ngay từ khi xuất xưởng, hoặc đơn giản là chú mèo máy quá tin tưởng vào tình bạn của mình.
Trong lý thuyết về trí tuệ nhân tạo (AI), việc thiết lập mật khẩu đôi khi tạo ra khoảng cách và sự đề phòng. Bằng cách loại bỏ rào cản kỹ thuật, Doraemon đã xây dựng một mối quan hệ dựa trên sự tin tưởng tuyệt đối (trust-based relationship). Chiếc túi không khóa chính là minh chứng cho việc Doraemon coi Nobita không phải là người dùng, mà là một phần hơi thở của chính mình.
Tuy nhiên, nếu nhìn từ góc độ giáo dục hiện đại, việc "mở toang" túi thần kỳ còn là một cách để Nobita học về giới hạn của bản thân. Khi mọi thứ đều có sẵn và dễ dàng đạt được, con người ta dễ rơi vào trạng thái lệ thuộc.
Doraemon là một người bạn, cũng là một "người thầy" đặc biệt của Nobita (Ảnh chụp màn hình)
Doraemon biết rõ điều đó, nhưng chú vẫn chấp nhận để Nobita "gây họa" hết lần này đến lần khác. Tại sao? Vì chỉ khi nếm trải sự hỗn loạn do chính mình tạo ra, Nobita mới hiểu được rằng bảo bối chỉ là công cụ, còn bản lĩnh mới là thứ giúp con người tồn tại. Nếu có mật khẩu, Nobita sẽ mãi là một đứa trẻ đợi được ban phát quyền năng. Không có mật khẩu, Nobita buộc phải học cách tự kiểm soát lòng tham của mình.
Sau tất cả, túi thần kỳ không có mật khẩu không phải vì trình độ công nghệ của thế kỷ 22 đi lùi, mà vì Doraemon hiểu rằng thứ cần được "khóa" lại không phải là những món bảo bối, mà là những ham muốn ích kỷ bên trong mỗi con người. Chiếc túi luôn mở chính là một lời nhắc nhở rằng quyền lực càng lớn, trách nhiệm càng cao. Có lẽ, mật khẩu thực sự của chiếc túi ấy chính là lòng tốt và sự trưởng thành của Nobita - những thứ mà chỉ khi trải qua đủ sai lầm, cậu mới có thể thực sự sở hữu.
