Có một nghịch lý khá buồn cười trên mâm cơm Tết: bánh chưng, thịt kho, giò chả luôn được nâng niu đặt ở vị trí trung tâm, còn bát dưa hành lại thường bị… dè chừng. Người thì gắp lấy lệ, người khác lại nghe đâu đó rằng món này "ăn nhiều dễ gây ung thư", thế là vô tình né tránh.
Nhưng nếu nhìn kỹ, dưa hành tồn tại trong mâm cỗ Tết hàng trăm năm không phải chỉ để làm đẹp. Món ăn nhỏ bé, chua dịu này thực ra được ông bà ta đặt vào bữa ăn với một vai trò rất tinh tế: giúp cân bằng vị giác, hỗ trợ tiêu hóa và khiến những món giàu đạm, giàu chất béo trở nên dễ ăn hơn.
Vấn đề không nằm ở việc ăn hay không ăn dưa hành. Mà nằm ở cách ăn.
Dưa hành - "chìa khóa chống ngán" được sinh ra cho mâm cỗ Tết
Ẩm thực Tết Việt vốn nổi tiếng bởi sự phong phú, nhưng cũng là thời điểm cơ thể dễ quá tải nhất. Thịt kho, giò chả, bánh chưng… đều là những món giàu năng lượng, nhiều chất béo và tinh bột. Nếu thiếu đi vị chua nhẹ từ dưa hành, nhiều người sẽ nhanh chóng rơi vào cảm giác ngấy, ăn kém ngon, thậm chí đầy bụng.
Các thực phẩm lên men như dưa hành chứa lợi khuẩn tự nhiên, có thể hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả hơn. Ngoài ra, vị chua và cay nhẹ của hành muối giúp kích thích tiết dịch vị, khiến bữa ăn trở nên dễ chịu hơn.
Chính vì thế, dưa hành không phải món ăn phụ vô thưởng vô phạt. Nó giống như "bộ điều hòa" giúp mâm cỗ Tết bớt nặng nề.
Vậy tại sao dưa hành lại mang tiếng "dễ gây ung thư"?
Tin đồn này không hoàn toàn vô căn cứ, nhưng thường bị hiểu sai.
Trong quá trình muối, nếu dưa chưa đạt độ chua hoàn chỉnh, có thể xuất hiện nitrit – một hợp chất trung gian. Khi nitrit kết hợp với một số thành phần trong thực phẩm giàu đạm, chúng có thể tạo ra nitrosamine – chất được nghiên cứu là có liên quan đến nguy cơ ung thư nếu tích tụ lâu dài.
Tuy nhiên, điều quan trọng là nitrit thường xuất hiện nhiều nhất ở giai đoạn dưa mới muối. Khi dưa đã lên men hoàn chỉnh, hàm lượng này lại giảm xuống đáng kể.
Nói cách khác, vấn đề không nằm ở bản thân dưa hành, mà nằm ở việc ăn dưa chưa đủ độ chua hoặc ăn với tần suất, số lượng quá mức.
Người Việt xưa thực ra đã biết cách ăn dưa hành "rất khoa học"
Nếu để ý kỹ, ông bà ta hiếm khi ăn dưa hành như một món chính. Dưa thường chỉ được gắp vài lát nhỏ, ăn kèm rau, bánh chưng hoặc thịt kho. Cách ăn này vô tình giúp cân bằng dinh dưỡng và hạn chế rủi ro từ thực phẩm lên men.
Không chỉ vậy, dưa hành truyền thống thường được muối đủ thời gian trước Tết, đảm bảo quá trình lên men hoàn tất. Đây cũng chính là lý do những mẻ dưa làm đúng cách thường có vị chua dịu, thơm nhẹ và không gắt.
Làm sao để ăn dưa hành vừa ngon vừa an tâm?
Thực ra, bạn không cần kiêng dưa hành trong ngày Tết. Chỉ cần nhớ vài nguyên tắc đơn giản.
Trước hết, nên ăn dưa khi đã lên men đủ độ chua, tránh ăn dưa mới muối vài ngày. Dưa đạt chuẩn thường có mùi thơm nhẹ, vị chua thanh và không còn vị hăng gắt.
Thứ hai, dưa hành nên được xem là món ăn kèm, không phải món chính. Một lượng nhỏ trong bữa ăn đã đủ giúp chống ngán và hỗ trợ tiêu hóa.
Ngoài ra, kết hợp dưa hành với rau xanh hoặc các món ít béo sẽ giúp bữa ăn cân bằng hơn. Đây cũng là cách giúp cơ thể dễ hấp thu và giảm cảm giác quá tải sau những bữa cỗ nhiều đạm.
Những ai nên ăn dưa hành một cách thận trọng hơn?
Dù là món truyền thống, dưa hành vẫn không phù hợp với tất cả mọi người.
Người bị bệnh dạ dày, tiêu hóa nhạy cảm hoặc đang bị rối loạn tiêu hóa có thể dễ bị kích thích khi ăn thực phẩm lên men. Người mắc bệnh thận, tim mạch hoặc tăng huyết áp cũng nên hạn chế do dưa hành chứa khá nhiều muối.
Với những nhóm đối tượng này, việc ăn thử một lượng nhỏ và theo dõi phản ứng của cơ thể sẽ an toàn hơn.
Tết không phải là lúc để sợ thức ăn
Ngày Tết vốn là dịp để tận hưởng những hương vị truyền thống và cảm xúc sum vầy bên gia đình. Việc nhìn món ăn bằng góc nhìn cực đoan – hoặc ăn thả ga, hoặc kiêng khem tuyệt đối – đều khiến trải nghiệm ẩm thực mất đi sự trọn vẹn.
Dưa hành, nếu được muối đúng cách và ăn hợp lý, không phải là món đáng sợ. Ngược lại, nó chính là mảnh ghép giúp mâm cỗ Tết cân bằng hơn, nhẹ nhàng hơn và đúng tinh thần ẩm thực của người Việt: ăn ngon nhưng vẫn tinh tế, hài hòa.
Và đôi khi, một lát dưa hành chua dịu lại chính là thứ khiến bữa cơm ngày Tết trở nên trọn vị hơn cả.
