Khi thực hiện quyết toán thuế thu nhập cá nhân (TNCN) năm 2026, người nộp thuế trên cả nước sẽ áp dụng một quy định mới quan trọng: sử dụng số định danh cá nhân thay cho mã số thuế trong toàn bộ giao dịch với cơ quan thuế. Đây là thay đổi mang tính nền tảng trong quản lý thuế, tác động trực tiếp đến cá nhân, hộ gia đình và hộ kinh doanh.
Theo Cục Thuế (Bộ Tài chính), từ ngày 1/7/2025, công dân Việt Nam đã được cấp số định danh cá nhân theo Luật Căn cước công dân sẽ sử dụng chính số này thay thế mã số thuế khi thực hiện các thủ tục liên quan đến thuế. Đến kỳ quyết toán TNCN năm 2026, quy định này sẽ được áp dụng đồng bộ trên toàn hệ thống.
Không chỉ cá nhân nộp thuế TNCN, quy định mới còn mở rộng sang hộ gia đình, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh. Theo đó, các đối tượng này sẽ sử dụng số định danh cá nhân của người đại diện để kê khai, nộp và quyết toán thuế, thay vì mỗi địa điểm hoặc mỗi hoạt động lại gắn với một mã số thuế riêng như trước. Ngay cả hộ kinh doanh có nhiều địa điểm hoạt động cũng chỉ sử dụng một số định danh cá nhân duy nhất.
Với những trường hợp chưa từng có mã số thuế, hộ kinh doanh sẽ thực hiện đăng ký thuế đồng thời với đăng ký kinh doanh tại cơ quan đăng ký kinh doanh. Cá nhân không thuộc hộ kinh doanh phải đăng ký thuế trước khi phát sinh nghĩa vụ nộp ngân sách. Khi đăng ký, người nộp thuế cần kê khai chính xác họ và tên, ngày tháng năm sinh và số định danh cá nhân; các thông tin này phải trùng khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Sau khi được xác nhận, số định danh cá nhân sẽ chính thức trở thành mã số thuế duy nhất.
Đối với các cá nhân đã được cấp mã số thuế trước ngày 1/7/2025, nếu thông tin cá nhân đã khớp đúng, cơ quan thuế sẽ tự động chuyển đổi sang số định danh cá nhân, không phát sinh thêm thủ tục hành chính. Trường hợp dữ liệu chưa khớp, mã số thuế cũ sẽ chuyển sang trạng thái chờ cập nhật; người nộp thuế cần điều chỉnh thông tin để đồng bộ dữ liệu trước khi tiếp tục giao dịch.
Sau khi hoàn tất chuyển đổi, số định danh cá nhân sẽ thay thế hoàn toàn mã số thuế cũ, được sử dụng thống nhất trong quyết toán thuế TNCN, theo dõi giảm trừ người phụ thuộc và quản lý toàn bộ nghĩa vụ thuế phát sinh. Với những cá nhân từng có nhiều mã số thuế, cơ quan thuế sẽ thực hiện hợp nhất các mã này dựa trên số định danh cá nhân.
Người nộp thuế có thể tra cứu toàn bộ mã số thuế cũ và nghĩa vụ liên quan trên hệ thống thuế điện tử, đăng nhập bằng VNeID cấp độ 2. Đáng chú ý, hóa đơn, chứng từ và hồ sơ thuế đã phát sinh trước đây vẫn giữ nguyên giá trị, không phải điều chỉnh hay kê khai lại.
Đức Anh
