Tiến sĩ y học Trung Quốc Vương Vĩ Ngạn cùng điều dưỡng trưởng khoa Tiêu hóa Lý Đình cho biết, những gia vị quen thuộc như gừng, tỏi, tiêu, hoa tiêu, đại hồi, hương thảo… ngoài việc tạo mùi thơm hấp dẫn còn có đặc tính kháng viêm và chống oxy hóa đáng kể.
Gừng: Ấm bụng nhưng không nên ăn sai cách
Gừng có vị cay nồng đặc trưng nhờ chứa gingerol và shogaol, hai hoạt chất có khả năng chống oxy hóa, ức chế các yếu tố gây viêm và thúc đẩy tổng hợp các cytokine chống viêm. Tuy nhiên, gừng có tính kích thích, người dạ dày yếu không nên ăn khi đói hoặc uống nước gừng quá đặc. Đặc biệt, gừng đã thối hỏng có thể tăng hàm lượng safrole, một chất có nguy cơ gây ung thư, tuyệt đối không nên sử dụng.
Hương thảo: Thơm nồng và hỗ trợ bảo vệ tế bào
Hương thảo thường xuất hiện trong các món Âu như thịt cừu nướng, gà nướng. Loại thảo mộc này chứa nhiều chất chống oxy hóa, giúp giảm stress oxy hóa và phản ứng viêm do gốc tự do gây ra, đồng thời được cho là có tác dụng kích thích tỉnh táo.
Tỏi: Cắt càng nhỏ, hoạt chất càng mạnh
Tỏi giúp cơ thể hấp thu kẽm tốt hơn, một khoáng chất quan trọng cho miễn dịch và nội tiết. Khi tỏi được băm hoặc đập dập, alliin dưới tác động của enzyme sẽ chuyển thành các hợp chất lưu huỳnh như diallyl sulfide, có đặc tính kháng khuẩn, kháng viêm và tiềm năng phòng chống ung thư. Vì vậy tỏi băm càng nhuyễn, mùi càng nồng và hoạt tính sinh học càng cao. Sau khi ăn tỏi, có thể dùng sữa tươi, trái cây hoặc nhai kẹo cao su để giảm mùi.
Tiêu: Tăng vị giác, hỗ trợ tiêu hóa
Tiêu là gia vị phổ biến ở cả phương Đông và phương Tây. Hoạt chất piperine cùng một số hợp chất thơm như eugenol mang lại tác dụng chống viêm, chống oxy hóa. Người chán ăn, khó tiêu có thể dùng lượng vừa phải để kích thích tiêu hóa.
Hoa tiêu: Vị tê đặc trưng và tiềm năng giảm đau
Hoa tiêu, linh hồn của lẩu cay Tứ Xuyên, tạo cảm giác tê nhờ hợp chất hydroxy alpha sanshool. Chất này được nghiên cứu với đặc tính giảm đau, chống viêm, hỗ trợ nhu động ruột, đồng thời có khả năng chống oxy hóa và kháng khuẩn. Khi chọn hoa tiêu, nên ưu tiên loại có nhiều hạt lồi trên vỏ, mùi thơm rõ khi chà xát trong tay.
Đại hồi: Thơm ngọt và hỗ trợ miễn dịch
Đại hồi hay còn gọi là đại hồi hương, thường dùng trong các món hầm và ngũ vị hương. Thành phần anethole và tinh dầu hồi có thể kích thích tiết dịch tiêu hóa, hỗ trợ nhu động ruột. Một số chiết xuất từ đại hồi cho thấy tác dụng kháng viêm và giảm đau. Nên chọn quả còn nguyên hình sao, các cánh tách đều và lộ hạt nâu nhạt bên trong.
Quế: Ấm cơ thể và hỗ trợ chuyển hóa
Mùi thơm của quế đến từ cinnamaldehyde, hoạt chất có đặc tính chống viêm, chống oxy hóa, kháng khuẩn và có thể giúp cải thiện sức khỏe tim mạch. Một số nghiên cứu cho thấy sử dụng quế ở mức vừa phải có thể cải thiện tổng khả năng chống oxy hóa của cơ thể và hỗ trợ tiêu hóa, thậm chí góp phần kiểm soát cholesterol ở người đái tháo đường.
Nghệ: “Ngôi sao” chống viêm tự nhiên
Nghệ chứa curcumin, một polyphenol nổi tiếng với tác dụng chống oxy hóa, kháng viêm và đang được nghiên cứu về tiềm năng phòng chống ung thư. Y học Ayurveda của Ấn Độ từ lâu đã xem nghệ là vị thuốc giúp làm ấm cơ thể, hỗ trợ tiêu hóa và giảm sưng đau. Curcumin và các chất chuyển hóa của nó có thể bảo vệ màng tế bào khỏi tổn thương do stress oxy hóa.
Lá nguyệt quế: Âm thầm nhưng giàu flavonoid
Lá nguyệt quế khô thường dùng trong món hầm để khử mùi tanh và tạo hương dịu nhẹ. Thành phần nổi bật là quercetin và các flavonoid tự nhiên có khả năng trung hòa gốc tự do, kháng khuẩn và chống viêm. Lá thường được vớt bỏ sau khi nấu vì khá cứng và hơi đắng.
Gia vị không phải là thuốc điều trị, nhưng khi sử dụng hợp lý trong bữa ăn hằng ngày, chúng có thể góp phần giảm phản ứng viêm mức độ thấp trong cơ thể. Điều quan trọng là dùng ở mức vừa phải, tránh lạm dụng và kết hợp với chế độ ăn cân bằng để đạt lợi ích sức khỏe lâu dài.
Nguồn và ảnh: Health 2.0
