Bệnh nhân chạy thận tại Bệnh viện Bạch Mai - Ảnh: NAM TRẦN
Suy thận ngày càng trẻ hóa
Đây là chia sẻ của GS.TS Võ Tam, Phó chủ tịch Hội Tiết niệu - Thận học Việt Nam tại Hội thảo tăng cường phòng chống và quản lý bệnh thận mạn tính tại Việt Nam do Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) vừa tổ chức tại Hà Nội.
Theo GS.TS Võ Tam bệnh suy thận mạn là bệnh lý phổ biến ở cả thế giới trong đó Châu Á và Việt Nam cũng không là ngoại lệ, với tỉ suất mắc mới, tử vong cao và ngày càng trẻ hóa.
Theo đó, có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến bệnh thận mạn tính, trong đó có một số yếu tố rất quen thuộc trong đời sống hiện.
Cụ thể, tiểu đường là nguyên nhân lớn nhất dẫn đến suy thận. Khi lượng đường trong máu không được kiểm soát, sẽ làm tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận, khiến thận không thể lọc chất thải hiệu quả.
Thứ hai là tăng huyết áp. Áp lực máu cao không chỉ ảnh hưởng đến tim mà còn khiến thận bị tổn thương. Khi huyết áp không được kiểm soát, mạch máu trong thận bị hư hại, khiến thận không thể thực hiện chức năng lọc thải.
Thứ ba là lối sống thiếu lành mạnh. Trong đó, chế độ ăn uống thiếu khoa học, ăn nhiều muối, ít vận động và thừa cân là những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh thận. Hơn nữa, thói quen uống ít nước cũng là nguyên nhân góp phần vào sự suy giảm chức năng thận.
Vì vậy, chuyên gia khuyến cáo cần duy trì lối sống lành mạnh, kiểm soát bệnh lý nền. Đồng thời, sàng lọc, can thiệp sớm bệnh thận mạn giúp làm chậm tiến triển của bệnh, bảo tồn chức năng thận và giảm nguy cơ tiến triển thành bệnh thận giai đoạn cuối và tỉ lệ tử vong do bệnh này.
Tầm soát sớm, điều trị kịp thời
Theo các thống kê, tại Việt Nam ước tính khoảng 12,8% dân số trưởng thành mắc bệnh, song hơn 90% người bệnh chưa được phát hiện. Mỗi năm, số ca được tầm soát chỉ vào khoảng 8.000, trong khi nhiều bệnh nhân chỉ được chẩn đoán khi đã ở giai đoạn 3 - 5, kèm theo hàng loạt biến chứng nguy hiểm như tim mạch, thiếu máu, rối loạn điện giải.
Ở giai đoạn cuối, gánh nặng điều trị tăng vọt. Năm 2023, ước tính cả nước có khoảng 46.000 người bệnh cần lọc máu trong bối cảnh năng lực hệ thống còn hạn chế, với khoảng 7.000 máy lọc. Tỉ lệ tử vong sau 5 năm ở nhóm chạy thận lên tới khoảng 50%.
Để hạn chế gánh nặng bệnh mạn tính với người dân và cộng đồng, TS.BS. Nguyễn Hữu Dũng, Phó giám đốc Trung tâm Thận - Tiết niệu và Lọc máu (Bệnh viện Bạch Mai) cho rằng công tác phát hiện và quản lý sớm các giai đoạn của bệnh thận mạn cần được thực hiện tốt hơn.
Bác sĩ Dũng nhấn mạnh: "Mọi người dân khi thận còn khỏe thì hãy giữ gìn cho thận luôn khỏe. Khi thận suy cần điều trị bảo tồn đúng cách. Khi suy thận giai đoạn cuối cần chọn phương pháp phù hợp và tuân thủ các chỉ định của bác sĩ và nhân viên y tế".
Các chuyên gia cũng đề xuất để phòng chống và hạn chế bệnh thận mạn cần đưa bệnh vào danh mục bệnh không lây nhiễm, ưu tiên lồng ghép khám sàng học. Đưa vào danh mục bệnh ưu tiên trong Chiến lược quốc gia Phòng chống bệnh không lây nhiễm trong giai đoạn tới 2026-2035.
Xây dựng hướng dẫn khám sàng lọc lồng ghép, giám sát phát hiện sớm và quản lý tốt các giai đoạn của bệnh thận mạn; tổ chức khám sàng lọc, giám sát phát hiện sớm và quản lý các giai đoạn bệnh thận mạn lồng ghép Chương trình mục tiêu quốc gia về Chăm sóc sức khỏe, Dân số và Phát triển giai đoạn 2026 - 2035.
Truyền thông nâng cao nhận thức về bệnh thận mạn, các biện pháp phòng ngừa và tuân thủ các khuyến cáo của y tế về chăm sóc giảm nhẹ. Phát triển, hoàn thiện mô hình lồng ghép giám sát phát hiện và quản lý một số bệnh không lây nhiễm phổ biến tại cộng đồng trong đó có bệnh thận mạn. Tiếp tục các nghiên cứu đánh giá tỉ lệ hiện mắc, tỉ lệ mắc mới và các nghiên cứu chuyên sâu về bệnh thận mạn.
