Trong quyết định của mình, Tòa án Tối cao Mỹ không nêu rõ chính phủ sẽ phải hoàn trả khoản thuế thu sai quy định ước tính khoảng 175 tỷ USD cho doanh nghiệp theo cơ chế nào. Khi được hỏi về khả năng hoàn tiền, Tổng thống Donald Trump phát biểu tại họp báo rằng “chúng ta có thể sẽ phải tiếp tục ra tòa trong vòng 5 năm tới”.
Tòa án Tối cao Mỹ bác chính sách thuế quan toàn cầu của Tổng thống Trump. (Ảnh: Fox News)
Hơn 1.000 đơn kiện gửi tới toà án
Đối với phần lớn hàng hóa thuộc diện áp thuế, các nhà nhập khẩu phải nộp một khoản tiền đặt cọc cho Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ, đồng thời thanh toán mức thuế tạm tính để hàng được phép vào thị trường Mỹ.
Sau đó, chính phủ sẽ đưa ra quyết định cuối cùng về mức thuế áp dụng đối với các lô hàng thông qua quy trình gọi là “thanh khoản thuế”, thường diễn ra khoảng 314 ngày kể từ thời điểm nhập khẩu. Nếu số tiền đã nộp cao hơn mức thuế chính thức, phần chênh lệch sẽ được hoàn lại; ngược lại, nhà nhập khẩu phải thanh toán thêm khoản còn thiếu.
Trong bối cảnh đó, một số nhà nhập khẩu đã khởi kiện lên Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ nhằm tạm dừng việc xác định mức thuế cuối cùng trong khi Tòa án Tối cao Mỹ xem xét vụ việc, song yêu cầu này đã bị bác bỏ.
Hiện Tòa án Tối cao vẫn chưa đưa ra phương án hoàn tiền. Trong ý kiến phản đối, Thẩm phán Brett Kavanaugh cảnh báo phán quyết của tòa có thể kéo theo những hệ quả đáng kể trong ngắn hạn, trong đó có vấn đề hoàn trả tiền. Ông nhấn mạnh tại nhiều phiên tranh luận miệng, các bên đều thừa nhận quá trình hoàn tiền có nguy cơ diễn ra trong tình trạng “rất hỗn loạn”.
Vụ việc được chuyển trở lại Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ để tiếp tục xem xét và xử lý những vấn đề liên quan đến việc hoàn trả. Theo Reuters, có hơn 1.000 đơn kiện được nhà nhập khẩu gửi tới Tòa án Thương mại nhằm yêu cầu hoàn lại số tiền thuế nộp và con số này dự báo tiếp tục tăng trong thời gian tới.
Vào tháng 12/2025, tòa án xác định họ có thẩm quyền xem xét lại những quyết định thuế quan cuối cùng và buộc chính phủ hoàn trả khoản thuế đã thu, bao gồm cả tiền lãi - một quyền hạn mà chính quyền Trump trước đó tuyên bố sẽ không phản đối trước tòa.
Theo nhận định của nhiều chuyên gia thương mại, phán quyết này giúp tháo gỡ những trở ngại pháp lý có thể phát sinh trong quá trình hoàn trả tiền thuế.
Nhiều doanh nghiệp nhỏ sẵn sàng từ bỏ vụ kiện
Các nhà nhập khẩu có thể buộc phải nộp đơn kiện tại Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ để yêu cầu hoàn lại số thuế đã đóng. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia pháp lý, hiện vẫn chưa rõ liệu có thể hình thành một vụ kiện tập thể nhằm bao phủ phạm vi rộng đối với doanh nghiệp bị ảnh hưởng hay không. Theo quy định của luật thương mại Mỹ, các nhà nhập khẩu có thời hạn 2 năm để khởi kiện nhằm đòi hoàn thuế.
Số tiền thuế thu sai quy định vẫn chưa được định đoạt "số phận". (Ảnh: Reuters)
Quy trình pháp lý này được cho là có thể gây tác động bất cân xứng, đặc biệt đối với những doanh nghiệp nhỏ. Nhiều công ty trong nhóm này chịu ảnh hưởng nghiêm trọng từ thuế quan, trong khi tập đoàn lớn với nguồn lực tài chính mạnh có khả năng chống chịu tốt hơn.
Luật sư đại diện cho nhà nhập khẩu cho biết một số doanh nghiệp nhỏ thậm chí có thể chấp nhận từ bỏ quyền hoàn thuế, thay vì phải chi hàng nghìn USD cho khoản phí luật sư và chi phí tòa án để theo đuổi vụ kiện.
Trong quá khứ, Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ từng đảm nhận vai trò giám sát nhiều chương trình hoàn thuế quy mô lớn. Năm 1986, Quốc hội Mỹ ban hành thuế bảo trì cảng, một loại phí được tính dựa trên giá trị của toàn bộ hàng hóa xuất nhập qua các cảng biển của nước này. Tuy nhiên, đến năm 1998, Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết một phần của loại thuế này là vi hiến.
Sau phán quyết đó, Tòa án Thương mại Quốc tế tổ chức và giám sát quá trình hoàn thuế cho hơn 100.000 bên yêu cầu bồi hoàn. Quy trình này được điều phối bởi Thẩm phán Jane Restani, người vẫn đang tiếp tục công tác tại tòa án và được biết đến với vai trò quan trọng trong việc xử lý tranh chấp thương mại phức tạp.
Các chuyên gia thương mại nhận định chính phủ Mỹ theo dõi chặt chẽ khoản thu thuế quan và nâng cấp hệ thống lưu trữ dữ liệu, qua đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc xác định tổng giá trị hoàn thuế. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp nhỏ kêu gọi chính quyền ông Trump triển khai cơ chế hoàn thuế tự động, đồng thời bày tỏ lo ngại việc cơ quan chức năng rà soát kỹ hồ sơ nhập khẩu có thể khiến tiến trình hoàn tiền bị kéo dài.
Tuy nhiên, ngay cả khi các khoản hoàn thuế được giải ngân, không phải mọi doanh nghiệp nộp đơn đều chắc chắn nhận được tiền. Nguyên nhân là trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp yêu cầu hoàn thuế không phải là nhà nhập khẩu chính thức - tức thực thể chịu trách nhiệm pháp lý về việc tuân thủ quy định nhập khẩu và trực tiếp nộp thuế cho chính phủ.
Ngoài ra, việc xác định bên cuối cùng được hưởng khoản hoàn thuế còn phụ thuộc vào điều khoản hợp đồng giữa doanh nghiệp đã thanh toán thuế và nhà nhập khẩu đứng tên, làm gia tăng nguy cơ phát sinh tranh chấp pháp lý mới. Các hiệp hội thương mại cảnh báo toàn bộ quá trình xử lý và hoàn trả có thể kéo dài trong nhiều năm.
Trong bối cảnh đó, một số doanh nghiệp có khả năng được hoàn thuế lựa chọn bán lại quyền yêu cầu hoàn tiền trong tương lai cho nhà đầu tư tại Phố Wall, nhằm thu hồi vốn sớm và giảm thiểu rủi ro tài chính.
